NIEUW: Blog reclamevrij maken?
Op zoek naar een bepaalde info ? Geef dan hieronder een trefwoord in...
Zoeken in blog

Foto
Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom !
Foto
Gastenboek
  • cbd pills
  • cbd oil canada
  • hemp oil canada
  • shatter
  • nopounc

    Druk oponderstaande knop om een berichtje achter te laten in mijn gastenboek

    Foto
    Raadpleeg steeds je arts !
    Foto
    Laatste commentaren
  • You app worked :) (Sean)
        op Vluchten in het werk
  • fvmyjwxjbeghlm (btvAnivy)
        op Fibromyalgie - Chronische slaapstoornissen
  • htcacjraca (Jnqemawn)
        op Vluchten in het werk
  • ytyrhnhrsy (pamadefe)
        op Even geduld...
  • Immaree (Absenna)
        op Even geduld...
  • alime alime (LolseMig)
        op Even geduld...
  • ugmoungdlhvybr (bdfPheld)
        op Vluchten in het werk
  • nlgerbmasm (pamgauct)
        op Fibromyalgie - Chronische slaapstoornissen
  • irybhnysdwgdvd (btvDrind)
        op Even geduld...
  • buy generic viagra Houstonmom (Houstonmom)
        op Fibromyalgie & hormonen... - Deel II
  • Foto
    Blog als favoriet !
    Foto
    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    koolstof
    blog.seniorennet.be/koolsto
    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    poeskes_droomuitleg
    blog.seniorennet.be/poeskes
    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    chamanouke
    blog.seniorennet.be/chamano
    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    genieter
    blog.seniorennet.be/geniete
    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    meike
    blog.seniorennet.be/meike
    Foto
    Mijn favorieten
  • Kennis=macht=gezondheid - Pillie Willie
  • Vlaamse Liga voor Fibromyalgie PatiŽnten
  • Lotgenoten Fibromyalgie Nederland
  • APS-Therapie
  • Alles over fibromyalgie
  • Fibromyalgie-Online
  • Leven met CVS / Leven met Fibromyalgie
  • Gezondheidspein.nl
  • TopSiteGuide.BelgischeTop100
  • Fibromyalgie PR-site
    Foto
    Fibromyalgie
    Strijd om erkenning
    02-07-2008
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.'t Is vakantie voor iedereen...
    Klik op de afbeelding om de link te volgen































     

    Ik wens iedereen een prettig verlof !

    02-07-2008 om 17:29 geschreven door Jules

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 2/5 - (37 Stemmen)
    >> Reageer (1)
    01-07-2008
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.EMDR - Deelnemers gevraagd voor nieuw wetenschappelijk onderzoek - Deel I
    Klik op de afbeelding om de link te volgen  












    Deel I

    Projectoproep
    -
    Voor mensen met CVS, fibromyalgie, burnout -

    EMDR
    (Eye Movemenet Desensitisation and Reprocessing)

    - Deelnemers gevraagd voor nieuw wetenschappelijk onderzoek -

    EMDR
    - Vernieuwende therapie tegen angst, stress en trauma -

    Francine Shapiro en Margot Silk Forrest - Garant Uitgevers nv Ė ISBN : 90 4411 772 6

    Over de auteurs

    Onthaald als de belangrijkste therapiemethode in jaren, wordt EMDR met succes toegepast hij complexe psychologische stoornissen en problemen.
    Van depressie, fobieŽn en terugkerende nachtmerries tot posttraumatische stressstoornis en gecompliceerde rouw en dit bij miljoenen mensen over de hele wereld, met een snelheid die soms grenst aan het onwaarschijnlijke.
    In dit merkwaardige boek verklaart Francine Shapiro, de grondlegster van EMDR, hoe zij haar vernieuwende therapie - Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) - heeft gecreŽerd, hoe het werkt en hoe het mensen kan helpen die zijn vastgeraakt in negatieve reacties en gedragingen.
    EMDR is nu ťťn van de best onderzochte methoden en wordt beschouwd als effectief hij de behandeling van trauma.

    Om aan te tonen hoe verbazingwekkend de veranderingen dankzij EMDR kunnen zijn, beschrijft Dr. Shapiro een aantal meeslepende gevalsstudies uit de praktijk van verschillende therapeuten zoals :
    - een ViŽtnam-veteraan die gedurende tientallen jaren gefolterd wordt door flashbacks en zijn leven weer op het juiste spoor kan zetten
    - een jongetje dat geplaagd wordt door nachtmerries, nadat hij in het midden van een operatie ontwaakte en nu weer rustig kan inslapen
    - een verkrachte vrouw, door een verlammende angst het huis niet meer uit durft, maar uiteindelijk het verleden achter zich kan laten.

    EMDR zal de ideeŽn over hoe de geest functioneert en hoe de geest kan genezen, radicaal veranderen.
    Overal ter wereld brengt EMDR opnieuw hoop voor miljoenen lijdende mensen.

    Cfr. : http://www.st-lis.nl/boeken/incest_&_hulpverlenig/emdr.htm



    Oproep voor onderzoek naar EMDR
    -
    Voor mensen met CVS, fibromyalgie, burnout -

    EMDR
    (Eye Movemenet Desensitisation and Reprocessing)
    - Deelnemers gevraagd voor nieuw wetenschappelijk onderzoek -

    Na het 'Onderzoek naar levenskwaliteit' - cfr. : www.jules.be Ė dd. 06-04-2007 - zet Prof. dr. Elke Van Hoof nu een studie op het getouw rond een vernieuwende therapie voor stress-gerelateerde syndromen (het chronisch vermoeidheidssyndroom, burn-out en uitputtingsdepressie), nl. de EMDR therapie ('EMDR' staat voor : 'Eye Movemenet Desensitisation and Reprocessing').

    De onderzoeken onder supervisie van Prof. dr. Elke Van Hoof

    Sinds enige tijd is onze onderzoeksgroep bezig om de situatie voor mensen die lijden aan chronische aandoeningen te optimaliseren.
    Er is immers reeds veel geschreven en voorgesteld, steeds met wisselend reusltaat.
    Bovendien zijn niet alle patiŽnten gebaat bij bepaalde behandelingen.
    Er is dus nood aan een breder onderzoek dat nagaat welke profielen horen bij welbepaalde aandoeningen zoals het chronische vermoeidheidssyndroom en multiple sclerosis.

    Het doel is om specifieke adviezen te formuleren naar mogelijke behandelingsmethoden.
    Omdat het in eerste instantie gaat om profielopmaken, wordt gebruik gemaakt van vragenlijsten die peilen naar fysieke ťn psychosociale parameters.
    De uieindelijke vraag die we wensen te beantwoorden is de volgende :

    ďwaarom doen mensen niet hetgene waarvan wij als wetenschappers en onderzoekers weten dat het goed is voor hen (de patiŽnten)Ē.

    Met andere woorden, hoe kunnen wij als wetenschappers en onderzoekers onze behandelingsprotocollen aanpassen aan de patiŽnten in plaats van vragen aan patiŽnten om zich aan te passen aan de bestaande behandelingprotocols.
    Vandaar het onderzoek waar Caroline Charlier -
    ccharlier@mail.phl.be - wenst te doctoreren.

    In haar voorstel staat het volgende duidelijk omschreven :

    ďTot op heden beperkt de behandeling zich in veel gevallen tot het verlichten van de symptomen, al dan niet met een gunstig resultaat.
    Vaak worden ook (psychosociale) behandelingen aangeboden, vaak met wisselend resultaat en tegenstrijdige richtgeving in de literatuur.
    Dit onderzoek probeert na te gaan hoe men de bestaande medische en psychosociale behandelingen kan aanpassen aan de patiŽnt en zijn familie zodat de succespercentages stijgen.
    In eerste instantie maken we hiervoor een psychosociaal profiel op basis van vragenlijsten voor 3 aandoeningen : rheumatoÔde artritis, het chronisch vermoeidheidssyndroom en multiple sclerosis.
    Dit doen we om na te gaan of er een verschil is qua psychosociaal profiel.
    Als er een verschil is, kan me niet zomaar de bestaande (psychosociale) behandelingen bij elke aandoening implementeren (wat nu vaak wel gebeurt).
    Tot op heden bestaat er immers geen consensus over de beste benadering/ behandeling van deze problematieken.
    Ē

    EMDR-onderzoek

    Een tweede onderzoek behelst het EMDR-onderzoek. EMDR is een behandelingsmethode die zich bevindt tussen de Ďklassiekeí psychologische therapieŽn en de neuropsycho-immunologie.
    Dat laatste situeert zich meer op lichamelijke aspecten en bepaalde lichamelijke overlevingsstrategieŽn.
    De lichamelijke stressrespons is ťťn van deze overlevingsstrategieŽn.
    Ondertussen weten we uit onderzoek dat een patiŽnt met CVS/ME best probeert zoveel mogelijk (lichamelijke en psychosociale) stressoren te vermijden.
    Een lichaam met CVS/ME heeft immers al geen enegrie meer over.

    De bedoeling is dus om zoveel mogelijk energie te gaan gebuiken voor het genezingsproces.
    EMDR is een veelbelovende techniek die we kunnen gebuiken om op een zeer efficiŽnte manier te werken aan deze stressoren zodat het lichaam minder stress ervaart.
    Binnen dit EMDR-onderzoek maken we bovendien gebuik van biofeedback die de lichamelijke stressoren opvangt zodat we kunnen zien of het lichaam inderdaad minder stress ervaart.

    Vandaar de oproep op de verschillende fora naar patiŽnten die wensen deel te nemen aan deze veelbelovende techniek.
    Deze techniek is niet op geen enkele vergelijkbaar met cognitieve gedragstherapie.
    Dit pilootonderzoek is om te onderzoeken of deze techniek een alternatief zou kunnen zijn voor de wijsverspreide cognitieve gedragstherapie binnen CVS/ME.

    Het is geenzins de bedoeling om het vertrouwen van de patiŽnten te misbruiken.
    Integendeel, mijn inziens is het tijd geworden dat onderzoekers en wetenschappers hun methoden beter gaan afstemmen op wat de patiŽnt ervaart en meldt.
    Volgens mijn persoonlijke visie zal dit op lange termijn zorgevn voor een efficiŽnter genezingsproces.
    Het is helaas dan ook aan mij als wetenschapper en onderzoeker om deze stelling te bewijzen wat we via deze onderzoeken proberen te doen.

    Met vragen en opmerkingen kan men steeds bij mij terecht via mail : elke.van.hoof@vub.ac.be -.

    Prof. dr. Elke Van Hoof.

    Cfr. : http://www.cvs-online.nl/modules.php?op=modload&name=phpBB2&file=viewtopic&t=847&sid=40b3f3a77a8ebe82bce7d9c688a3804b


    Nieuw baanbrekend onderzoek !

    EMDR als alternatief voor klassieke langdurige therapie

    Prof. Dr. Elke Van Hoof
    Universiteit Hasselt
    Campus Diepenbeek
    3590 Diepenbeek

    Binnen een studie naar de werkzaamheid van EMDR ('Eye Movemenet Desensitisation and Reprocessing') Ė cfr. 'Belgian Institute for Psychotraumatology and EMDR v.z.w.' op : http://www.bipe.be/ - zijn we op zoek naar mensen die lijden aan stress-gerelateerde syndromen.
    Hieronder vallen bv. het chronisch vermoeidheidssyndroom, burn-out en uitputtingsdepressie,

    EMDR is een vernieuwende therapie die reeds met succes wordt toegepast bij complexe psychologische stoornissen en problemen zoals depressies, fobieŽn, posttraumatische stressstoornissen (PTSS), ...

    * Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR)
    Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een kortdurende behandelmethode om akelige ervaringen te verwerken.
    Het is een relatief nieuwe therapie bedoeld voor mensen die klachten houden na het meegemaakt hebben van ingrijpende gebeurtenissen.
    Cfr. :
    -
    http://www.ggzoostbrabant.nl/pagina_2507.html
    - http://www.emdr.nl/

    * EMDR (video)
    Video met uitleg over EMDR en een voorbeeld van gebruik audiostimulatie bij iemand met tandartsangst
    Cfr. :
    http://www.emdr.nl/acrobat/filmpjes/EMDR%20in%20Fascinatie.mpg

    * - cfr. ook 'Literatuur' hierna -

    Tot op heden is er weinig onderzoek gebeurd naar de toepassing van deze therapie bij mensen met burn-out, CVS of fibromyalgie,

    In een recent gevoerde pilootstudie werden reeds enkele veelbelovende resulataten gerapporteerd.
    Zo werd bij ťťn patiŽnt (die volledig volgens het gestandardiseerde protcol werd behandeld) een opmerkelijk verschil gevonden na afloop van de behandeling.
    De mentale gezondheid van deze patiŽnt vertoonde een duidelijke positieve trend.
    Bovendien werd dze positieve evolutie ook opgemerkt bij de biofeedbackmeeting (= goede indicatie voor het stressniveau).
    Vůůr en nŠ de behandeling werd bij deze patiŽnt de hartslagvariabiliteit (HRV) gemeten.
    De resultaten hiervan wezen op een duidelijk positieve evolutie van de HRV.
    Dit duidt op een vermindering in het stressniveau met minder lichamelijke klachten als rechtstreeks gevolg.

    Als uit de nu door ons geplande studie blijkt dat deze positieve resultaten kunnen herhaald worden kan EMDR een nieuwe en haalbare ingangspoort betekenen bij mensen met stress-gerelateerde syndromen.
    De therapie is bovendien kortdurend : EMDR blijkt immers reeds na slechts enkele sessies een duidelijke verbetering te bewerkstelligen.
    EMDR heeft ook een direct effect op het zenuwstelsel en is dus minder belastend dan vele andere (psychosociale) therapievormen, wat uiteraard een groot voordeel kan zijn voor CVS-patiŽnten.

    Om het effect van EMDR te meten worden zowel vůůr als nŠ de behandeling enkele vragenlijsten afgenomen.
    Tijdens de therapeutische sessies wordt ook telkens de HRV gemeten.
    De behandeling wordt enkel uitgevoerd door opgeleide therapeuten en gebeurt onder supervisie van Prof. Dr. Elke Van Hoof.
    De behandeling zal bestaan uit vier sessies van ongeveer anderhalf uur en is gratis.
    Uiteraard wordt de volledige anonimiteit van de betrokken personen verzekerd.

    Om dit onderzoek te doen zijn we op zoek naar vrouwen :

    • tussen de 20 en 40/50 jaar

    • met een chronische vermoeidheid die reeds (minstens) langer dan zes maanden aanhoudt

    • met een dergelijke vermoeidheid waarvoor geen aanwijsbare reden is (noch fysiologisch, noch psychologisch)

    • waarvan de activiteiten sterk verminderd zijn (bv. 50 % van de dagelijkse activiteiten stopgezet)

    • waarbij geen trauma (PTSS) aanwezig is - (belangrijke voorwaarde !)

    • die gedurende de studie geen vormen van behandeling volgen (ook geen medicamenteuze Ė anticonceptie is geen probleem) zodat we goed de effectmeting van EMDR kunnen nagaan (duur = ongeveer 4 weken) - (belangrijke voorwaarde !).

    Indien u geÔnteresseerd bent om aan dit onderzoek deel te nemen
    stuur ons dan een mailtje :

    elke.van.hoof@vub.ac.be

    We zullen u graag te woord staan,
    Vriendelijke groeten,
    Helga Peeters, Joke Vanhecke en Marian De wulf,
    Studenten aan de Vrije Universiteit van Brussel.


    Oproep voor onderzoek naar EMDR

    elke.van.hoof@vub.ac.be

    Men zegge het voort !


    Literatuur

    Nederlands
    :

    Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR)
    Een therapie voor het verwerken van nare ervaringen en traumaís.
    Onder meer door het maken van bepaalde oogbewegingen, komt de cliŽnt los van de ongewenste emoties en automatische reacties die een herinnering oproept.

    1. Dissertatie - Traumatherapie na verkeersongevallen
      Monique Renssen
      Hoofdstuk 1 Ė
      Traumaklachten .../...
      Hoofdstuk 2 -
      Traumaklachten na een verkeersongeval
      .../...
      Hoofdstuk 3 -
      Verkeers-slachtoffers en EMDR
      .../...
      Hoofdstuk 4 -
      EMDR en whiplash
      (1) .../...
      Hoofdstuk 5 -
      EMDR en whiplash
      (2) .../...
      Hoofdstuk 6 -
      EMDR vergeleken met exposure
      .../...
      Hoofdstuk 7 Ė
      Klinische indrukken
      .../...
      Hoofdstuk 8 Ė
      Conclusies

      De effectiviteit van traumabehandelingen is in het verleden reeds meermalen getoetst.
      Met betrekking tot EMDR kan worden opgemerkt dat aan deze therapie bij herhaling het hoogst gehaalde predikaat wordt verleend : ď
      Probably Efficacious Treatment ď.
      Zo kenschetste een Ątaskforceí van de American Psychological Association (A.P.A.) EMDR als een Ą
      waarschijnlijk werkzame behandeling
      ď voor de behandeling van Posttraumatische Stressstoornissen (Chambless e.a., 1998).
      De International Society for Traumatic Stress Studies (ISTSS) beschouwde EMDR eveneens als een geschikte behandelingsmethode voor PTSS (Chemtob, Tolin, Van der Kolk & Pitman, 2000, Foa, Keane & Friedman, 2000).
      Van recente datum is het onderzoek dat het Britse ministerie van gezondheid liet uitvoeren (Department of Health, 2001).
      Ook hier werd het hoogst gehaalde predikaat bij trauma gerichte behandelingen Ą
      Probably Efficacious Treatmen
      tď aan EMDR toegekend (Department of Health, 2001).
      De in dit onderzoeksprogramma uitgevoerde experimenten bevestigen dit predikaat zonder meer en vormen een verdere bekrachtiging van de werkzaamheid van de EMDR-behandeling.
      De experimenten van dit onderzoek beoogden een antwoord te geven op de volgende vragen :
      - Is EMDR een therapie die snel werkt bij verkeersslachtoffers ?
      - Zijn de resultaten van EMDR beter dan een controlegroep die niet behandeld wordt ?
      - Realiseert EMDR positieve effecten bij slachtoffers van verkeersongevallen die lijden aan whiplash ?
      - Resulteert EMDR in een snellere uitdoving van respons dan exposure ?
      - Werkt afwisselend auditief stimuleren bij EMDR beter dan simultaan auditief stimuleren ?
      De experimenten uit dit proefschrift lieten zien dat een kortdurende behandeling bij getraumatiseerde slachtoffers van verkeersongevallen succesvol en snel kan zijn.
      Het evalueren van de interventies leidt tot de conclusie dat EMDR een waarschijnlijk werkzame interventie is voor verkeersslachtoffers met traumaklachten.
      Geen van de participanten verslechterde, de meeste deelnemers verbeterden aanzienlijk en de overige participanten verbeterden enigszins.
      Klachten verminderden na EMDR, in vergelijking met een wachtlijstcontrole conditie en in vergelijking met een Imaginaire Exposure conditie.
      In de eerste studie van het onderzoek werden 18 verkeersslachtoffers met EMDR behandeld.
      De deelnemers verbeterden op alle dimensies van zowel de SCL 90 als de SVL, onder meer op de dimensies Angst, Depressie en Herbelevingen.
      Onder deze groep bevonden zich vier slachtoffers met whiplashklachten.
      Ook deze participanten verbeterden aanzienlijk na de interventie.
      Dit vormde de aanleiding om in een volgend experiment tien deelnemers, met whiplashklachten tengevolge van een verkeersongeval, met EMDR te behandelen en de resultaten te vergelijken met een wachtlijstcontrole groep.
      Later werd ook de controlegroep behandeld.
      Het bleek dat participanten na de interventie op zowel de SCL 90, de SVL als op de PTSS-vragenlijst van Foa vooruitgang boekten.
      Op de pijnvragenlijst werden na EMDR minder eenduidige uitkomsten verkregen.
      De wachtlijstcontrole groep veranderde niet of verslechterde zelfs op sommige dimensies.
      Conclusie van deze tweede studie was dat een deel van de klachten van chronische whiplash veroorzaakt werd door psychotraumatisering en dat een psychotraumabehandeling, zoals EMDR, bij veel mensen die lijden aan chronische whiplash een verbetering in het welzijn kan opleveren.
      In het laatste experiment werd EMDR (auditieve stimulatie) vergeleken met een variant van Imaginaire Exposure.
      Een aantal onderzoekers meent dat het werkzame element van EMDR het Exposure element is.
      Om beter greep te krijgen op de blootstellings-component bij EMDR werd in het laatste experiment, naast EMDR, een Exposure variant toegevoegd.
      Als het Exposure element binnen de EMDR behandeling het werkzame ingrediŽnt zou vormen dan zouden de resultaten van twee sessies EMDR vergelijkbaar moeten zijn aan twee sessies Imaginaire Exposure.
      Uit de hier gevonden resultaten bleek dat twee sessies EMDR betere effecten bewerkstelligden dan twee sessies Imaginaire Exposure.
      Dit betekent dat EMDR niet hetzelfde is als Imaginaire Exposure : er moeten andere bestanddelen of een combinatie van bestanddelen zijn, die de effecten van EMDR hebben veroorzaakt.
      Aangezien de gehele Imaginaire Exposure therapie uit meer sessies bestaat dan twee sessies mag uit dit experiment niet geconcludeerd worden dat EMDR effectiever is dan de IE behandeling.
      Zoín conclusie kan pas getrokken worden wanneer twee afgeronde behandelingen met elkaar vergeleken worden.
      Het is wel zo dat geconcludeerd kan worden dat het herstelproces bij EMDR sneller op gang komt dan bij Imaginaire Exposure.
      Dit zou een aanwijzing kunnen zijn dat EMDR efficiŽnter is dan Imaginaire Exposure.
      Vermeldenswaard is eveneens dat deze resultaten bereikt werden met de auditieve variant van EMDR.
      Hoewel Shapiro (1999) eerder wees op de klinische bruikbaarheid van anderssoortige stimuli (bij EMDR) dan oogbewegingen, bestaan er nog geen gecontroleerde studies naar EMDR waarbij een auditieve variant is toegepast (Shapiro, 1999).
      Resultaten van het laatste experiment wezen uit dat EMDR niet alleen via het uitlokken van oogbewegingen goede resultaten bewerkstelligt maar dat ook auditieve stimulatie effectief blijkt.
      Een tweede deelonderzoek van het laatste experiment hield in dat de resultaten van de EMDR behandeling vergeleken werden met de resultaten van vijf participanten die simultane geluiden te horen kregen tijdens de EMDR procedure in plaats van afwisselende geluiden.
      De resultaten geven grond voor de veronderstelling dat het nodig lijkt te zijn om afwisselend de linker en de rechter hemisfeer te stimuleren om een vermindering in de herbelevingen tot stand te brengen.
      Dit zou kunnen betekenen dat het afwisselend links en dan rechts stimuleren van een persoon tijdens EMDR leidt tot effectievere trauma verwerking dan simultaan stimuleren.
      Interpretatie van de bevindingen

      Om een zo effectief mogelijk verwerkingsproces op gang te brengen, zou het aannemelijk kunnen zijn dat zowel het Verbaal Toegankelijk Geheugen als het Situationeel Toegankelijk Geheugen zo volledig mogelijk gestimuleerd dienen te zijn.
      Het kan zijn dat bij EMDR een vrijere associatie plaatsvindt dan bij Imaginaire Exposure.
      Hierdoor lijkt het aannemelijk dat de cliŽnt vollediger toegang heeft tot het Situationeel Toegankelijk Geheugen.
      Daarnaast vindt bij EMDR bilaterale stimulatie plaats.
      De bilateraal gestimuleerde groep vertoonde, in vergelijking met de simultaan gestimuleerde groep, de grootste afname in herbelevingen.
      Niet alleen het vrije associŽren lijkt van belang, ook de afwisselende rechts-links stimulatie Ťn daarbij het zo volledig mogelijk toelaten van beelden, gedachten, emoties en sensaties zouden deel uit kunnen maken van de verklaring waarom EMDR goede resultaten bewerkstelligde.
      Een normale reactie van het individu bij vervelende gedachten, gevoelens en beelden is deze zo snel mogelijk weg te drukken.
      Door afwisselend links-rechts te stimuleren lijkt het wegdrukken moeilijker te gaan waardoor iemand in een zo groot mogelijke situatie van innerlijke blootstelling terechtkomt.
      Hierdoor zou betere extinctie plaats kunnen vinden : de cliŽnt went aan de herinnering.
      Bovendien zorgen de afwisselende oogbewegingen/geluiden ervoor dat de persoon aanwezig blijft in het Ąhier en nuď en zo min mogelijk regredieert.
      De cliŽnt is zich immers bewust van de situatie van het Ąnuď en de aanwezigheid van de hulpverlener.
      Het zou kunnen zijn dat deze duale aandacht op heden en verleden het acceptabel maakt dat emoties en opwinding verdraagbaar zijn voor het slachtoffer.
      Vrij associatie, bilaterale stimulatie, het maximale toelating van belastende herinneringen en het Ąhier en nuď proces zouden met elkaar het verwerkingsproces bevorderen.
      Ofschoon hiermee een mogelijke uitleg wordt gegeven voor de werkzaamheid van EMDR, is er op dit moment nog niet voldoende onderzoek gedaan naar de achterliggende verklaringen van EMDR om deze uitspraken met zekerheid te kunnen doen.
      Kritische kanttekeningen
      Een aantal kritische opmerkingen zijn bij dit onderzoeksprogramma zeker op hun plaats.
      Een belangrijke kanttekening is dat de hoeveelheid behandelde cliŽnten, met name de simultane EMDR groep uit het laatste experiment, relatief klein was.
      Dit deelexperiment was de laatste test van het onderzoeksprogramma.
      Door zowel gebrek aan tijd als financiŽle middelen werd gekozen voor een kleine steekproef.
      Bij kleine steekproeven dient voorzichtigheid te worden betracht in het trekken van conclusies.
      Het is, ondanks de beperkte steekproef, frappant hoezeer bilaterale EMDR en simultane EMDR bleken te verschillen : ten gunste van de EMDR bilaterale conditie en met name op een afname in herbeleven.
      Dit zou er op kunnen wijzen dat het in beginsel om krachtige effecten gaat, maar gezien de beperkte omvang van de steekproef mogen we dit niet als ferme conclusie trekken.
      Een ander gevolg van de kleine hoeveelheid proefpersonen is dat het binnen deze experimenten niet mogelijk is om onderlinge verschillen tussen de deelnemers en de mogelijke individuele verschillen in respons op EMDR nader te onderzoeken.
      Het is uit de literatuur bekend dat klachten niet alleen bepaald worden door het meegemaakte trauma, maar dat er eveneens risicofactoren in de persoon aanwezig zijn die mede van invloed zijn op het ontstaan en aanhouden van klachten.
      Voorbeelden hiervan zijn een negatieve copingstijl, een geschiedenis van psychiatrische hulpverlening en co-morbiditeit.
      In het kader van vervolgonderzoek is het interessant om ook deze factoren aan nader onderzoek te onderwerpen en een grotere steekproef te trekken.
      De resultaten zijn verzameld op basis van een door zelfselectie verkregen steekproef die niet noodzakelijk representatief is voor de Nederlandse bevolking.
      Respondenten werden deels geworven via advertenties in de Volkskrant, het Parool, de Trouw en via doorverwijzingen van Slachtofferhulp.
      Een dergelijke procedure hoeft echter niet van invloed te zijn op de gesignaleerde effecten van EMDR.
      Het gaat in dit onderzoeksprogramma om vergelijkingen tussen condities (bijvoorbeeld EMDR versus wachtlijstcontrolegroep en EMDR versus Imaginaire Exposure) waaraan cliŽnten op basis van toeval zijn toegewezen.
      Het is opmerkelijk dat de meerderheid van de deelnemers vrouwelijk was.
      Dit maakt het generaliseren van de resultaten lastig.
      Het is nu moeilijker om uitspraken te doen over hoe mannen met psychotraumaklachten ten gevolge van een verkeersongeval reageren op EMDR.
      Het lijkt aannemelijk dat EMDR bij de behandeling van verkeerspsychotraumata bij mannen vergelijkbare resultaten bewerkstelligt.
      De mannen die wel meededen aan het onderzoek reageerden in ieder geval net zo als de vrouwen.
      Ook uit onderzoek naar EMDR en de behandeling van andere traumaísí blijkt dat mannen en vrouwen vergelijkbare uitkomsten laten zien.
      Het is een interessante vraag waarom er minder mannelijke deelnemers waren.
      Komt dit omdat mannen minder last hebben van psychotraumaklachten na een verkeersongeval of omdat minder mannen reageren op deelname aan een onderzoek naar de behandeling van psychotraumaklachten ?
      Ofschoon dit onderzoek geen antwoord op deze vraag geeft, lijkt de frequentie dat mannen betrokken raken bij een ongeval niet de juiste verklaring, maar eerder dat zij minder snel reageren op een verzoek tot deelname aan een onderzoek en mogelijkerwijs dat zij minder psychotraumaklachten (menen te) hebben.
      Uit onderzoek naar angststoornissen is bekend dat mannen minder snel toegeven dat ze klachten hebben of dat zij behandeling nodig hebben (De Jongh, 2001)
      Een volgend aspect van kritiek is dat er geen integriteittoets met behulp van video's is uitgevoerd op de behandelingen.
      De therapeute heeft wŤl met regelmaat de sessies doorgesproken met een deskundige op het gebied van psychotrauma, EMDR en Exposure behandeling.
      Tijdens iedere sessie werd het EMDR-traumaprotocol zo nauwkeurig mogelijk gevolgd.
      Uitgangssituatie, beeld, negatieve cognitie, positieve cognitie, VOC, Emotie, SUDs en plaats in het lichaam waar de emotie ervaren werd : de onderdelen van het protocol, werden iedere sessie schriftelijk bijgehouden.
      Ook gedurende de behandeling werden aantekeningen gemaakt van opmerkingen van de cliŽnt en aan het einde van de sessie werden een aantal elementen van het protocol opnieuw geÔnventariseerd, zoals de SUDs, de VOC en de plaats in het lichaam waar de emotie gevoeld werd.
      Over al deze gegevens werd regelmatig overleg gevoerd met genoemde deskundige, onder andere om te controleren of iedere deelnemer dezelfde procedure ontving.
      Bovendien heeft de therapeute naast de vereiste basisopleiding tot EMDR therapeut, de voortgezette opleiding tot Ąfacilitatorď gevolgd en heeft daarmee een Ą
      Certificate of Completion for the EMDR Institute Facilitator Trainingď behaald.
      Onderdeel van deze opleiding was het zeer gedegen intrainen en evalueren van EMDR therapeutische vaardigheden door erkende EMDR therapeuten.
      Tenslotte is zij bij meer dan 12 basisopleidings-trainingen aanwezig geweest, hierdoor zijn EMDR vaardigheden extra ontwikkeld geworden.
      Een conclusie van zowel het overleg voeren over de sessies als de gevolgde opleidingen is dat de hier gehanteerde EMDR-methode goed is uitgevoerd en dat alle onderdelen van het protocol gedurende de sessies aanwezig waren.
      Een eventuele bias van de behandelaar heeft mogelijkerwijs kunnen bestaan ten faveure van de Imaginaire Exposure variant van het laatste experiment.
      Voordat aan het onderzoek begonnen werd had de therapeute meerdere jaren ervaring met gedragstherapie en had zij een gedragstherapiehandboek voor trainers geschreven.
      Zij was hierdoor bekend met de uitvoering van Imaginaire Exposure.
      Zij veronderstelde bij het eerste contact met EMDR dat Ą
      de oogbewegingen met grote waarschijnlijkheid geen effect zouden hebben, maar dat de (eventuele) resultaten in de verscheidene (resterende) aspecten van het protocol zouden zitten
      ď (Renssen, 1997).
      Als er een bias zou hebben bestaan op grond van de voorkeur van de therapeut dan neigde deze eerder naar Imaginaire Exposure dan naar EMDR.
      Een andere beperking van het onderzoek is dat de behandeling werd uitgevoerd door een enkele therapeute.
      Uit dit onderzoek blijkt niet of het gevonden effect door de specifieke kenmerken van de therapeute kwam of door de methode.
      Effecten mogelijk toeschrijfbaar aan de therapeute, kunnen daardoor niet gescheiden worden van de methodische effecten.
      Dit neemt niet weg dat de resultaten van dit onderzoek vergelijkbaar lijken met de resultaten van andere EMDR onderzoeken (Spector e.a., 1999).
      Dit geeft aanleiding om aan te nemen dat de gevonden resultaten de effecten van de methode weerspiegelen.
      Tenslotte hebben de verkeersongevallen uit dit onderzoek een geruime tijd geleden plaats gevonden.
      Het is onduidelijk of de gevonden resultaten, gebaseerd op traumatisering die langer dan drie maanden geleden plaatsvond, gegeneraliseerd kunnen worden naar de behandeling van recente traumatisering.
      Vervolgonderzoeken zouden dit moeten uitwijzen.
      Om van een werkzame behandeling te kunnen spreken dienen de experimenten aan een aantal strikte criteria te voldoen.
      Deze studies voldeden weliswaar niet aan alle criteria die nodig zijn om hieraan te beantwoorden, maar een aantal belangrijke elementen op weg naar het aantonen van de werkzaamheid van EMDR bij verkeersslachtoffers waren aanwezig.
      De experimenten hebben aangetoond dat EMDR met waarschijnlijkheid een werkzame behandeling voor deze groep slachtoffers is.
      De resultaten wijzen eenduidig een zelfde richting op gedurende de verschillende testen.
      Het feit dat effecten aan het licht treden bij een kleine groep cliŽnten lijkt er op te wijzen dat het om krachtige effecten gaat.
      Over het Ąwaaromď van de werkzaamheid van EMDR is nog lang niet genoeg onderzoek gedaan om daar een eenduidig antwoord op te geven.
      Het laatste experiment gaf ondersteuning aan de stelling dat afwisselend stimuleren noodzakelijk is om een zo groot mogelijke reductie in klachten te bewerkstelligen.
      Het is mogelijk dat EMDR juist zulke goede resultaten bewerkstelligde omdat het zowel het Verbaal als het Situationeel Toegankelijk Geheugen volledig stimuleerde en daarmee een zo maximaal mogelijke traumaverwerking wist te realiseren.
      EMDR lijkt een behandeling die, ofschoon het soms zeer heftige emoties teweegbracht, acceptabel en effectief was voor slachtoffers van verkeersongevallen met traumaklachten.
      Er waren tijdens de experimenten geen uitvallers.
      CliŽnten ervoeren de methode als zeer intens, vaak zeer emotioneel maar wel te verdragen en goed uit te voeren.
      Hoewel dit onderzoek niet aan alle criteria voldoet om te bewijzen dat EMDR een werkzame behandeling is bij verkeersslachtoffers, zijn de experimenten een wezenlijke stap op weg naar de ondersteuning van de werkzaamheid van EMDR.
      Gezien de methodologische hiaten is het echter wel noodzakelijk dat dit soort experimenten gerepliceerd wordt, liefst dan met meerdere therapeuten en meerdere interventies.
      Cfr. :
      http://www.emdr-nederland.nl/proefschrift.htm

    2. EMDR - Wat is het en hoe wordt het ervaren
      Winnock Nieuwsbrief - nieuwsbrief@winnock.nl - februari 2007
      EMDR = '
      eye movement desensitization and reprocessing', letterlijk vertaald : 'door oogbeweging minder gevoelig worden en opnieuw verwerken'.
      EMDR is een betrekkelijk nieuwe methode voor de behandeling van posttraumatische stressstoornissen en andere stressgerelateerde klachten, zoals verschillende angst- en stemmingsstoornissen.
      Het betreft een gestructureerde en geprotocolleerde vorm van psychotherapie met als doel het verwerken van herinneringen aan traumatische ervaringen.
      Dat EMDR werkt blijkt uit de ervaringen die een cliŽnte beschreef : ď
      Bij de eerste set oogbewegingen van ongeveer 2 tot 3 minuten vroeg de psycholoog me wat er bij mij opkwam...
      Hierna volgden nog 4 tot 5 sets.
      Ik voelde me na elke set weer iets vreemder en er vloeide steeds meer spanning weg uit mijn schouders...
      Een heel vreemd gevoel en ik was er beduusd van : wat gebeurt er toch met mij en is dit wel
      echt ? ... Ik wist niet eens meer dat dit gevoel van ontspanning het gevoel was dat eigenlijk altijd al zo had moeten zijn.
      Ik voelde me geweldig, ik was weer degene die ik kende en die ik graag wil zijn hoe raar dat misschien ook klinkt.
      Toen ik weer terug ging naar de groep zagen zij direct het verschil.
      Eťn van hen zei zelfs : Ďje geeft lichtí.
      Het is heel raar maar ook heel fijn dat anderen het verschil direct zagen aan mij.
      Ē
      Cfr. :
      http://www.winnock.nl/docs/nieuwsbrief/Winnock%20Nieuwsbrief%20februari%202007.pdf

    3. EMDR bij post traumatische stressstoornis
      Balans-Training, praktijk voor integrale psychotherapie in Arnhem
      Behandeling van stress als gevolg van een nare gebeurtenis

      Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een therapie voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van een schokkende ervaring, zoals een verkeersongeval of een geweldsmisdrijf.
      Het is een effectieve, kortdurende en geprotocoliseerde behandelmethode die snel tot verlichting van stress kan leiden die het gevolg is van een nare gebeurtenis (traumatische ervaring).
      Wat is EMDR ?
      EMDR is een relatief nieuwe therapie.
      Een eerste versie van EMDR werd in 1989 beschreven door de ontwikkelaars ter ervan, de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro.
      In de jaren daarna werd deze procedure verder uitgewerkt en ontwikkeld tot een volwaardige en effectieve therapeutische methode.
      Waarvoor is EMDR bedoeld ?
      Bepaalde gebeurtenissen kunnen diep ingrijpen in het leven van mensen.
      Een groot deel van de getroffenen 'verwerken' deze ervaringen op eigen kracht.
      Bij anderen ontwikkelen zich psychische klachten.
      Vaak gaat het om herinneringen aan de schokkende gebeurtenis die zich blijven opdringen, waaronder angstwekkende beelden (herbelevingen, flashbacks) en nachtmerries.
      Andere klachten die vaak voorkomen zijn schrik- en vermijdingsreacties.
      Men spreekt dan meestal van een '
      posttraumatische stressstoornis
      ' (PTSS).
      EMDR is bedoeld voor de behandeling van mensen met PTSS en andere traumagerelateerde angstklachten.
      Dit zijn klachten die zijn ontstaan als direct gevolg van een concrete, akelige gebeurtenis, waarbij het denken eraan nog steeds een emotionele reactie oproept.
      Werkt EMDR ?
      Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werkzaamheid van EMDR.
      Uit de resultaten blijkt dat cliŽnten goed op EMDR reageren.
      EMDR is een kortdurende therapievorm.
      Als het gaat om een trauma na een eenmalige ingrijpende gebeurtenis, dan zijn mensen vaak al na enkele zittingen in staat om hun dagelijkse bezigheden weer op te pakken.
      Hoe weet je of EMDR kan worden toegepast ?
      In het begin van de EMDR-therapie zal er uitgebreid aandacht worden besteed aan de oorzaak en achtergrond van de klachten.
      Daarnaast wordt er een taxatie gemaakt van een aantal individuele kenmerken waaronder de persoonlijke draagkracht en de last die men van de klachten ondervindt.
      Hieruit zal blijken of een gerichte traumabehandeling op dat moment noodzakelijk of nodig is en of daarvoor EMDR kan worden gebruikt.
      Welke voorbereidingen zijn nodig ?
      EMDR werkt vaak snel.
      Daarnaast kan het ook een intensieve therapie zijn.
      Daarom zal de therapeut niet alleen vertellen wat hij gaat doen en waarom, maar ook uitgebreid uitleggen hoe de cliŽnt zijn emoties zo goed mogelijk de baas kan blijven.
      Dit wordt meestal ook geoefend.
      Hoe gaat EMDR in z'n werk ?
      De therapeut zal vragen aan de gebeurtenis terug te denken inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens.
      Eerst gebeurt dit om meer informatie over de traumatische beleving te verzamelen.
      Daarna wordt het verwerkingsproces opgestart.
      De therapeut zal vragen de gebeurtenis opnieuw voor de geest te halen.
      Maar nu gebeurt dit in combinatie met een afleidende stimulus.
      In veel gevallen is dat de hand van de therapeut.
      De therapeut zal vragen de aandacht hierop te richten en daarna de hand op ongeveer dertig centimeter afstand, voor het gezicht langs, heen en weer bewegen (soms wordt ook wel gewerkt met geluiden die, door middel van een koptelefoon, afwisselend rechts en links worden aangeboden).
      Hierbij gaat het om series ('
      sets
      ' genoemd) van ongeveer 25 oogbewegingen.
      Na elke set wordt er even rust genomen.
      De therapeut zal de cliŽnt vervolgens vragen wat er in gedachten naar boven komt.
      De EMDR-procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties.
      Vaak verandert er wat.
      De cliŽnt wordt na elke set oogbewegingen gevraagd zich te concentreren op de meest opvallende verandering, waarna er een nieuwe set volgt.
      Wat zijn de te verwachten effecten ?
      De sets oogbewegingen zullen er langzamerhand toe leiden dat de herinnering haar kracht en emotionele lading verliest.
      Het wordt dus steeds gemakkelijker aan de oorspronkelijke gebeurtenis terug te denken.
      In veel gevallen veranderen ook de herinneringsbeelden zelf en worden ze bijvoorbeeld waziger of kleiner.
      Maar het kan ook zijn dat minder onprettige aspecten van dezelfde situatie naar voren komen.
      Een andere mogelijkheid is dat er spontaan nieuwe gedachten of inzichten ontstaan die een andere, minder bedreigende, betekenis aan de gebeurtenis geven.
      Deze effecten dragen ertoe bij dat de schokkende ervaring steeds meer een plek krijgt in de levensgeschiedenis van de persoon (cfr. '
      Een patiŽnt getuigt
      ' hieronder).
      Zijn er ook nadelen ?
      Na afloop van een EMDR sessie kunnen de effecten nog even doorwerken en dat is goed.
      Toch kan dit in sommige gevallen de cliŽnt het idee geven even de regie kwijt te zijn, bijvoorbeeld als er nieuwe beelden of gevoelens naar boven komen.
      Vaak is het dan een geruststelling om te weten dat dit in de regel niet langer dan drie dagen aanhoudt.
      Daarna is er als het ware een nieuw evenwicht ontstaan.
      Het is aan te bevelen de cliŽnt een dagboekje bij te laten houden en op te laten schrijven wat er naar boven komt.
      Deze dingen kunnen dan in de volgende zitting besproken worden.
      Hoe werkt EMDR ?
      Hoe EMDR precies werkt, is nog onduidelijk.
      Een mogelijke verklaring voor de effecten van EMDR is dat de procedure leidt tot versnelde informatieverwerking.
      Het is denkbaar dat combinatie van het sterk denken aan de traumatische gebeurtenis en de aandacht voor de afleidende stimulus ervoor zorgt dat het natuurlijke verwerkingssysteem wordt gestimuleerd.
      Toekomstig onderzoek zal uit moeten maken hoe de waargenomen effecten het best kunnen worden verklaard.
      Hoe lang duurt een behandeling met EMDR ?
      EMDR werkt vaak snel.
      Meestal zijn 5 sessies van 1,5 uur voldoende voor verwerking en integratie van de belangrijkste aspecten van een (enkelvoudig) trauma.
      Vergoeding van de EMDR behandeling
      Balans-Training is aangesloten bij de het Nederlands Verbond van Psychologen, Psychotherapeuten en Agogen (cfr. : http://www.nvpa.org/ -).
      Veel verzekeraars vergoeden de consulten vanuit een aanvullend pakket.
      Een patiŽnt getuigt
      "Mijn achtergrond is een jarenlange incestachtergrond.
      Mijn problemen waren vooral : angst voor afwijzing (waardoor ik contacten vermeed), ook nog voor mijn moeders afwijzing, een zenuwachtig gevoel (altijd aanwezig, maar soms op de achtergrond), faalangst, energiegebrek, gespannen spieren en schouders.
      Schrikachtig.
      Ik ging veel contacten met mensen uit de weg en ik vermeed vooral mannelijk contact.
      Ik geef in het kort mijn ervaringen met vijf EMDR sessies weer."

      Wat is er tijdens de sessies gebeurd ?
      "Ik vond het heel bijzonder om te merken dat er tijdens een EMDR sessie ervaringen of herinneringen naar boven kwamen, waarvan ik niet wist dat ze nog speelden of dat ze er waren.
      Ook kwamen er zaken naar boven waarvan ik dacht dat ik ze verwerkt had, maar blijkbaar moest ik er nog aandacht aan geven.
      Ik vond het heel bijzonder om mee te maken dat het nare gevoel aan het begin van een sessie, nagenoeg verdwenen was aan het eind van een sessie.
      Er waren zelfs sessies dat ik me naderhand zeer goed voelde, vooral een heel prettig en rustig gevoel.
      Ook kwamen er gaandeweg de sessie steeds meer inzichten, waaronder : ďik bepaal zelf wel of ik er mag zijnĒ.
      De sessies vond ik wel vermoeiend en het hakte er in (vooral die dag zelf) op mijn energie.
      Ik werd de volgende dag ook wel vaak huilerig."

      Wat is er na de sessies gebeurd ?
      "Ik kan aangeven dat het nu nog steeds aan het doorwerken is.
      De laatste weken komt er veel meer rust over me heen en durf ik weer echt te kijken naar wat ik wil in het leven.
      Nu ben ik veel meer aan het kijken wat ik wil en wat mijn voorwaarden zijn.
      Inmiddels ben ik weer werkzaamheden aan het doen waar mijn hart in ligt en wat ik uit angst aan de kant had geschoven.
      Ook vervolg ik deze werkzaamheden nu onder mijn voorwaarden en niet onder de voorwaarden van anderen.
      De grootste angst is weg en ik voel me (bijna) niet meer zenuwachtig.
      Als er momenten komen dat ik de zenuwen weer even voel, ga ik rustig ademen en zakt het weg.
      Mijn schouder- en nekspieren zijn losgekomen en zijn zelden nog aangespannen.
      Ik ben nog wel eens schrikachtig, maar adem dat weer rustig weg, alsmede dat ik me soms gespannen voel in contact met mensen, maar nu merk ik het gelijk en kan ik er aandacht aan besteden en ontspannen.
      Mijn contacten heb ik veel aangehaald, ondanks dat ik dat nog wel spannend vind, maar het maakt mij wel een blijer mens.
      Ook ga ik een hobby doen, waarbij ik een lekker gevoel heb.
      Ik weet dat mijn leven nog een 'lange' weg is van heus wel obstakels, maar ik heb wel veel meer het gevoel het aan te kunnen.
      "
      Cfr. :
      -
      http://www.balanstraining.nl/emdr.htm
      - http://www.balanstraining.nl/emdrervaringen.htm


    Lees verder : Deel II


    01-07-2008 om 18:49 geschreven door Jules

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 3/5 - (2 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.EMDR - Deelnemers gevraagd voor nieuw wetenschappelijk onderzoek - Deel II
    Klik op de afbeelding om de link te volgen  




    Deel II

    Projectoproep
    -
    Voor mensen met CVS, fibromyalgie, burnout -

    EMDR
    (Eye Movemenet Desensitisation and Reprocessing)

    -
    Deelnemers gevraagd voor nieuw wetenschappelijk onderzoek -


    1. EMDR-traumabehandeling
      Psycholoogdirect.be
      Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een therapie bedoeld voor mensen met posttraumatische klachten (PTSS) en andere traumagerelateerde angstklachten.
      Voorwaarde is dat deze klachten zijn ontstaan als direct gevolg van een concrete, akelige gebeurtenis en waarbij het denken aan deze gebeurtenis nog steeds een emotionele reactie oproept.
      Een eerste versie van EMDR werd in 1989 beschreven door de ontwikkelaarster ervan, de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro.
      In de jaren daarna werd deze procedure verder uitgewerkt en ontwikkelde EMDR zich tot een volwaardige therapeutische methode.
      Bij EMDR wordt de client gevraagd zich te richten op het als meest belastend ervaren moment in de nare ervaring, waarna hem een afleidende stimulus wordt aangeboden, meestal in de vorm van visuele signalen (het met de ogen volgen van de hand van de therapeut) of geluidssignalen ("klik"-geluiden via een koptelefoon).
      Dit brengt een bepaald proces op gang in de hersenen waardoor de traumatische situatie geherevalueerd wordt en de emotionele lading afneemt tot een aanvaardbaar niveau.
      EMDR werkt snel en effectief en is daardoor minder belastend voor de cliŽnt.
      Bron : Psychologiepraktijk Hofman te Den Haag (zie ook www.hofman-advies.nl en de vermelding onder Den Haag) - Psychologenpraktijk C.J. van Proosdij te Tiel en Rijswijk (Wijk bij Duurstede).
      Een PTSS ontstaat als gevolg van het niet (volledig) verwerken van een of meerdere schokkende gebeurtenissen zoals, een ongeval, een overval, aanranding, verlating door of verlies van een geliefd persoon.
      Daarnaast kan ook traumagerelateerde angst (ontstaan na een trauma) behandeld worden met EMDR.
      Daarbij is het niet zozeer van belang of het trauma recent is of langer geleden heeft plaats gevonden.
      Kenmerkend voor een PTSS zijn steeds terugkomende nare herrineringen en beelden, akelige dromen; flashbacks waarin alles opnieuw wordt beleefd; intense angst en spanning in situaties die lijken op die van het traumatisch moment zelf ('
      herbeleving
      ').
      Dit kan leiden tot het vermijden van spanningoproepende situaties.
      Ook kan een soort emotionele afstomping of vervlakking optreden, waardoor de persoon verandert in zijn sociale en emptionele gedrag.
      Men ziet vaak slaapproblemen, prikkelbaarheid en woedeuitbarstingen, concentratieverlies, overmatige waakzaamheid en schrikreacties.
      Dit alles was voor het trauma niet aanwezig en verstoort het normale persoonlijke, sociale en beroepsmatige leven in sterke mate.
      Uit diverse wetenschappelijke studies blijkt EMDR een effectieve en snelle behandelmethode te zijn voor een PTSS.
      De behandeling bestaat doorgaans uit een beoordeling of EMDR aangewezen is, enkele behandelsessies (gemiddeld 4 a 5) en een afsluitend gesprek.
      (
      Bron : drs. A.F.M. Hamer, GZ-psycholoog te Itteren-Maastricht)
      Cfr. : http://www.psycholoogdirect.be/woordenlijst/id36-EMDRtraumabehandeling.html

    2. Even opnieuw saven
      Cfr. : http://www.emdrkindenjeugd.nl/hoofdst05/NL-02.html

    3. EyeMovement Desensitization and Reprocessing Ė EMDR
      Monique Renssen, Praktijk voor EMDR, burnout en traumabehandeling : info@emdr-nederland.nl
      EMDR is een intensieve procedure om vervelende ervaringen, angsten en gevoelens te verwerken.
      Het is een complexe vorm van psychotherapie die verschillende succesvolle elementen van andere therapieŽn integreert in combinatie met oogbewegingen of een andere vorm van ritmische prikkeling.
      Door deze stimulatie wordt het verwerken, oftewel het "informatie-verwerkings-systeem" in de hersenen geprikkeld.
      Met EMDR is het niet nodig om jarenlang te praten over het verleden.
      Wel worden, door het stimuleren van dit "informatie-verwerkings-systeem", in een relatief korte tijd therapeutische doelen bereikt.
      Hierbij veroorzaakt EMDR herkenbare veranderingen die ook na langere tijd blijven bestaan.
      De grootste kracht van EMDR is dat EMDR de onevenwichtigheden in de hersenen laat herstellen vergelijkbaar met hoe het lichaam fysieke klachten geneest.
      Er bestaan inmiddels 21 gecontroleerde onderzoeken naar de effectiviteit van EMDR.
      Dit maakt EMDR op dit moment de meest geŽvalueerde en meest effectieve behandeling op het gebied van trauma.
      Er zijn wereldwijd nu meer dan een miljoen mensen met deze methode geholpen
      EMDR

      EMDR bestaat al weer enige jaren en is momenteel de best onderzochte therapie voor traumabehandeling.
      Het is ontdekt en gevormd door de Amerikaanse Francine Shapiro in 1987.
      Een kern van en kenmerkend voor EMDR is dat de cliŽnt wordt gevraagd de traumatische herinnering in gedachten te nemen waarna met de ogen een aantal snelle bewegingen in het horizontale vlak worden uitgevoerd.
      Na iedere serie oogbewegingen volgt een korte pauze waarin de cliŽnt rapporteert wat er bij haar of hem naar boven komt.
      Deze gang van zaken wordt zolang herhaalt totdat de cliŽnt de traumatische herinnering als minder angstwekkend ervaart.
      Bovendien wordt bij de EMDR-procedure gepoogd om cognitieve veranderingen te bewerkstelligen.
      De cliŽnt wordt gestimuleerd om negatieve, disfunctionele cognities over zichzelf of over het trauma te veranderen in positieve, meer functionele cognities.
      In 1988 toetste Shapiro de methode via een experimentele studie bij 22 Vietnam veteranen en slachtoffers van seksueel misbruik.
      De controlegroep werd behandeld met een exposure variant zonder oogbewegingen.
      In de EMDR conditie daalde het spanningsniveau tot een zeer laag niveau.
      In de controlegroep bleek de emotionele lading niet te zijn verminderd.
      Deze positieve resultaten bij de groep behandeld met EMDR, bleken maanden later nog aanwezig te zijn (Shapiro, 1989).
      In de jaren na Shapiro's ontdekking volgde een groot aantal succesvolle beschrijvingen over EMDR.
      Bij een onderzoek van Wilson, Tinker en Becker (1995) werden 80 slachtoffers van verschillende vormen van psychotrauma behandeld met EMDR en de resultaten werden vergeleken met een wachtlijstcontrolegroep.
      De EMDR groep vertoonde een duidelijke verbetering in het welzijn vergeleken met de controlegroep op een aantal gevalideerde vragenlijsten.
      Bovendien vonden de onderzoekers dat deze resultaten, zowel na 30 dagen, na 90 dagen als na een jaar constant bleken te zijn.
      De studie van Rothbaum (1997) had betrekking op de behandeling van slachtoffers van verkrachting.
      Het bleek dat na drie lange sessies EMDR negentig procent van de cliŽnten niet langer aan de criteria voor PTSS voldeed.
      Dit in tegenstelling tot de wachtlijstcontrolegroep.
      Het voordeel van EMDR is niet zozeer het eindresultaat (de effectiviteit) maar vooral de snelheid (de efficiŽntie) waarmee deze resultaten worden bereikt (De Jongh & Ten Broeke, 2001).
      Cfr. :
      http://www.emdr-nederland.nl/emdr2.htm

    4. Handboek EMDR - Een geprotocolleerde behandeling voor de gevolgen van psychotrauma
      De Jongh en Ten Broeke

      Essaystische recensie door Ludwig Cornil, klinisch psycholoog
      Ludwig Cornil is als klinisch psycholoog-traumatherapeut werkzaam op de psychologische dienst van het az-groeninge in Kortrijk en heeft een zelfstandige praktijk in Eeklo Ė Correspondentieadres : Zuidmoerstraat 188, 9900 Eeklo, tel 09/377.84.33, e-mail : ludwig.cornil@pandora.be
      EMDR of 'Eye Movement Desensitization and Reprocessing' is een relatief nieuwe benadering voor de behandeling van psychisch trauma.
      In een tijdsspanne van 15 jaar heeft deze methode de status bereikt van ťťn van de voorkeursbehandelingen voor psychotrauma (Foa, Keane & Friedman, 2000).
      Nochtans is EMDR nog een controversiŽle therapiemethode omdat het werkingsmechanisme niet is gekend.
      De methode claimt dat het doorlopen van het behandelprotocol en het afwisselend links-rechts prikkelen van het lichaam, trauma's helpt verwerken.
      Gedurende deze prikkeling denkt de cliŽnt aan het probleem en beweegt tegelijkertijd de ogen horizontaal heen en weer door de hand van de therapeut te volgen.
      Het afwisselend links-rechts tikken op het lichaam van de cliŽnt of het aanbieden van alternerende tonen via een koptelefoon zou eveneens een hypothetisch aangeboren, maar door trauma geblokkeerd verwerkingsmechanisme, opnieuw in gang zetten.
      Eindresultaat van de EMDR-behandeling is niet alleen een vermindering van het negatieve affect rond de traumatische herinnering ('
      desensitisatie
      ').
      Er is ook sprake van een herwerking van het trauma ('
      reprocessing
      ').
      De cliŽnt gaat vanuit het heden de traumatische ervaring en zichzelf herevalueren.
      Dit leidt er meestal toe dat de cliŽnt spontaan positiever over zichzelf gaat denken en nieuwe gedragsmogelijkheden kan zien naar de toekomst toe.
      Het boek over EMDR van De Jongh en Ten Broeke is een welgekomen boek, dat logischerwijs geschreven werd door twee therapeuten die reeds een tiental jaar rond EMDR publiceren en nu eindelijk een handleiding hebben geschreven.
      De grote sterkte van het boek is dat het precies doet wat het belooft te doen : het aanleren van de EMDR-methode.
      De Jongh en Ten Broeke gaan hierbij bijzonder gestructureerd te werk, in een duidelijke taal en met behulp van talrijke verhelderende voorbeelden.
      Het is een uitermate praktisch referentiewerk voor therapeuten die aan de slag willen gaan met EMDR, al blijft het natuurlijk altijd te verkiezen een methode ď
      in vivo
      Ē aan te leren en daarbij het verwerkings-proces met EMDR aan den lijve te ondervinden.
      Wat het boek natuurlijk niet vervangt - en de auteurs bevestigen dit ook - is het ď
      in vivo
      Ē aangeleerd worden van de methode.
      Net zoals bij andere therapie-methoden is het pas wanneer men aan den lijve de werkzaamheid heeft gevoeld, dat men van binnenuit begrijpt hoe EMDR werkt.
      Naast het gedetailleerd beschrijven van de methodiek, sprekenwijden de auteurs ook uit over het belang van case-conceptualisatie.
      EMDR toepassen betekent niet zomaar met de arm zwaaien wanneer de cliŽnt iets moeilijks heeft meegemaakt.
      Een goede EMDR-therapie vraagt een therapeut die luistert uitgaande naar het verhaal van de cliŽnt en hypothesen formuleert.
      Aan de hand van gebeurtenissen in het leven van die cliŽnt zoekt hij naar verbanden tussen de actuele klachten en naar hoe die verklaard kunnen worden.
      De therapeut postuleert samenhangen en gaat gericht met EMDR interveniŽren.
      Soms wordt daarbij vertrokken van het huidig probleem, maar meestal moet men in het verleden van de cliŽnt zoeken naar een hypothetische beginpunt om aan te vangen met EMDR.
      EMDR vindt altijd plaats binnen een behandelplan en niet als afzonderlijke, magische interventie.
      Rapportering van het magische effect van EMDR, zonder wetenschappelijke ondersteuning, zorgde vooral in begin jaren negentig voor geprikkelde reacties. (Herbert & Mueser, 1992)
      Zo was ook mijn persoonlijke eerste ervaring met een cliŽnt er ťťn met een hoog ď
      Potter-gehalte
      Ē.
      Verbazing over de werkzaamheid van EMDR is eveneens de reactie van de nieuwkomers in de EMDR-therapieelnemers aan de basiscursus, wanneer zij na een maand terug samenkomen tijdens een supervisiedag.
      Meestal gaat het hier om hulpverleners die na een training EMDR gaan toepassen bij gekende cliŽnten waarmee reeds een sterke therapeutische relatie bestond.
      Bovendien wordt hen in de basistraining aangeraden in de eerste periode EMDR enkel toe te passen bij cliŽnten met enkelvoudige, geÔsoleerde trauma's.
      Dit om vertrouwen te kunnen opbouwen in het therapieproces.
      In deze omstandigheden kan EMDR inderdaad verrassend snelle veranderingen teweeg brengen.
      Zelfs indien de beginnende EMDR-therapeut met nieuwe cliŽnten aan de slag gaat, kunnen soms zeer bezwarende, maar enkelvoudige trauma's, heel snel worden verwerkt, zonder een langdurige relatie-opbouw.
      Bij enkelvoudige, geÔsoleerde trauma's (auto-ongeval, bankoverval, verkrachting in het park) is het inderdaad niet de therapeutische relatie die mensen geneest van PTSD, maar de methode die wordt gebruikt.
      Vanuit formeel, didactisch oogpunt niets dan lof over dit boek.
      De auteurs hebben zich over de methode in al haar details gebogen en voegen op basis van hun jarenlange ervaring nieuwe informatie en tips toe, die niet in de oorspronkelijke publicaties van Shapiro vervat zaten.
      Ik heb echter een duidelijk kader gemist voor het gebruik van EMDR bij complex trauma.
      Complex trauma is een totaal andere zaak en hierover wordt door de auteurs bitter weinig gesproken.
      Het boek loopt daardoor het gevaar de indruk te geven dat EMDR eenvoudig en magisch snel succesvol is.
      Er worden bijna enkel voorbeelden gegeven van het gebruik van EMDR bij type-1 trauma.
      Hoewel het niet het opzet van het boek was creŽert deze publicatie hierdoor toch een onvolledig beeld van het gebruik van EMDR bij trauma.
      Op dit punt bewijst men de methode geen dienst omdat de critici zich juist op dit ď
      poneren van het magische
      Ē hebben gefocust.
      En bij complex trauma bv. werkt EMDR helemaal niet zo magisch !
      Vanuit formeel, didactisch oogpunt is dit een perfect boek.
      De auteurs hebben zich over de methode in al haar details gebogen en voegen op basis van hun jarenlange ervaring nieuwe informatie en tips toe, die niet in de oorspronkelijke publicaties van Francine Shapiro zaten vervat.
      Ik heb echter een duidelijk kader gemist voor het gebruik van EMDR bij complex trauma.
      De auteurs hadden hun boek misschien een lichtjes andere titel kunnen meegeven zoals bv. : '
      Handboek EMDR - Een geprotocolleerde behandeling voor de gevolgen van Psychotrauma - Deel 1. - GeÔsoleerd, ongecompliceerd trauma
      '.
      Het werken met EMDR bij complex trauma, DESNOS en DIS-PatiŽnten vraagt immers om een apart boek.
      In het licht van de fasen van de trauma-arbeid, zoals beschreven door Janet (Janet, 1925) hebben de auteurs zich vooral geconcentreerd op het gebruik van EMDR in de fase van de traumaconfrontatie.
      Bij slachtoffers van langdurig en ernstig sexueel, fysisch of emotioneel misbruikcomplex trauma besteedt de EMDR-therapeut veel meer aandacht aan de voorafgaande fase van de stabilisatie.
      De cliŽnt moet degelijk voorbereid worden op de traumaconfrontatie.
      Traumaconfrontatie met een niet stabiele patiŽnt is om problemen vragen.
      Hier wordt het onderscheid gemaakt tussen iemand die EMDR toepast als techniek versus een traumatherapeut die EMDR aanwendt in de verschillende fasen van de trauma-arbeid.
      Lezers moeten na het lezen van dit EMDR-hoe-doe-je-het-boek dit onderscheid goed beseffen.
      Het werken met complex trauma is niet eenvoudig.
      De therapeut heeft veel meer te maken met gechronificeerd trauma dat zijn weg heeft gevonden in de persoonlijkheid van de cliŽnt en dat bij de cliŽnt vaak tot interactiestijlen heeft geleid, zoals die tot uiting komen bij bepaalde persoonlijkheidsstoornissen.
      Vanzelfsprekend gaan deze interactiestijlen en de reactie van de therapeut hierop het verloop van de therapie sterk gaan bepalen.
      Ernstig sexueel misbruik, mishandeling of verwaarlozing in de kindertijd vragen een totaal andere benadering dan een man van 37 die na een auto-ongeval geplaagd wordt door intrusieve beelden en niet meer durft te rijden.
      Over de EMDR-technieken of werkwijzen bij complexe trauma's maken De Jongh en Ten Broeke in dit boek geen melding.
      In het tweede deel van een EMDR-opleiding wordt uitvoerig ingegaan op het gebruik van EMDR bij complex trauma en worden technieken en werkwijzen aangeboden die in het boek van De Jongh en Ten Broeke niet worden besproken.
      Zoals gezegd is dit geen kritiek op het boek, enkel een (noodzakelijke) aanvulling of opmerking.
      Wat ik ook een heb gewaardeerd is dat het boek een mooi verzicht bevat van de stand van het wetenschappelijk onderzoek naar EMDR.
      De auteurs bespreken het wetenschappelijk onderzoek naar EMDR op een zeer nuchtere, beknopte maar duidelijke manier.
      De resultaten spreken voor zich : EMDR werkt en werkt beter en sneller dan alternatievendere therapieŽn.
      Na jaren van kritiek moet de verleiding nochtans groot zijn geweest om gewapend met het wetenschappelijk onderzoek de EMDR-critici een veeg uit de pan te geven.
      Het siert de auteurs dat zij dat niet hebben gedaan en een puur wetenschappelijke positie hebben ingenomen.
      Nochtans is wetenschap niet Šltijd zo mooi.
      Aan de onze universiteiten waar we onze wetenschappelijke psychologische opleiding hebben genoten wordt ons de liefde voor het wetenschappelijke model bijgebracht.
      Het klinkt allemaal heel mooi, maar onze kennis is voortdurend in beweging door het vormen en toetsen van hypothesen, die we uitgaande van onze theorievorming ontwikkelen.
      Het is zaak dat wetenschappelijk onderzoek op de juiste manier te doen, daarbij rekening houdend met alle regels qua statistiek en degelijk onderzoeksopzet.
      Alleen dan zullen de significantieniveaus ons vertellen of onze hypotheses ď
      meer dan toevallig waarschijnlijk
      Ē juist zijn.
      In de praktijk gaat het ietwat anders.
      Daar worden onderzoeksopzetten die gevoerd zijn volgens de regels van de kunst, maar ongewenste resultaten opleveren, van publicatie geweerd.
      Het sleutelconcept hierbij is ď
      wiens belangen worden er gediend ?
      Ē
      In de VS is '
      evidence based therapy
      ' vandaag de dag het toverwoord bij uitstek bij de verdeling van de fondsen binnen de gezondheidszorg.
      Hier spelen uiteraard niet enkel wetenschappelijke belangen, maar vooral financiŽle motivaties.
      Op dit punt kan men toch enige bewondering voor Francine Shapiro, de grondlegster van de methode, voelen .
      Het therapie-concept dat Shapiro introduceerde leek aanvankelijk te gek om los te lopen.
      O, maar in de loop van de jaren bevestigde onderzoek snel de positieve klinische resultaten.
      Uiteraard heeft deze dame weerstand moeten bieden aan mensen die dit liever niet zagen gebeuren.
      Toen de effectiviteit van de methode niet meer betwijfeld of bekritiseerd kon worden haalde men andere dingen uit de truckendoos om EMDR een negatief aura te bezorgen.
      Sommige artikels leken meer op persoonlijke smeercampagess tegen de grondlegster, dan dat ze wetenschappelijke waarde hadden. (McNally, 1999)
      Of men citeert onderzoek dat slechte resultaten geeft voor EMDR, maar zelf niet voldoet aan criteria voor degelijk wetenschappelijk onderzoek (Devilly & Spence, 1999).
      Of men vergelijkt EMDR met exposure en daarbij 'vergeet' bv. te vermelden dat naast de 8 uur therapie in beide condities, de exposure-groep bijkomend wel nog 56 uur (!) exposure had gekregen in de vorm van huiswerkopdrachten (Taylor, Thordarson, Maxfield, Fedoroff, Lovell & Ogrodniczuk, 2003).
      Natuurlijk zijn niet alle studies in het voordeel van EMDR, zeker niet waar het gaat om het werkzame bestanddeel van de therapie : er zijn nog onvoldoende componentanalyses om de waarde van de oogbewegingen of de overige bilaterale stimulatie te bevestigen of te ontkennen.
      Ondertussen is duidelijk gebleken is dat EMDR wel degelijk effectief is (Van Etten and Taylor, 1998).
      De laatste jaren wordt EMDR in een aantal studies vergeleken met gedragstherapeutische technieken voor traumabehandeling. (Ironson, Freund, Strauss & Williams, 2002; Lee, Gavriel, Drummond, Richards & Greenwald, 2002; Power, McGoldrick, Brown, Buchanan, Sharp, Swanson & Karatzias, 2002).
      De tendens die zich duidelijk aftekent is dat EMDR en gedragstherapie beide even effectief zijn, maar dat EMDR efficiŽnter is : de behandeltijd is korter en de drop-out is lager.
      Dit laat vermoeden dat EMDR door de cliŽnt beter wordt verdragen dan exposure.
      In een recente meta-analyse (Maxfield & Hyer, 2002) bleken de resultaten voor EMDR bovendien positiever naarmate het onderzoeksopzet meer voldeed aan de criteria voor degelijk wetenschappelijk onderzoek.
      De auteurs van dit boek hebben het voordeel dat zij sterke affiniteiten hebben met het gedragstherapeutisch model.
      Daar waar het gevecht in het kader van evidence-based therapie vaak tussen EMDR en gedragstherapie werd geleverd, zijn beide auteurs goed geplaatst om de overlap tussen beide aan te duiden.
      In het boek blijkt dan ook op verschillende momenten de bevruchting van het gedragstherapeutisch denken van de auteurs met EMDR.
      Daarnaast benadrukken de auteurs ook de eigenheid van EMDR die naast exposure nog een ander werkzaam en origineel element bevat.
      Misschien is dat inderdaad de bilaterale stimulatie, misschien het samenbrengen van verschillende werkzame elementen uit diverse therapieŽn of misschien gaat het louter om de protocollaire aanpak.
      Verder onderzoek zal moeten aantonen wat precies het werkzame element in de EMDR-methode uitmaakt.
      Dat men moet vechten om iets te bereiken in het leven is duidelijk.
      Dat Francine Shapiro, de grondlegster van de EMDR-methode, het niet gemakkelijk heeft gehad om toegang te krijgen tot het gevestigd therapeutisch establishment is duidelijk.
      Dat ze rechtgebleven is in een bij tijden oneerlijk gevecht tegen een gevestigd establishment is bewonderenswaardig.
      Daarvoor was en is haar therapiemethode te 'raar'.
      Jammer dat het zo moest gaan, terwijl men meer en meer de therapie-stromingen probeert te integreren en de verzuiling probeert af te bouwen.
      EMDR lijkt perfect integreerbaar te zijn binnen de verschillende stromingen.
      Het protocol bevat elementen van exposure, vrije associatie, cognitieve therapie, hypnotherapie, lichaamsgerichte therapie en is sterk cliŽnt-centered gericht .
      Therapeuten uit verschillende richtingen - dat is althans wat mensen die zich lieten vormen in de methode beweren - herkennen allen elementen uit hun eigen referentiekader.
      Dit geeft hun meteen voldoende 'excuses' om EMDR ook aan te leren en toe te passen in hun eigen praktijk.
      Shapiro noemt haar model dan ook '
      synclectisch' (het Griekse 'syn' betekent 'samen
      ').
      Dit is trouwens ook het gevoel dat men krijgt bij het toepassen van EMDR : vele werkzame elementen uit verschillende therapieŽn vloeien samen in ťťn protocol.
      In het laatste hoofdstuk van het boek beschrijven De Jongh en Ten Broeke de specifieke indicatiegebieden voor EMDR.
      Ze gaan daarbij verder dan het gebruik van EMDR bij Acute Stress Stoornis of Post Traumatische Stress-stoornis.
      Alle problematieken waarin een onverwerkt trauma een rol kan spelenaan de oorsprong kan liggen, komen in aanmerking voor een behandeling met EMDR.
      Voorwaarde is evenwel dat er een samenhang kan worden gepostuleerd tussen de symptomen van de cliŽnt en een onverwerkt trauma.
      Dit is vaak het geval bij de zogenaamde comorbiede stoornissen, zoals depressie.
      CliŽnten met sociale angst, eetstoornissen, fobieŽn. kunnen in aanmerking komen om met EMDR behandeld te worden behandeld mits een samenhang kan worden gepostuleerd tussen de symptomatiek en onverwerkt trauma.
      Ook een problematiek die samenhangt met disfunctionele kernovertuigingen (vaak het gevolg van complex trauma) kan met EMDR behandeld worden.
      Hiermee beschrijven de auteurs reeds de mogelijke toekomstige ontwikkelingen op het gebied van de traumabehandeling.
      Met het verschijnen van nieuwe en efficiŽnte behandeltechnieken voor psychotrauma, waarvan EMDR er slechts ťťn is, zal in de psychotherapiewereld meer en meer worden gefocust op het traumaconcept.
      Dit traumaconcept was door Freud en Breuer reeds meer dan 100 jaar geleden naar voor geschoven als de etiologie van hysterie (Breuer & Freud, 1895).
      Ik vermoed dat PTSD niet de enige DSM-diagnose zal blijven waarbij een etiologische factor wordt aangeduid voor de diagnostische categorie.
      En de auteurs worden uitgenodigd een vervolg te schrijven voor de velen onder ons die meer in contact komen met complex getraumatiseerde cliŽnten.
      Zoals gezegd hadden de auteurs hun boek misschien een enigszins andere titel kunnen meegeven : '
      Handboek EMDR - Een geprotocolleerde behandeling voor de gevolgen van psychotrauma - Deel 1. - GeÔsoleerd, ongecompliceerd trauma
      '.
      Het werken met EMDR bij complex trauma, DESNOS en DIS-patiŽnten vraagt immers om een apart boek.
      De auteurs worden uitgenodigd een vervolg te schrijven voor hulpverleners die vooral in contact komen met complex getraumatiseerde cliŽnten.
      Cfr. :
      http://www.bipe.be/RecensieAdDeJongh.html

    5. Met je ogen bewegen tot het weg is
      Cfr. :
      -
      http://www.emdrkindenjeugd.nl/hoofdst05/NL-01.html
      - http://www.emdrkindenjeugd.nl/hoofdst05/EMDR%20kinderen%20NL.pdf

    6. Posttraumatische stress-stoornis - Behandeling
      Trimbos-instituut
      Bij alleen een PTSS kan iemand zelf kiezen tussen medicijnen of een psychologische behandeling
      Al is dat laatste beter.
      Bij de psychologische behandeling gaan mensen oefenen met die situaties waarin ze altijd last krijgen van hun angsten en de herinnering aan het gebeurde.
      Dit oefenen gaat in kleine stapjes waarbij de situaties steeds 'erger' worden.
      Dan worden mensen steeds een beetje minder bang.
      Deze behandeling heet '
      exposure in vivo' ('exposure' betekent : 'blootstellen' - 'in vivo' : 'in het echt
      ').
      Dit wordt vaak gecombineerd met cognitieve gedragstherapie.
      Dit is een vorm van psychotherapie.
      Samen met de behandelaar gaat iemand kijken naar de manier van denken en zijn gedrag.
      Daarna is het de bedoeling dat iemand dat gaat veranderen.
      De klachten zullen dan minder worden.
      Als cognitieve therapie niet werkt, dan is er '
      Eye Movement Desensitization and Reprocessing' (EMDR
      ).
      Het werkt als volgt.
      Het trauma wordt in de herinnering gebracht, terwijl beiden hersenhelften afwisselend gestimuleerd worden.
      Dit gebeurt op verschillende manieren: door de vingerbewegingen van de therapeut met de ogen te volgen, door in een koptelefoon afwisselend tikjes aan het rechter- en linkeroor te laten horen of door afwisselend op de linker en rechterhand te tikken (bij kinderen).
      Deze methode is goed onderzocht en werkt bij de behandeling van posttraumatische stressklachten
      .
      Heeft iemand ook nog een ernstige depressie, dan is het beter met medicijnen te beginnen, in dit geval antidepressiva.
      Dit zijn medicijnen die de depressie aanpakken.
      Elke behandelaar in de geestelijke gezondheidszorg moet werken volgens de Multidisciplinaire Richtlijn Angststoornissen (cfr. :
      http://www.cbo.nl/product/richtlijnen/folder20021023121843/angst2004.pdf/view -).
      Cfr. : http://www.trimbos.nl/default19387.html

    7. Trauma en de hersenen
      Monique Renssen, Praktijk voor EMDR, burnout en traumabehandeling : info@emdr-nederland.nl
      Psychotrauma en stress hebben invloed op hersenprocessen.
      Bepaalde, soms in eerste instantie onbegrijpelijk gedragingen, kunnen geÔnitieerd worden door een activatie van het traumageheugen.
      Bessel van der Kolk, een bekende wetenschapper op trauma gebied, beschrijft hoe sommige vrouwelijke cliŽnten gedurende contacten met hem of met andere mannelijke hulpverleners plots veranderden.
      Zij werden ineens agressief en geagiteerd, terwijl zij daarvoor nog vriendelijk en rustig waren.
      Hij vroeg zich af waarom deze vrouwen opeens anders werden wanneer "een man aandacht aan hen gaf".
      Hij kwam erachter dat deze vrouwen allen misbruikt waren en dat wanneer zij alleen met "een vragenstellende man" in een kamer verbleven, zij teruggevoerd werden in hun trauma's.
      Hun lichamen reageerden alsof zij opnieuw gemolesteerd werden, hartslag en spierspanning namen toe en deze vrouwen reageerden plots emotioneler.
      Het leek alsof de meegemaakte trauma's de fysiologische arousal/opwindingsmechanismen verstoord hadden.
      Deze vrouwen waren niet goed meer in staat echt gevaar van geen gevaar te onderscheiden.
      Hun lichaam reageerde op veel stimuli alsof zij weer bedreigd werden, terwijl dat (meestal) niet het geval was.
      Ernstig psychotrauma kan de balans in de hoeveelheid stresshormonen verstoren en daarmee het gehele zenuwstelsel beÔnvloeden.
      Door complex fysiologische processen kunnen traumatische herinneringen als het ware geblokkeerd raken en niet verwerkt worden.
      Deze traumaherinneringen blijven daardoor gelegen in oerdelen van de hersenen (de non-verbale, niet bewuste, subcorticale regio's (amygdala, thalamus, hippocampus en hersenstam)) waar zij niet bereikbaar zijn voor de corrigerende functie van de frontale hersenen.
      In deze frontale hersenen bevinden zich de functies : nadenken, redeneren en communiceren.
      Het is echter ons lichaam dat na onverwerkt trauma ons controleert en beheerst bij een triggering van trauma-herinneringen, en niet onze bewuste keuze.
      Het lichaam besluit voor ons waarop we wel en waarop we niet reageren.
      Dit blijkt ook uit onderzoek.
      Van der Kolk keek met behulp van scans naar de activiteit in de hersenen van getraumatiseerden en vond dat wanneer deze mensen aan hun trauma dachten de linker frontale cortex geen activiteit meer vertoonde, met name het gebied van Broca (spraakcenter), terwijl gebieden in de rechter hemisfeer die gekoppeld waren aan emoties en opwinding (arousal) juist heel veel activiteit vertoonden.
      De gevolgen hiervan zijn dat wanneer mensen aan onverwerkte trauma's denken of wanneer zij getriggerd worden, bijvoorbeeld door een "vragenstellende mannelijke hulpverlener", hun mogelijkheid om over het trauma te praten afneemt en hun emotionaliteit en fysieke arousal toeneemt.
      Ook Freud kwam mogelijk al tot een zelfde conclusie nadat hij in aanraking was gekomen met slachtoffers van de eerste wereldoorlog : "
      During his study of war neuroses, Freud adds another peculiarity : A (psycho)trauma is an element of the Real that cannot be put into words, thus causing the impossibility of a normal discharge
      Ē (Verhaeghe, P., 1998).
      TherapieŽn om trauma's te behandelen dienen bottom-up therapieŽn te zijn, dus vanuit de oerdelen van de hersenen, te beginnen met een prikkeling van de daar gelegen affectief geladen herinneringen en geen top down processen zoals alleen praattherapie.
      EMDR is een voorbeeld van een behandeling waarbij de oerhersenen worden gestimulleerd, dus waarbij een bottom-up proces wordt gegenereerd.
      Cfr. :
      http://www.emdr-nederland.nl/hersenenlang.htm

    8. Trauma en dissociatie
      Monique Renssen, Praktijk voor EMDR, burnout en traumabehandeling : info@emdr-nederland.nl
      Wat is dissociatie eigenlijk ?
      Wat is dissociatie ?
      Door Steinberg en Schnall (2000) wordt dit beschreven als : "
      an adaptive defence in response to high stress or trauma characterised by memory loss and a sense of disconnection from oneself or one's surroundings".
      Vrij vertaald is dissociatie een passende verdedigingsreactie op hoge stress of trauma, gekarakteriseerd door verlies van geheugen en een gevoel van buiten jezelf en de omgeving te staan.
      Gedurende de tijd dat iemand dissocieert, wordt (trauma) informatie niet meer geassocieerd met de rest van de informatie in de hersenen, zoals dat gewoonlijk wel is.
      Iemand kan de plaats en de gebeurtenissen gedurende een traumatische ervaring dissociŽren, bijvoorbeeld om tijdelijk te ontsnappen aan emotionele en fysieke pijn.
      Deze gedissocieerde informatie hoeft niet "weg" te zijn, maar is afgesplitst opgeslagen en kan onder sommige omstandigheden, bijvoorbeeld op latere leeftijd worden getriggerd.
      Deze persoon heeft regelmatig met gaten in het geheugen te maken.
      Stukken die als het ware overgeslagen zijn.
      Kenmerkend van situaties waar iemand mogelijk gaat dissociŽren zijn vaak overweldigende trauma en machteloosheid.
      Reeds in 1898 werd door Pierre Janet gewezen op de traumatische oorsprong van dissociatieve verschijnselen (Hart, Boon en Op den Velde, 1995).
      Niet aan alle vormen van dissociatie liggen traumatische herinneringen ten grondslag.
      Bovendien is het zo dat iedereen wel eens dissocieert.
      Denk aan het naar huis rijden op een bekende weg en bemerken dat een deel van de weg je is ontgaan en dat je al thuis bent, ook wel highway "hypnosis" genoemd.
      Het is mogelijk een schaal te beschrijven van oplopende vormen van lichte dissociatie tot aan ernstige vormen van dissociatie namelijk de dissociatieve stoornissen.
      Aan de ene kant van dit spectrum bevindt zich dan de "highway hypnosis", waarbij goed functionerende mensen zonder traumaverleden zo nu en dan afdrijven in hun gedachten wereld en daarmee "tijd verliezen".
      Aan de andere kant van deze schaal liggen de dissociatieve stoornissen, vroeger ook wel multiple persoonlijkheden genoemd (MPS).
      Bij multiple persoonlijkheden splitst iemand zich, door extreem heftige trauma's in de kindertijd, af in meerdere "delen", waarbij een aantal van deze "delen" de traumatische informatie bij zich dragen.
      Tussen de highway hypnosis en de dissociatieve stoornissen in ligt een scala aan vormen van dissociatie waarbij bijvoorbeeld ťťn of enkele traumatische herinneringen zijn afgesplits en waarbij de cliŽnt situaties ervaart waarin hij of zij zichzelf nauwelijks terugherkent gezien de heftigheid van emotionele en fysieke gewaarwordingen.
      Hoe vaak komen deze stoornissen voor ?
      De interpretatie hiervan varieert nogal.
      Er zijn psychiaters die zeggen dat ze het nog nooit hebben meegemaakt in hun praktijk.
      Aan de andere kant meldden Steinberg en Schnall (2000) dat mogelijk zelfs 10 procent (!) van de bevolking lijdt aan dissociatieve stoornissen.
      Dissociatieve symptomen

      Er bestaan mogelijk twee categorieŽn dissocatieve symptomen.
      Symptomen van psychologische aard (psychologische dissociatie) en symptomen van lichamelijke aard.
      De psychologische symptomen zijn bijvoorbeeld : je niet herinneren wat je op een dag gedaan hebt; de werkelijkheid of jezelf als onwezenlijk beleven en jezelf niet als ťťn persoon ervaren, maar als twee of meer.
      Symptomen van lichamelijke aard (somatoforme dissociatie) zijn bijvoorbeeld : ongevoelig zijn voor pijn; geen contact hebben met het lichaam; en geen of onvoldoende controle hebben over bewegingen van armen en benen; pijn of andere lichamelijke gewaarwordingen hebben die horen bij eerdere, maar nog niet eigen gemaakte ervaringen (Nijenhuis, 1998).
      Uit onderzoek (Nijenhuis, 1998) is gebleken dat er sterke aanwijzingen zijn dat hoe meer psychisch trauma een cliŽnt meldt, des te meer dissociatieve symptomen een cliŽnt heeft.
      Bovendien dat somatoforme dissociatie vooral gekoppeld is aan een rapportage van lichamelijke mishandeling, bedreiging van het leven en aan gerapporteerde seksuele mishandeling en dat psychologische dissociatie met name gekoppeld is aan seksuele mishandeling.
      The body keeps the score, "het lichaam herinnert"
      Er zijn aanwijzingen dat onverwerkte trauma informatie zich vooral fysiek in het lichaam opslaat.
      Onderzoekers (Nijenhuis e.a. 1998) vonden, na bestudering van 153 poliklinische psychiatrische patiŽnten van verschillende psychiatrische centra in Nederland, dat de mate waarin patiŽnten traumatische ervaringen rapporteerden samenhing met somatoforme dissociatie, dus symptomen zoals ongevoelig zijn voor pijn : geen contact hebben met het lichaam; en geen of onvoldoende controle hebben over bewegingen van armen en benen, pijn of andere lichamelijke gewaarwordingen.
      De onderzoekers concludeerden dat een ernstige bedreiging van lichaam en leven de aanleiding kan zijn tot chronische activatie van psychobiologische systemen die een defensieve functie hebben; bovendien dat deze aanleiding er vooral is als deze bedreiging al op jonge leeftijd wordt ondergaan, een voortdurend karakter heeft en plaatvindt in een context van emotionele verwaarlozing; en tenslotte dat activatie van defensie-systemen tot uitdrukking komt in de vorm van somatoforme dissociatieve symptomen.
      Geheugen en suggestie

      Een aantal wetenschappers hebben nogal wat moeite met MPS, nu '
      Dissociative Identity Disorder' (DID) genoemd.
      Zij erkennen het mechanisme van "verdringing" niet en zeggen dat het niet bestaat.
      Verdringing wordt door Loftus (1994), een bekende wetenschapper op het gebied van geheugen en herinneren, beschreven als een proces van selectief geheugenverlies waarbij bepaalde traumatische gebeurtenissen "weggeknipt" werden door het slachtoffer en in een speciale, ontoegankelijke lade van het geheugen zijn opgeslagen.
      Slachtoffers die lijden aan verdringing verliezen niet alleen de herinnering aan het trauma maar ook alle bewustzijn dat zij het verloren hebben.
      Loftus erkent het bestaan van reterograde amnesie waarbij door fysiek trauma een verminderde capaciteit bestaat om gebeurtenissen en ervaringen te herinneren die plaatsvonden voordat het letsel plaats had.
      Ook erkent zij psychogene of traumatisch geheugen verlies waarbij iemand even een grote verzameling herinneringen met bijbehorende affecten kwijt is ten gevolge van een psychisch trauma.
      Waar zij moeite mee heeft zijn die herinneringen waar gewoonlijk naar verwezen wordt als "verdrongen" herinneringen.
      Herinneringen die niet bestonden tot iemand (bijvoorbeeld de hulpverlener) ernaar op zoek ging.
      Loftus luidde de bel om te wijzen op de mogelijkheid dat mensen via suggestie de indruk kunnen krijgen dat ze misbruikt zijn, terwijl ze dat in werkelijkheid niet zijn.
      Het gevaar ligt er volgens Loftus in dat het heel goed mogelijk is iemand "iets aan te praten".
      Suggestie is een zeer krachtig sturingselement zeker in handen van een behandelaar.
      Het is mogelijk iemand incest aan te praten terwijl dit niet is gebeurd.
      Door suggestie en/of geleide meditatie bij individuen kunnen niet-bestaande-gebeurtenissen worden "ingepland".
      Dit moge blijken uit het onderzoek dat Loftus deed bij een niet klinische populatie.
      Ze liet respondenten een gefalsificeerde foto zien met daarop een respondent in een luchtballon.
      Deze trip was nooit gebeurd, de foto was nep.
      De respondenten werden gevraagd om "alles wat ze konden herinneren te vertellen over deze luchtballon reis".
      Na in totaal drie bijeenkomsten waarin dezelfde foto en daarmee dezelfde suggestie werd geopperd, herinnerde 50% van de respondenten dat zij deze ballontocht hadden ondernomen (Loftus, 2003).
      De gevolgen van deze suggestie zijn waarschijnlijk te verwaarlozen.
      Dit is anders bij het (onbewust) implementeren van misbruik.
      Een hulpverlener kan vanuit haar/zijn goede bedoelingen de schadelijke suggestieve opmerkingen maken in de trant van : "
      je herinnert je het misbruik niet maar je hebt alle symptomen" en "het is gebruikelijk dat mensen na misbruik zich het misbruik niet meer kunnen herinneren. Het zou me niets verbazen als bij jou ook blijkt dat je misbruikt bent. Laten we eens kijken wie de mogelijke dader is
      ".
      Met het gevolg dat beiden het misbruik gaan geloven en tragische ontwikkelingen ontstaan bijvoorbeeld naar de vermeende dader, maar zeker ook naar het slachtoffer.
      Hulpverleners moeten daarom oppassen met suggesties doen en diagnoses stellen.
      Het geheugen is uitermate slecht en mensen en zeker DID mensen zijn gevoelig voor suggestieve opmerkingen.
      De realiteit is zo beÔnvloed en vervormd.
      Het is op dit moment nog onmogelijk om werkelijke van valse herinneringen te onderscheiden (Loftus, 2003).
      Aan de andere kant zijn dit soort onderzoeken geen bewijs dat "verdringing" niet zou bestaan en daarmee dissociatieve stoornissen wel degelijk kunnen voorkomen.
      De experimenten zijn niet bij DID slachtoffers uitgevoerd maar veeleer bij "gezonde" respondenten.
      Dissociatie is een extreme reactie op extreme (onveilige) toestanden waarbij veel machteloosheid speelde.
      Extreme dissociatie ('
      Dissociative Identity Disorder
      ') is mogelijk een normale noodzakelijke overlevingsstrategie op uitermate extreme en gruwelijke gezinssituaties.
      Bovendien is het belangrijk de geschiedenis van het "niet erkennen van slachtoffer" te benoemen en het lijden wat hiermee gepaard is gegaan te erkennen.
      Daar vanuit kunnen slachtoffers die melden misbruikt te zijn bloedserieus genomen worden.
      Het is niet de eerste keer dat overlevenden van misbruik beschuldigd worden leugens te vertellen, fantasieŽn te hebben over misbruik of gewoon voor gek worden verklaard.
      Denk aan Sigmund Freud.
      Veel van zijn cliŽnten waren misbruikt en na bij hem over hun trauma's te hebben mogen praten namen hun hysterische klachten af.
      Toen Freud deze ontdekking bekend maakte werd hij geridiculiseerd door collega's.
      Bovendien vond hij het nauwelijks te geloven dat misbruik zo veelvuldig voorkwam en hij concludeerde dat het niet waar kon zijn en dat deze volwassenen waarschijnlijk fantasieŽn vertelden.
      Tot aan de jaren 80 van de vorige eeuw werden meldingen van seksueel misbruik gemarginaliseerd, ontkend of werd de schuld bij het slachtoffer gelegd.
      Judith Hermann, auteur van meerdere baanbrekende wetenschappelijke boeken over incest en trauma schrijft : "
      women have been speaking out about sexual violence and men have been coming up with denials, evasions and excuse. We have been told that women lie, exaggerate and fantasize
      ."
      Cfr. : http://www.emdr-nederland.nl/dissociatielang.htm

    9. Van traumatische naar gewone herinneringen
      Cfr. :
      http://www.emdrkindenjeugd.nl/hoofdst05/NL-03.html



    Lees verder : Deel III


    01-07-2008 om 18:31 geschreven door Jules

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 4/5 - (3 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.EMDR - Deelnemers gevraagd voor nieuw wetenschappelijk onderzoek - Deel III
    Klik op de afbeelding om de link te volgen  



    Deel III

    Projectoproep
    -
    Voor mensen met CVS, fibromyalgie, burnout -

    EMDR
    (Eye Movemenet Desensitisation and Reprocessing)

    -
    Deelnemers gevraagd voor nieuw wetenschappelijk onderzoek -


    1. Verklaringen voor de mogelijke werkzaamheid van EMDR
      Monique Renssen, Praktijk voor EMDR, burnout en traumabehandeling : info@emdr-nederland.nl
      Het Accelerated Information Processing Model
      De afgelopen jaren zijn verschillende verklaringen gegeven voor de effectiviteit van EMDR.
      Shapiro (1995) verklaart de effectiviteit van EMDR met het "
      Accelerated Information Processing Model" (AIP model).
      Trauma veroorzaakt, volgens Shapiro, veranderingen in neurotransmitterstoffen en adrenaline, die vervolgens een "onevenwichtigheid in het zenuwstelsel" teweegbrengen.
      Het verwerken van informatie wordt geblokkeerd.
      De hersenen en het lichaam raken ontwricht en zijn niet meer in staat goed te functioneren.
      De pijnlijke herinneringen worden ieder moment getriggerd door een verscheidenheid aan interne of externe stimuli.
      Dit komt naar voren in vormen van flashbacks, nachtmerries, herbelevingen en arousal.
      Bij een goed werkend "
      Information Processing System
      " bestaat er een neurologische balans in de informatie verwerking.
      Deze informatie wordt normaal verwerkt tot een "
      adaptive resolution
      " gevonden wordt.
      Hiermee bedoelt Shapiro dat er binnen dit fysiologische systeem associaties in gedachten, beelden, emoties en sensaties worden gemaakt, net zolang tot het trauma constructief door het slachtoffer kan worden gebruikt en is geÔntegreerd in een positief emotioneel en cognitief schema.
      Oogbewegingen (of alternatieve links- rechts stimuli), zoals die bij EMDR worden gebruikt, stimuleren een fysiologisch mechanisme dat dit "
      Information Processing System
      " activeert en het evenwicht herstelt.
      Door aan de cliŽnt te vragen een beeld omhoog te brengen, kan een verbinding tussen het bewustzijn en de plek waar de informatie is opgeslagen, worden bewerkstelligd.
      Iedere reeks van oogbewegingen stuwt de traumatische informatie op het neurofysiologisch pad omhoog, net zolang tot de informatie voldoende is verwerkt (Shapiro, 1995).
      Het AIP model wordt niet gestaafd door onderzoek, zoals Shapiro zelf aangeeft : "
      EMDR is not based on the validity of the physiological model being offered, the model serves as a clinical road map for treating a wide range of pathologies
      " (Shapiro, 1995, p. 29).
      Naast het AIP model bestaan er verschillende leertheoretische en neuropsychologische verklaringsmodellen voor EMDR.
      De leertheoretische verklaring
      Een ander verklaringsmodel is het leertheoretische.
      Hierbij wordt EMDR als een vorm van exposure gezien, waarbij oogbewegingen volgens sommige leertheoretici een afleidingsfunctie hebben (Dyck, 1993) en volgens anderen niet ter zake doen (Minnen & Arntz, 1997).
      Het werkzame ingrediŽnt is hierbij de uitdoving door gewenning aan angstige stimuli.
      Een conditionerings-model rond PTSS wordt rond drie hypothesen georganiseerd (Dyck, 1993) :
      1) De indrukken van de traumatische gebeurtenis (US) worden geassocieerd met een uitgelokte angstrespons (UCR)
      2) Deze angstrespons is van voldoende intensiteit om toekomstig leren te voorkomen
      3) De angstrespons is een aversieve gebeurtenis, die vermijding bekrachtigt (operant conditioneren) (Dyck, 1993; Mowrer, 1960; Wolpe, 1958).
      Normaal verwachten we dat de geconditioneerde stimulus (CS) (bijvoorbeeld autorijden) zonder de US (het auto-ongeval) leidt tot een extinctie van de geconditioneerde response (angst en spanning).
      Extinctie vindt normaal plaats wanneer de interne representatie van de CS en het uitblijven van de US worden gepaard : een associatie tussen CS-en -geen-US.
      Dit gebeurt echter niet wanneer er sprake is van PTSS.
      De ongeconditioneerde stimulus (US, het auto-ongeval) verandert bij PTSS in de interne representatie van de gebeurtenis (beelden van het ongeval).
      Het is de perceptie van de gebeurtenis die als traumatisch wordt ervaren.
      De traumatische herinneringen ontlokken niet alleen angst, maar versterken tevens de associatie tussen de traumatische herinnering en de angst (Dyck, 1993).
      Mensen met PTSS vermijden vooral het terugdenken aan de traumatische gebeurtenis (US).
      Aangezien eraan denken angst en spanning oplevert, leren zij dat vermijding een spanningsreductie oplevert en kunnen zij niet leren dat de CS (het autorijden) veilig is.
      Door cliŽnten juist veel met de CS te confronteren, zouden nieuwe associaties kunnen worden aangeleerd.
      Bij EMDR worden taken aangeboden die zorgen dat extinctie van de herinnering kennelijk wel kan plaatsvinden.
      De persoon wordt, wanneer de taak zwaar genoeg is, tegelijk geŽxposeerd en afgeleid van de herinnering aan de gebeurtenis.
      Voorwaarde is wel dat tegelijkertijd aan de traumatische herinnering dient te worden gedacht en dat de taak moet worden uitgevoerd.
      Hoe moeilijker de taak, des te sneller zal extinctie optreden (Dyck, 1993).
      De cliŽnt moet echter wel in staat blijven tegelijkertijd aan de herinneringen te kunnen denken, net zolang tot de associatie CS-niet-US is ontstaan, dus de afleidende taak moet ook weer niet te groot worden.
      Er dient een balans gevonden te worden tussen innerlijke blootstelling aan de gebeurtenis en een externe afleiding, zodat de cliŽnt niet overspoeld wordt door de herinnering en tevens niet te zeer afgeleid wordt door de externe taak.
      Neuropsychologische uitleg van de effectiviteit van EMDR

      Neuropsychologische uitleg van de effectiviteit van EMDR richt zich enerzijds op het herstel van interhemisferische activiteit door EMDR en anderzijds op het herstel van de REM-slaap, waarbij EMDR als een soort startmotor fungeert.
      Volgens Bergmann (1998, 2000) zou EMDR werken als een "pacemaker" en zou EMDR de inter-hemispherische activiteit corrigeren : een herstel van de informatiestroom tussen de linker- en de rechterhemisfeer.
      Gedurende een trauma stuurt de amygdala urgente boodschappen naar een aantal belangrijke delen van de hersenen.
      Op dat moment wordt de secretie van "vecht" en "vlucht" hormonen uitgelokt en de hypothalamus stuurt signalen af naar de hypofyse om corticotropine (CRF) te produceren.
      Het CRF mobiliseert de kleine hersenen en die activeren op hun beurt het cardiovasculaire systeem, de spieren en ander systemen.
      Andere circuits waarschuwen de Lucus Coeruleus (LC) dat norepinephrine (NE) uitscheidt en zodoende de reactiviteit van de hersenen verhoogt.
      De hippocampus wordt gealarmeerd om dopamine los te laten en daardoor de aandacht te verscherpen (Bergman, 1998, 2000; Van der Kolk, 1994).
      In de meeste gevallen neemt na verloop van tijd het effect van de traumatische gebeurtenis af en keert het systeem terug naar de oude balans.
      Wanneer dit echter niet het geval is, zoals bij PTSS, is de Lucus Coeruleus hyperactief geworden en scheidt zij extra grote doses norepinephrine af, ook in situaties die geen gevaar inhouden maar die de persoon aan het trauma doen denken.
      De hypothalamus stuurt eveneens te veel signalen uit naar de hypofyse om corticotropine uit te scheiden, hetgeen het lichaam in een alarmfase brengt terwijl er geen gevaar is.
      De gealarmeerde amygdala signaleert opioide centra in de cortex om endomorfine los laten.
      Dit resulteert in gevoelloosheid en anhedonie (Van der Kolk, 1994).
      In feite is de neocortex uit de roulatie gehaald.
      De linker prefrontale cortex is niet in staat om de gealarmeerde systemen af te sluiten.
      De afwisselende bilaterale stimulatie van EMDR zou fungeren als een "pacemaker" en zou de inter-hemispherische activiteit herstellen door invloed uit te oefenen op de neuronale netweken van de hersenen (Bergman, 1998, 2000).
      Uit een studie van Van der Kolk (1997) waarbij zes PTSS deelnemers met EMDR werden behandeld en waarbij tevens '
      Single Photon Emission Computerized Tomographies' (SPECT) scans werden gemaakt, concludeerden de onderzoekers dat "EMDR de asymmetrie in de lateralisatie corrigeert".
      Na drie sessies bleek dat de "anterior cortex" van de "cingulate gyrus" duidelijk in activiteit toenam, bilateraal en dat Broca's gebied in de linker frontale lob eveneens meer activiteit vertoonde.
      De conclusie die Bergman (1998, 2000) hieruit trok was dat EMDR de capaciteit van "hogere hersenen" kan herstellen, zodat dit deel van de hersenen de input van de limbische structuren kan corrigeren.
      Dit houdt in dat een persoon na EMDR weer in staat is om een realistische inschatting te maken tussen wat echt bedreigend is en wat niet (Bergman, 1998, 2000).
      Een andere neurolopsychologische invalshoek komt van Stickgold (1998).
      EMDR zou volgens hem kunnen helpen bij de behandeling van PTSS.
      Het systeem waarbij herinneringen worden verwerkt is (normaal) geactiveerd gedurende de REM-slaap, maar is disfunctioneel bij de PTSS cliŽnt.
      EMDR is, volgens Stickgold, in staat dit systeem te activeren.
      REM-slaap zou nodig kunnen zijn om informatie van de frontale cortex naar de hippocampus over te dragen.
      Niet-REM-slaap vergemakkelijkt overdracht in de tegenovergestelde richting, van de hippocampus naar de frontale cortex.
      Deze heen en weer gaande communicatie veroorzaakt de integratie van specifiek, episodische herinneringen naar onze meer algemene semantische opslag van informatie.
      Door dit proces "zien" we hoe gebeurtenissen in de "rest van ons leven" passen.
      Waarschijnlijk kan, wanneer deze integratie gelukt is, de frontale cortex aan de hippocampus "vertellen" dat er niet langer gedetailleerde informatie met het daarbijbehorende affect van het trauma nodig is (Siegel, 1999, p. 332).
      Twee elementen van de REM-slaap lijken gerelateerd aan dit mechanisme om herinneringen te verwerken.
      Het eerste is de massieve activatie van acetylcholine (ACh) gedurende de REM-slaap.
      De neuronen die reageren op acetylcholine, controleren de snelle oogbewegingen van de REM-slaap en mogelijk beheersen zij de richting waarin de stroom van informatie gaat tussen cortex en hippocampus.
      Het tweede element van REM-slaap is dat de hersenen een voorkeur geven aan "licht gerelateerde associaties" gedurende het stadium van slaap, in tegenstelling tot de normale voorkeur voor "sterk gerelateerde associaties" gedurende waaktoestand.
      Zo'n voorkeur voor zwakke associaties zou kunnen helpen de nieuwe episode te integreren in een breder netwerk van informatie, reeds aanwezig in de frontale cortex.
      Als deze heen en weer gaande communicatie tussen hippocampus en frontale cortex nodig is om de kracht van een specifiek trauma te reduceren met het daarbijbehorende affect, dan is het uitvallen van het normale REM-slaap mechanisme bij PTSS de oorzaak van het falen van de cliŽnt om effectief traumatische herinneringen te verwerken.
      Zonder de toename van acetylcholine, de activatie van de zwak geassocieerde herinneringen en zodoende de stroom van informatie van frontale cortex naar hippocampus, is de cliŽnt niet in staat om een traumatische gebeurtenis te verwerken.
      Als deze drie systemen nu geactiveerd worden buiten de REM-slaap, zou mogelijk de gebeurtenis wel kunnen worden verwerkt.
      Afwisselende stimulatie zoals oogbewegingen en handtikken, zou de activatie van deze systemen kunnen starten, bijvoorbeeld door de hersenen te dwingen zich constant te oriŽnteren op nieuwe locaties.
      Dit heroriŽntatie proces vergemakkelijkt de verschuiving van aandacht, versterkt de zwakke associatie en veroorzaakt acetylcholine ontlading bij stimuli.
      EMDR fungeert zodoende als een soort "startmotor" van de defecte REM machinerie, die nodig is om effectief traumatische herinneringen te verwerken.
      Door het opstarten van deze processen, terwijl subjecten zich richten op specifieke trauma gebeurtenissen en de daaraan gerelateerde herinneringen, balanceren de hersenen zich om effectief de traumatische herinneringen te verwerken, zodat uiteindelijk de gebeurtenis geÔntegreerd kan worden in de schema's van de cliŽnt (Stickgold, 1998b).
      Ook volgens Siegel (1999) kan het blokkeren van droom en REM-slaap te maken hebben met het voortduren van psychotrauma.
      Hierbij hebben droom en REM-slaap onder andere als taak om interhemisferische integratie te bewerkstelligen : "
      The consolidation of traumatic memory into permanent storage may require REM sleep and thus depend on the synchronous activation of both hemispheres. Bilateral stimulation of the brain may permit a rhythmic process in which right frontal activation retrieves autobiographical representations from posterior regions of the right brain. The transfer of this information to the left orbito frontal regions may allow encoding to occur. Interhemispheric integration is essential for memory consolidation. Dreaming, REM sleep and cortical consolidation become the integrating processes that mediate autobiographical narrative. Blockage of these processes may be seen as the core of unresolved trauma
      " (Siegel, 1999, p. 332).
      Cfr. :
      http://www.emdr-nederland.nl/verklaringenlang.htm


    Andere talen :

    1. A controlled comparison of eye movement desensitization and reprocessing versus exposure plus cognitive restructuring, versus waiting list in the treatment of post-traumatic stress disorder
      Power, K., McGoldrick, T., Brown, K.W., Buchanan, R., Sharp, D., Swanson, V. & Karatzias, A. (2002) - Journal of Clinical Psychology and Psychotherapy, 9, 299-318

    2. A Therapist's Guide to EMDR - Tools and Techniques for Successful Treatment
      Laurel Parnell - Dec 15, 2006

    3. Calm and Confident - Overcome Stress and Anxiety With Emdr
      Mark Grant - Audio cassette, Sep 1997

    4. Comparative efficacy of treatments for post-traumatic stress disorder - A meta-analysis
      Van Etten, M. & Taylor, S. (1998) - Clinical Psychology and Psychotherapy, 5, 126-144

    5. Comparative efficacy, speed and adverse effects of three PTSD treatments - Exposure therapy, EMDR and relaxation training
      Taylor, S, Thordarson, D.S., Maxfield, L., Fedoroff, I.C., Lovell, K., Ogrodniczuk, J. (2003) - Journal of Consulting and Clinical Psychology, 71, 330-338

    6. Comparison of two treatments for traumatic stress - A community-based study of EMDR and prolonged exposure
      Ironson, G.I., Freund, B., Strauss, J.L. & Williams, J. (2002) - Journal of Clinical Psychology, 58, 113-128

    7. Development Needs Meeting Strategy for EMDR Therapists
      Shirley Jean Schmidt, Spiral-bound, 2002

    8. EDMR - A Closer Look (VHS Tape & Program Manual)
      Jon G. Allen, Michael W. Keller and David A Ė Console, 1999

    9. Effective treatments for PTSD - Practice Guidelines of the International Society for Traumatic Stress Studies
      Foa, E.B., Keane, T.M. & Friedman, M.J. (2000) - New York: Guilford Press

    10. EMDR
      Arne Hofmann - Dec 31, 2005

    11. Emdr
      Francine/ Allen, Jon G & Keller Shapiro Ė 2006

    12. EMDR - Der Weg aus dem Trauma
      Laurel Parnell - Jun 30, 1999

    13. EMDR - Desensibilizacion y Reprocesamiento Por Medio de Movimiento Ocular
      Francine Shapiro - Dec 2005

    14. EMDR - Eine neue Methode zur Verarbeitung traumatischer Erinnerungen
      Jim Buyens - Jan 31, 1997

    15. EMDR - Implications of the use of reprocessing therapy in nursing practice (eye movement desensitization and reprocessing)
      Susan McCabe - Perspectives in Psychiatric Care - Aug 1, 2005

    16. EMDR - The Breakthrough "Eye Movement" Therapy for Overcoming Anxiety, Stress and Trauma
      Francine Shapiro & Margot Silk Forrest - Basic Books, May 25, 2004 Ė ISBN-10 : 0465043011 Ė ISBN-13 : 978-0465043019
      From Publishers Weekly - © 1998 Reed Business Information, Inc. : EMDR or eye movement desensitization and reprocessing, is a new, nontraditional, very short-term therapy for treating trauma victims that utilizes rhythmical stimulation such as eye movements or hand taps.
      Shapiro, a clinical psychologist and fellow at the Mental Research Institute in Palo Alto, Calif., who developed the approach, reports cases in which as few as three 90-minute EMDR sessions have relieved patients' disabling anxiety.
      Explaining how she developed the technique in 1987, Shapiro describes the treatment, theorizes about why it works and cites supporting research.
      She suggests that the rhythmical stimulation inherent in the process jump starts and accelerates the brain's information processing system to enable the victims to begin to process the traumatic experiences in which they have been stuck so that natural healing can begin.
      Writer Forrest presents gripping case studies from numerous EMDR-trained therapists to demonstrate the effectiveness of the technique?among others, a Vietnam veteran with post-traumatic stress, a child with night terrors, a rape victim and a mother still nearly paralyzed with grief a year after her son's death.
      Other studies report success helping drug addicts and the terminally ill.
      Cfr. :
      -
      http://www.amazon.com/EMDR-Breakthrough-Movement-Therapy-Overcoming/dp/0465043011
      - http://www.questia.com/library/book/emdr-the-breakthrough-therapy-for-overcoming-anxiety-stress-and-trauma-by-margot-silk-forrest-francine-shapiro.jsp

    17. EMDR - Within a Phase Model of Trauma-Informed Treatment (Maltreatment, Trauman and Interpersonal Aggression)
      Ricky Greenwald - Oct 31, 2007

    18. EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) - Grundlagen und Praxis
      Francine Shapiro - April 30, 1998

    19. EMDR als integrativer psychotherapeutischer Ansatz
      Joan van Emden - Nov 30, 2003

    20. EMDR and Mesmerism - A comparative historical analysis
      McNally, R. (1999) - Journal of anxiety disorders, 13, 225-236

    21. EMDR and Psychotherapy Integration - Theoretical and Clinical Suggestions with Focus on Traumatic Stress (Innovations in Psychology)
      Howard Lipke - Nov 24, 1999

    22. EMDR and the Art of Psychotherapy with Children - Treatment Manual
      Robbie Adler-Tapia and Carolyn Settle - Jun 23, 2008

    23. EMDR and the Energy Therapies - Psychoanalytic Perspectives
      Phil Mollon - Feb 2005

    24. EMDR and the Relational Imperative - The Therapeutic Relationship in EMDR Treatment
      Mark Dworkin and Francine Shapiro - Sep 13, 2005

    25. EMDR as an Integrative Psychotherapy Approach - Experts of Diverse Orientations Explore the Paradigm Prism
      Francine Shapiro - American Psychological Association (APA) (1st edition), July 15, 2002 Ė ISBN-10 : 1557989222 Ė ISBN-13 : 978-1557989222
      In EMDR as an Integrative Psychotherapy Approach, EMDR originator Francine Shapiro explores the latest developments and theoretical perspectives on and clinical implications of, this complex psychotherapy approach originally developed to treat posttraumatic stress disorder.
      Leading spokespersons of all major schools of psychotherapy explore how EMDR meshes with their approaches, identifying the elements and outcomes salient to their world view.
      They offer guidelines and techniques, amply illustrated, across a range of problems and disorders, including depression, attachment disorder, social phobia, generalized anxiety disorder, body image disturbance, marital discord and existential angst.
      From this diversity of viewpoints emerges a picture of similarities, differences and strengths across disciplines and suggestions and opportunities for more robust and comprehensive treatment.
      Cfr. :
      http://www.amazon.com/EMDR-Integrative-Psychotherapy-Approach-Orientations/dp/1557989222

    26. EMDR Casebook - Expanded Second Edition
      Philip Manfield and Phillip Manfield - Sep 20, 2003

    27. EMDR Essentials - A Guide for Clients and Therapists
      Barb Maiberger - Nov 24, 2008

    28. EMDR for Trauma - Eye Movement Desensitization and Reprocessing (American Psycohlogical Association Series II - Specific Treatments for Specific Populations)
      Francine Shapiro - Mar 15, 2007

    29. EMDR im Coaching
      Harry Siegmund - Jun 30, 2001

    30. EMDR in Aktion
      Margot Silk Forrest - Oct 31, 1998

    31. EMDR in der Psychotherapie mit Kindern und Jugendlichen
      Ricky Greenwald - Jun 30, 2001

    32. EMDR in der Therapie psychotraumatischer Belastungssyndrome
      Arne Hofmann - Jul 31, 2004

    33. EMDR in the Treatment of Adults Abused As Children
      Laurel, Ph.D. Parnell and Laura Parnell - Jun 1, 1999

    34. EMDR mit Kindern
      Sandra A. Wilson - Aug 31, 2000

    35. EMDR mit Kindern und Jugendlichen
      Manfred DŲpfner - Nov 30, 2006

    36. EMDR Solutions - Pathways to Healing
      Robin Shapiro - Jul 2005

    37. EMDR- Therapie mit Erwachsenen - Kinheitstrauma Łberwinden
      Laurel Parnell - Mar 1, 2003

    38. Emotional Healing at Warp Speed - The Power of EMDR
      David Grand - Aug 21, 2001

    39. Energy Psychology and EMDR - Combining Forces to Optimize Treatment
      John G. Hartung, Michael D. Galvin and Fred P. Gallo - Jan 2003

    40. Extending Emdr - A Casebook of Innovative Applications
      Philip Manfield - April 1998

    41. Eye movement desensitization - A critique of the evidence
      Herbert, J & Mueser, K. (1992) - Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 23(3), 169-174

    42. Eye Movement Desensitization and Reprocessing - EMDR Scripted Protocols
      Marilyn Luber - Springer Publishing Company, January 1, 2009 Ė ISBN-10 : 082612237X Ė
      ISBN-13 : 978-0826122377
      Cfr. : http://www.amazon.com/Eye-Movement-Desensitization-Reprocessing-Protocols/dp/082612237X/ref=sr_1_1?ie=UTF8&s=books&qid=1214857766&sr=1-1

    43. Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) - Basic Principles, Protocols and Procedures (2nd edition)
      Francine Shapiro - Aug 6, 2001
      Cfr. :
      http://www.amazon.com/Eye-Movement-Desensitization-Reprocessing-EMDR/dp/1572306726

    44. Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) in Child and Adolescent Psychotherapy
      Ricky Greenwald - Jason Aronson publisher, May 28, 1999
      Cfr. :
      http://www.childtrauma.com/bookjas.html

    45. Finding the Energy to Heal - How EMDR, Hypnosis, TFT, Imagery and Body-Focused Therapy Can Help Resolve Health Problems (Norton Professional Books)
      Maggie Phillips, Oct 2000

    46. Handbook of EMDR and Family Therapy Processes
      Francine Shapiro, Florence W. Kaslow & Louise Maxfield Ė Wiley (1 edition), February 2, 2007 Ė ISBN-10 : 0471709476 Ė ISBN-13 : 978-0471709473
      Cfr. :
      http://www.amazon.com/Handbook-EMDR-Family-Therapy-Processes/dp/0471709476

    47. Healing the Heart of Trauma and Dissociation with EMDR and Ego State Therapy
      Ed Carol Forgash - Dec 17, 2007

    48. Ignite the Genius Within - Reach Your Potential with EMDR
      Christine Ranck and Christopher Lee Nutter - Mar 19, 2009

    49. Integrating Play Therapy and Emdr with Children
      Victoria McGuinness - Jul 1, 2001

    50. La Curacion Del Trauma Infantil mediante DRMO ( EMDR)/ Small Wonders - Healing childhood trauma with EMDR (Saberes Cotidianos / Daily Wisdom)
      Joan Lovett - Jun 2000

    51. Light in the Heart of Darkness - EMDR and the Treatment of War and Terrorism Survivors
      Steven M. Silver and Susan Rogers - Oct 2001

    52. Pain Control With Emdr (audio cassette)
      Mark Grant - Sep 1997

    53. Praxis der Traumatherapie - Was kann EMDR leisten ?
      Friedhelm Lamprecht, Ursula Gast, Wolfgang Lempa and Martin Sack - Mar 1, 2000

    54. Psychotherapeutic Interventions for Emotion Regulation - EMDR and Bilateral Stimulation for Affect Management
      John Omaha - April 1, 2004

    55. Small Wonders - Healing Childhood Trauma with EMDR
      Joan Lovett - Oct 26, 2007

    56. The relationship between efficacy and methodology in studies investigating EMDR treatment of PTSD
      Maxfield, L. & Hyer, L.A. (2002) - Journal of Clinical Psychology, 58, 23-41

    57. The relative efficacy and treatment distress of EMDR and a cognitive behavioral trauma treatment protocol in the amelioration of post-traumatic stress disorder
      Devilly, G.J. & Spence, S.H. (1999) - Journal of Anxiety Disorders, 13 (1-2), 131-157

    58. Through the Eyes of a Child - Emdr With Children
      Robert H. Tinker and Sandra A. Wilson - Norton Professional Books, Mar 1999

    59. Transforming Trauma Ė EMDR - The Revolutionary New Therapy for Freeing the Mind, Clearing the Body and Opening the Heart
      Laurel Parnell - April 1998

    60. Traumatherapie mit EMDR
      Kurt-Johannes Traumann - Sep 30, 2004

    61. Traumatic Incident Reduction - Research And Results
      Victor R. Volkman - April 30, 2005

    62. Treatment of post-traumatic stress disorder - A comparison of stress inoculation training with prolonged exposure and eye movement desensitization and reprocessing
      Lee, C., Gavriel, H., Drummond, P., Richards, J. & Greenwald, R. (2002) - Journal of Clinical Psychology, 58, 1071-1089

    63. Value of EMDR
      Letter to the Editor - Clinical Psychiatry News, Jul 14, 2006


    01-07-2008 om 18:25 geschreven door Jules

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 1/5 - (1 Stemmen)
    >> Reageer (0)


    Blog als favoriet !

    Gastenboek

    Druk op onderstaande knop om een berichtje achter te laten in mijn gastenboek


    Foto

    Raadpleeg steeds je arts !
    Inhoud blog
  • Tijd om afscheid te nemen...
  • Fibromyalgie in het kort
  • Leden ME/CVS Vereniging unaniem tegen CBO-voorstel
  • Blood donation, XMRV & chronic fatigue syndrome
  • Illness duration and coping style in chronic fatigue syndrome
  • Review confirms PTSD in Gulf vets - Panel finds many reports of multisymptom illnesses
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel I
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel II
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel III
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel IV
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel V
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel VI
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel VII
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel VIII
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel IX
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel X
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel XI
  • When do symptoms become a disease ?
  • Burnout
  • Gepest ? - Zet de juiste stappen
  • Voldoet jouw werkplek aan de ARBO-normen ?
  • Chiropractie - Vrijspraak voor Simon Singh in smaadzaak
  • ME/CVS ? - Werk mee aan onderzoek naar tegemoetkoming chronisch zieken !
  • Magical Medicine - How to make a disease disappear
  • A new hypothesis of chronic fatigue syndrome - Co-conditioning theory
  • A light in the darkness - Good news ahead for XMRV ?
  • Zomertijd - Help je biologische klok
  • Beter van de bedrijfsarts
  • De invloed van economisering op het werk van artsen
  • Chronisch Vermoeidheidssyndroom (IOCOB)
  • Gezond brein, gezonde darmen
  • A retrospective review of the sleep characteristics in patients with chronic fatigue syndrome and fibromyalgia
  • Opdracht voor het volgende kabinet : afschaffing van het UWV
  • Test maakt validering pijn bij ME/CVS patienten mogelijk
  • Surprise discovery that HIV retrovirus hides in bone marrow offers new hope for eradication
  • A doctor's roadmap for dealing with the problems of ME/CFS
  • De Terug Plezant Club
  • Het retrovirus XMRV - Waar of niet waar ?
  • Being homebound with chronic fatigue syndrome - A multidimensional comparison with outpatients
  • Oplaaiende symptomen ME patient verraden ontstekingsreactie
  • UWV : 'ME/CVS is ziekte in zin van arbeidsongeschiktheid'
  • Een succesverhaal met Vistide in de strijd tegen ME/CVS - Een verhaal over herstel
  • Depressie
  • Hoe stressvol is je leven ?
  • Making the diagnosis of CFS/ME in primary care - A qualitative study
  • A new system of evaluating fibromyalgia and chronic fatigue
  • Nijmeegs onderzoek haalt CVS-doorbraak onderuit
  • Psychotherapie bij depressie overschat
  • Secrets of novel retrovirus unfolding
  • XMRV : 'missing link' bij ME/CVS ?
  • Reeves, hoofd van CDC CVS onderzoeksprogramma, gaat weg
  • Constant agony of an ME sufferer
  • Canon van de geneeskunde in Nederland
  • Dr. Frank dieet
  • Defeatism is undermining evidence that chronic fatigue syndrome can be treated
  • Cellular and molecular mechanisms of interaction between the neuroendocrine and immune systems under chronic fatigue syndrome in experiment
  • Zo zorg je voor weerstand - Houd je lichaam in optimale conditie
  • Fibromyalgie Vlaanderen Nederland - Dr. Bauer
  • Bussemaker komt terug op erkenning CVS
  • Postexertional malaise in women with chronic fatigue syndrome - Laboratioriumonderzoek bevestigt inspanningsintolerantie bij ME/CVS
  • Ze vertelden stervende dochter dat ze een leugenaar was - Interview met ME moeder Criona Wilson
  • Bijwerkingen antidepressiva erger dan gedacht
  • Bereken je BMI
  • Host range and cellular tropism of the human exogenous gammaretrovirus XMRV
  • The Brain Boosting B-12 - Hydroxocobalamin
  • Vertaling Canadese criteria ME/CVS
  • Slapeloosheid & osteopathie
  • Het Advies- en meldpunt ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid
  • Association between serum ferritin [stored iron] level and fibromyalgia syndrome
  • Dr. Mikovits XMRV Seminar (videos)
  • Zorgen voor een ander (2010) - Antwoorden op veelgestelde vragen
  • Herwin je veerkracht - Omgaan met chronische vermoeidheid en pijn
  • Je eten bepaalt je slaap
  • Dierenleed
  • ME/CVS erkend als chronische ziekte
  • Understanding fibromyalgia pain
  • Hyperalgesia in chronic fatigue syndrome
  • Wegwijzer psychische problemen
  • Positieve psychologie
  • Fietsen in de sneeuw...
  • Tips tegen de koude
  • Failure to detect the novel retrovirus XMRV in chronic fatigue syndrome
  • Nieuwe behandeling VermoeidheidCentrum zeer effectief
  • Een Zalig Kerstfeest en een gezond en voorspoedig 2010 !
  • Taming stressful thoughts
  • Burn-out - Werken tot je erbij neervalt - Deel I
  • Burn-out - Werken tot je erbij neervalt - Deel II
  • Canadese kriteria voor kinderen ook geschikt om onderscheid te maken tussen "milde" en "ernstige" gevallen
  • Stop met piekeren
  • Gedumpt, wat nu ? - Deel I
  • Gedumpt, wat nu ? - Deel II
  • Making a Difference in ME/CFS (Chronic Fatigue Syndrome) and FM
  • Psychotherapie - Van theorie tot praktijk
  • Fibromyalgie, waardevolle dagbesteding en werk - Deel I
  • Fibromyalgie, waardevolle dagbesteding en werk - Deel II
  • Fibromyalgie
  • Europees instrument spoort fibromyalgie op
  • Gezinsgeluk heeft positieve invloed op werk
  • Cognitieve gedragstherapie bij depressie
  • Nooit meer hetzelfde...
  • Rugklachten en RSI beroepsziekten nummer 1
  • SOS ! Hulp voor ouders
  • Dr. Nancy Klimas opens new Chronic Fatigue Center
  • The dramatic story of microbiologist Elaine DeFreitas' discovery
  • Fibromyalgie - Genezing is mogelijk - Gratis boek !
  • Verdedig je tegen wintervirussen
  • 7 geheimen die vrouwen verzwijgen
  • Eťn op de twee Belgen krijgt ooit last van reuma
  • Wie langdurig ziek wordt heeft nood aan informatie
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel I
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel II
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel III
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel IV
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel V
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel VI
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel VII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel VIII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel IX
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel X
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XI
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XIII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XIV
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XV
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XVI
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XVII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XVIII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XIX
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XX
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXI
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXIII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXIV
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXV
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXVI
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXVII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXVIII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXIX
  • Doe een wens... - Make a wish...
  • 7 geheimen die mannen verzwijgen
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXX
  • Fibromyalgie - Genezing is mogelijk - GRATIS !
  • Af en toe een geheim is juist gezond
  • FM/CVS en verzekeringen - Info voor thesis
  • Mogelijke doorbraak MS-behandeling
  • Wees een winterdepressie voor
  • Vitamine B12-tekort - Een mogelijke oorzaak van Chronische vermoeidheid ? - Deel I
  • Vitamine B12-tekort - Een mogelijke oorzaak van Chronische vermoeidheid ? - Deel II
  • The Guaifenesin Story
  • A virus linked to chronic fatigue syndrome - Dr. Nancy Klimas interviews
  • Don't wait for a cure to appear
  • Gezonde chocoladeletters van Sinterklaas
  • Oorzaken van puisten
  • Sporten beter dan pauzeren bij RSI
  • Alles voor het goeie doel !!
  • Gewoon gelukkig zijn...
  • Chronic Fatigue Syndrome - La b√™te noire of the Belgian Health Care System
  • Persoonlijkheidstests
  • Vaccinatie risicogroepen H1N1
  • Geopereerd Prof. Johann Bauer - Een update (Greta)
  • Weersfactoren oorzaak van hoofdpijn
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part I
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part II
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part III
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part IV
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part V
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part VI
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part VII
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part VIII
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part IX
  • Challenges to conventional thinking about mind and body
  • What is CFS and what is ME ?
  • CVS-Referentiecentra - Opheffing en sluiting
  • Heb ik voldoende ontspanning ?
  • 7 tips tegen een overactieve blaas
  • Wallen en kringen onder de ogen
  • Recovered CFS/ME Patient Goes to Washington, D.C.
  • Chronische vermoeidheid zit niet tussen de oren
  • Dr. Bauer heeft mijn leven gered
  • Has your marriage been damaged by fibromyalgia or chronic fatigue syndrome ?
  • Vijf grootste bedreigingen gezondheid
  • Onbegrepen lage rugpijn beter te behandelen
  • Je beste antistresstip
  • Sufferers of chronic fatigue see life as a balancing act
  • Te hard gewerkt...
  • Prof. Dr. Johann Brauer op mijn blog
  • Geopereerd Prof. Johann Bauer
  • Is de griepprik gevaarlijk ?
  • Griep en verkoudheid - Deel I
  • Griep en verkoudheid - Deel II
  • Support the 500 Professionals of the IACFS/ME
  • Slanker met je hartritme
  • Enzym veroorzaakt gevolgen slaaptekort
  • Now we can get down to business
  • XMRV and chronic fatigue syndrome
  • Verslaving is een behandelbare hersenziekte
  • Kopstukken filosofie - Oktober 2009
  • Gek op je werk
  • Fikse schadevergoeding om antidepressivum
  • ME/CFS patients have retrovirus (XMRV) on YouTube

    Foto

    Archief per week
  • 12/04-18/04 2010
  • 05/04-11/04 2010
  • 29/03-04/04 2010
  • 22/03-28/03 2010
  • 15/03-21/03 2010
  • 08/03-14/03 2010
  • 01/03-07/03 2010
  • 22/02-28/02 2010
  • 15/02-21/02 2010
  • 08/02-14/02 2010
  • 01/02-07/02 2010
  • 25/01-31/01 2010
  • 18/01-24/01 2010
  • 04/01-10/01 2010
  • 28/12-03/01 2010
  • 21/12-27/12 2009
  • 14/12-20/12 2009
  • 07/12-13/12 2009
  • 30/11-06/12 2009
  • 23/11-29/11 2009
  • 16/11-22/11 2009
  • 09/11-15/11 2009
  • 02/11-08/11 2009
  • 19/10-25/10 2009
  • 12/10-18/10 2009
  • 05/10-11/10 2009
  • 28/09-04/10 2009
  • 21/09-27/09 2009
  • 14/09-20/09 2009
  • 07/09-13/09 2009
  • 31/08-06/09 2009
  • 10/08-16/08 2009
  • 27/07-02/08 2009
  • 20/07-26/07 2009
  • 06/07-12/07 2009
  • 22/06-28/06 2009
  • 15/06-21/06 2009
  • 08/06-14/06 2009
  • 01/06-07/06 2009
  • 25/05-31/05 2009
  • 18/05-24/05 2009
  • 11/05-17/05 2009
  • 04/05-10/05 2009
  • 27/04-03/05 2009
  • 20/04-26/04 2009
  • 13/04-19/04 2009
  • 30/03-05/04 2009
  • 23/03-29/03 2009
  • 16/03-22/03 2009
  • 09/03-15/03 2009
  • 02/03-08/03 2009
  • 23/02-01/03 2009
  • 16/02-22/02 2009
  • 09/02-15/02 2009
  • 02/02-08/02 2009
  • 26/01-01/02 2009
  • 19/01-25/01 2009
  • 12/01-18/01 2009
  • 05/01-11/01 2009
  • 22/12-28/12 2008
  • 15/12-21/12 2008
  • 08/12-14/12 2008
  • 01/12-07/12 2008
  • 24/11-30/11 2008
  • 17/11-23/11 2008
  • 10/11-16/11 2008
  • 03/11-09/11 2008
  • 27/10-02/11 2008
  • 20/10-26/10 2008
  • 13/10-19/10 2008
  • 06/10-12/10 2008
  • 29/09-05/10 2008
  • 22/09-28/09 2008
  • 15/09-21/09 2008
  • 08/09-14/09 2008
  • 01/09-07/09 2008
  • 25/08-31/08 2008
  • 18/08-24/08 2008
  • 11/08-17/08 2008
  • 04/08-10/08 2008
  • 28/07-03/08 2008
  • 21/07-27/07 2008
  • 14/07-20/07 2008
  • 30/06-06/07 2008
  • 23/06-29/06 2008
  • 16/06-22/06 2008
  • 09/06-15/06 2008
  • 02/06-08/06 2008
  • 26/05-01/06 2008
  • 19/05-25/05 2008
  • 12/05-18/05 2008
  • 05/05-11/05 2008
  • 28/04-04/05 2008
  • 21/04-27/04 2008
  • 14/04-20/04 2008
  • 07/04-13/04 2008
  • 31/03-06/04 2008
  • 24/03-30/03 2008
  • 17/03-23/03 2008
  • 10/03-16/03 2008
  • 03/03-09/03 2008
  • 25/02-02/03 2008
  • 18/02-24/02 2008
  • 11/02-17/02 2008
  • 04/02-10/02 2008
  • 28/01-03/02 2008
  • 21/01-27/01 2008
  • 14/01-20/01 2008
  • 07/01-13/01 2008
  • 31/12-06/01 2008
  • 24/12-30/12 2007
  • 17/12-23/12 2007
  • 10/12-16/12 2007
  • 03/12-09/12 2007
  • 26/11-02/12 2007
  • 19/11-25/11 2007
  • 12/11-18/11 2007
  • 05/11-11/11 2007
  • 29/10-04/11 2007
  • 22/10-28/10 2007
  • 15/10-21/10 2007
  • 08/10-14/10 2007
  • 01/10-07/10 2007
  • 24/09-30/09 2007
  • 17/09-23/09 2007
  • 10/09-16/09 2007
  • 03/09-09/09 2007
  • 27/08-02/09 2007
  • 20/08-26/08 2007
  • 13/08-19/08 2007
  • 06/08-12/08 2007
  • 30/07-05/08 2007
  • 23/07-29/07 2007
  • 16/07-22/07 2007
  • 09/07-15/07 2007
  • 18/06-24/06 2007
  • 11/06-17/06 2007
  • 04/06-10/06 2007
  • 28/05-03/06 2007
  • 21/05-27/05 2007
  • 14/05-20/05 2007
  • 07/05-13/05 2007
  • 30/04-06/05 2007
  • 23/04-29/04 2007
  • 16/04-22/04 2007
  • 09/04-15/04 2007
  • 02/04-08/04 2007
  • 26/03-01/04 2007
  • 19/03-25/03 2007
  • 12/03-18/03 2007
  • 05/03-11/03 2007
  • 26/02-04/03 2007
  • 19/02-25/02 2007
  • 12/02-18/02 2007
  • 05/02-11/02 2007
  • 29/01-04/02 2007
  • 22/01-28/01 2007
  • 15/01-21/01 2007
  • 08/01-14/01 2007
  • 18/12-24/12 2006
  • 11/12-17/12 2006
  • 04/12-10/12 2006
  • 27/11-03/12 2006
  • 20/11-26/11 2006
  • 13/11-19/11 2006
  • 06/11-12/11 2006
  • 30/10-05/11 2006
  • 23/10-29/10 2006
  • 16/10-22/10 2006
  • 09/10-15/10 2006
  • 02/10-08/10 2006
  • 25/09-01/10 2006
  • 18/09-24/09 2006
  • 11/09-17/09 2006
  • 04/09-10/09 2006
  • 28/08-03/09 2006
  • 07/08-13/08 2006
  • 31/07-06/08 2006
  • 24/07-30/07 2006
  • 03/07-09/07 2006
  • 26/06-02/07 2006
  • 19/06-25/06 2006
  • 12/06-18/06 2006
  • 29/05-04/06 2006
  • 22/05-28/05 2006
  • 15/05-21/05 2006
  • 08/05-14/05 2006
  • 01/05-07/05 2006
  • 24/04-30/04 2006
  • 17/04-23/04 2006
  • 10/04-16/04 2006
  • 27/03-02/04 2006
  • 20/03-26/03 2006
  • 13/03-19/03 2006
  • 06/03-12/03 2006
  • 27/02-05/03 2006
  • 20/02-26/02 2006
  • 13/02-19/02 2006
  • 06/02-12/02 2006
  • 30/01-05/02 2006
  • 23/01-29/01 2006
  • 16/01-22/01 2006
  • 09/01-15/01 2006
  • 26/12-01/01 2006
  • 19/12-25/12 2005
  • 12/12-18/12 2005
  • 05/12-11/12 2005
  • 28/11-04/12 2005
  • 21/11-27/11 2005
  • 14/11-20/11 2005
  • 07/11-13/11 2005
  • 24/10-30/10 2005
  • 17/10-23/10 2005
  • 10/10-16/10 2005
  • 03/10-09/10 2005
  • 26/09-02/10 2005
  • 19/09-25/09 2005
  • 12/09-18/09 2005
  • 05/09-11/09 2005
  • 29/08-04/09 2005
  • 22/08-28/08 2005
  • 15/08-21/08 2005
  • 08/08-14/08 2005
  • 01/08-07/08 2005
  • 25/07-31/07 2005
  • 04/07-10/07 2005
  • 27/06-03/07 2005
  • 20/06-26/06 2005
  • 13/06-19/06 2005
  • 06/06-12/06 2005
  • 30/05-05/06 2005
  • 23/05-29/05 2005
  • 16/05-22/05 2005
  • 09/05-15/05 2005
  • 02/05-08/05 2005
  • 25/04-01/05 2005
  • 18/04-24/04 2005
  • 11/04-17/04 2005
  • 29/11-05/12 1999
  • 29/12-04/01 1970

    Foto

  • 12/04-18/04 2010
  • 05/04-11/04 2010
  • 29/03-04/04 2010
  • 22/03-28/03 2010
  • 15/03-21/03 2010
  • 08/03-14/03 2010
  • 01/03-07/03 2010
  • 22/02-28/02 2010
  • 15/02-21/02 2010
  • 08/02-14/02 2010
  • 01/02-07/02 2010
  • 25/01-31/01 2010
  • 18/01-24/01 2010
  • 04/01-10/01 2010
  • 28/12-03/01 2010
  • 21/12-27/12 2009
  • 14/12-20/12 2009
  • 07/12-13/12 2009
  • 30/11-06/12 2009
  • 23/11-29/11 2009
  • 16/11-22/11 2009
  • 09/11-15/11 2009
  • 02/11-08/11 2009
  • 19/10-25/10 2009
  • 12/10-18/10 2009
  • 05/10-11/10 2009
  • 28/09-04/10 2009
  • 21/09-27/09 2009
  • 14/09-20/09 2009
  • 07/09-13/09 2009
  • 31/08-06/09 2009
  • 10/08-16/08 2009
  • 27/07-02/08 2009
  • 20/07-26/07 2009
  • 06/07-12/07 2009
  • 22/06-28/06 2009
  • 15/06-21/06 2009
  • 08/06-14/06 2009
  • 01/06-07/06 2009
  • 25/05-31/05 2009
  • 18/05-24/05 2009
  • 11/05-17/05 2009
  • 04/05-10/05 2009
  • 27/04-03/05 2009
  • 20/04-26/04 2009
  • 13/04-19/04 2009
  • 30/03-05/04 2009
  • 23/03-29/03 2009
  • 16/03-22/03 2009
  • 09/03-15/03 2009
  • 02/03-08/03 2009
  • 23/02-01/03 2009
  • 16/02-22/02 2009
  • 09/02-15/02 2009
  • 02/02-08/02 2009
  • 26/01-01/02 2009
  • 19/01-25/01 2009
  • 12/01-18/01 2009
  • 05/01-11/01 2009
  • 22/12-28/12 2008
  • 15/12-21/12 2008
  • 08/12-14/12 2008
  • 01/12-07/12 2008
  • 24/11-30/11 2008
  • 17/11-23/11 2008
  • 10/11-16/11 2008
  • 03/11-09/11 2008
  • 27/10-02/11 2008
  • 20/10-26/10 2008
  • 13/10-19/10 2008
  • 06/10-12/10 2008
  • 29/09-05/10 2008
  • 22/09-28/09 2008
  • 15/09-21/09 2008
  • 08/09-14/09 2008
  • 01/09-07/09 2008
  • 25/08-31/08 2008
  • 18/08-24/08 2008
  • 11/08-17/08 2008
  • 04/08-10/08 2008
  • 28/07-03/08 2008
  • 21/07-27/07 2008
  • 14/07-20/07 2008
  • 30/06-06/07 2008
  • 23/06-29/06 2008
  • 16/06-22/06 2008
  • 09/06-15/06 2008
  • 02/06-08/06 2008
  • 26/05-01/06 2008
  • 19/05-25/05 2008
  • 12/05-18/05 2008
  • 05/05-11/05 2008
  • 28/04-04/05 2008
  • 21/04-27/04 2008
  • 14/04-20/04 2008
  • 07/04-13/04 2008
  • 31/03-06/04 2008
  • 24/03-30/03 2008
  • 17/03-23/03 2008
  • 10/03-16/03 2008
  • 03/03-09/03 2008
  • 25/02-02/03 2008
  • 18/02-24/02 2008
  • 11/02-17/02 2008
  • 04/02-10/02 2008
  • 28/01-03/02 2008
  • 21/01-27/01 2008
  • 14/01-20/01 2008
  • 07/01-13/01 2008
  • 31/12-06/01 2008
  • 24/12-30/12 2007
  • 17/12-23/12 2007
  • 10/12-16/12 2007
  • 03/12-09/12 2007
  • 26/11-02/12 2007
  • 19/11-25/11 2007
  • 12/11-18/11 2007
  • 05/11-11/11 2007
  • 29/10-04/11 2007
  • 22/10-28/10 2007
  • 15/10-21/10 2007
  • 08/10-14/10 2007
  • 01/10-07/10 2007
  • 24/09-30/09 2007
  • 17/09-23/09 2007
  • 10/09-16/09 2007
  • 03/09-09/09 2007
  • 27/08-02/09 2007
  • 20/08-26/08 2007
  • 13/08-19/08 2007
  • 06/08-12/08 2007
  • 30/07-05/08 2007
  • 23/07-29/07 2007
  • 16/07-22/07 2007
  • 09/07-15/07 2007
  • 18/06-24/06 2007
  • 11/06-17/06 2007
  • 04/06-10/06 2007
  • 28/05-03/06 2007
  • 21/05-27/05 2007
  • 14/05-20/05 2007
  • 07/05-13/05 2007
  • 30/04-06/05 2007
  • 23/04-29/04 2007
  • 16/04-22/04 2007
  • 09/04-15/04 2007
  • 02/04-08/04 2007
  • 26/03-01/04 2007
  • 19/03-25/03 2007
  • 12/03-18/03 2007
  • 05/03-11/03 2007
  • 26/02-04/03 2007
  • 19/02-25/02 2007
  • 12/02-18/02 2007
  • 05/02-11/02 2007
  • 29/01-04/02 2007
  • 22/01-28/01 2007
  • 15/01-21/01 2007
  • 08/01-14/01 2007
  • 18/12-24/12 2006
  • 11/12-17/12 2006
  • 04/12-10/12 2006
  • 27/11-03/12 2006
  • 20/11-26/11 2006
  • 13/11-19/11 2006
  • 06/11-12/11 2006
  • 30/10-05/11 2006
  • 23/10-29/10 2006
  • 16/10-22/10 2006
  • 09/10-15/10 2006
  • 02/10-08/10 2006
  • 25/09-01/10 2006
  • 18/09-24/09 2006
  • 11/09-17/09 2006
  • 04/09-10/09 2006
  • 28/08-03/09 2006
  • 07/08-13/08 2006
  • 31/07-06/08 2006
  • 24/07-30/07 2006
  • 03/07-09/07 2006
  • 26/06-02/07 2006
  • 19/06-25/06 2006
  • 12/06-18/06 2006
  • 29/05-04/06 2006
  • 22/05-28/05 2006
  • 15/05-21/05 2006
  • 08/05-14/05 2006
  • 01/05-07/05 2006
  • 24/04-30/04 2006
  • 17/04-23/04 2006
  • 10/04-16/04 2006
  • 27/03-02/04 2006
  • 20/03-26/03 2006
  • 13/03-19/03 2006
  • 06/03-12/03 2006
  • 27/02-05/03 2006
  • 20/02-26/02 2006
  • 13/02-19/02 2006
  • 06/02-12/02 2006
  • 30/01-05/02 2006
  • 23/01-29/01 2006
  • 16/01-22/01 2006
  • 09/01-15/01 2006
  • 26/12-01/01 2006
  • 19/12-25/12 2005
  • 12/12-18/12 2005
  • 05/12-11/12 2005
  • 28/11-04/12 2005
  • 21/11-27/11 2005
  • 14/11-20/11 2005
  • 07/11-13/11 2005
  • 24/10-30/10 2005
  • 17/10-23/10 2005
  • 10/10-16/10 2005
  • 03/10-09/10 2005
  • 26/09-02/10 2005
  • 19/09-25/09 2005
  • 12/09-18/09 2005
  • 05/09-11/09 2005
  • 29/08-04/09 2005
  • 22/08-28/08 2005
  • 15/08-21/08 2005
  • 08/08-14/08 2005
  • 01/08-07/08 2005
  • 25/07-31/07 2005
  • 04/07-10/07 2005
  • 27/06-03/07 2005
  • 20/06-26/06 2005
  • 13/06-19/06 2005
  • 06/06-12/06 2005
  • 30/05-05/06 2005
  • 23/05-29/05 2005
  • 16/05-22/05 2005
  • 09/05-15/05 2005
  • 02/05-08/05 2005
  • 25/04-01/05 2005
  • 18/04-24/04 2005
  • 11/04-17/04 2005
  • 29/11-05/12 1999
  • 29/12-04/01 1970

    Foto

    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    koolstof
    blog.seniorennet.be/koolsto
    Foto


    Blog tegen de regels? Meld het ons!
    Gratis blog op http://blog.seniorennet.be - SeniorenNet Blogs, eenvoudig, gratis en snel jouw eigen blog!