NIEUW: Blog reclamevrij maken?
Op zoek naar een bepaalde info ? Geef dan hieronder een trefwoord in...
Zoeken in blog

Foto
Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom ! Welkom !
Foto
Gastenboek
  • cbd pills
  • cbd oil canada
  • hemp oil canada
  • shatter
  • nopounc

    Druk oponderstaande knop om een berichtje achter te laten in mijn gastenboek

    Foto
    Raadpleeg steeds je arts !
    Foto
    Laatste commentaren
  • You app worked :) (Sean)
        op Vluchten in het werk
  • fvmyjwxjbeghlm (btvAnivy)
        op Fibromyalgie - Chronische slaapstoornissen
  • htcacjraca (Jnqemawn)
        op Vluchten in het werk
  • ytyrhnhrsy (pamadefe)
        op Even geduld...
  • Immaree (Absenna)
        op Even geduld...
  • alime alime (LolseMig)
        op Even geduld...
  • ugmoungdlhvybr (bdfPheld)
        op Vluchten in het werk
  • nlgerbmasm (pamgauct)
        op Fibromyalgie - Chronische slaapstoornissen
  • irybhnysdwgdvd (btvDrind)
        op Even geduld...
  • buy generic viagra Houstonmom (Houstonmom)
        op Fibromyalgie & hormonen... - Deel II
  • Foto
    Blog als favoriet !
    Foto
    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    goldy
    blog.seniorennet.be/goldy
    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    jozef1950
    blog.seniorennet.be/jozef19
    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    nina
    blog.seniorennet.be/nina
    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    oplichting
    blog.seniorennet.be/oplicht
    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    eliano
    blog.seniorennet.be/eliano
    Foto
    Mijn favorieten
  • Kennis=macht=gezondheid - Pillie Willie
  • Vlaamse Liga voor Fibromyalgie Patiënten
  • Lotgenoten Fibromyalgie Nederland
  • APS-Therapie
  • Alles over fibromyalgie
  • Fibromyalgie-Online
  • Leven met CVS / Leven met Fibromyalgie
  • Gezondheidspein.nl
  • TopSiteGuide.BelgischeTop100
  • Fibromyalgie PR-site
    Foto
    Fibromyalgie
    Strijd om erkenning
    21-11-2007
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Herinneringen versneld opgeslagen tijdens de slaap - Deel I
    Klik op de afbeelding om de link te volgen  














    Herinneringen versneld opgeslagen tijdens de slaap

    Deel I



    In Morfeus' armen - Waarom slapen we ?

                         Jacqueline de Vree
                  Noorderlicht, januari 2004

    Een groot deel van ons leven brengen we horizontaal tussen de lakens door.
    Bijna eenderde van de tijd verslapen we.
    Is dat niet zonde ?
    Want wat zouden we allemaal niet kunnen doen in die vijfentwintig jaar : een heel oeuvre bij elkaar schrijven, de zeven wereldzeeën bevaren of alle boeken in de bibliotheek lezen.

    Na zo'n honderd jaar slaaponderzoek is er nog steeds geen bevredigend antwoord op de vraag waarom we eigenlijk slapen.
    Het korte antwoord op de vraag waarom we slapen : omdat we niet wakker kunnen blijven.
    Het lange antwoord vindt u in dit webdoc.

    Cfr. : http://noorderlicht.vpro.nl/dossiers/15482489/



    Het nut van slapen en dromen

    Mary Gribbin
    Kennislink.nl, 01-05-91


    Tijdens onze slaap doorlopen we diverse stadia.
    Men weet echter nog steeds niet precies waarvoor slaap dient, hoe het ontstaan is in de evolutie en hoeveel verschillen er zijn in individuele slaappatronen
    .

    Het is eenvoudiger het wát van de slaap uit te leggen dan het waarom.
    Tijdens de slaap dalen bloeddruk en hartslag, wordt de ademhaling trager en zakt de lichaamstemperatuur.
    Verder verwijden de bloedvaatjes in de huid zich, ontspannen de spieren zich en daalt de stofwisselingsactiviteit met zo'n twintig procent.
    Het maagdarmkanaal vertoont daarentegen vaak extra activiteit.

    Het orgaan dat het duidelijkste onderscheid tussen slapen en waken laat zien, is het brein.
    Als iemand inslaapt worden de hersenen langzaam maar zeker minder actief en reageren hoe langer hoe minder op prikkels uit de buitenwereld.
    Slaaponderzoekers richten hun aandacht dan ook vooral op de hersenen.

    Reeds in de negentiende eeuw hadden de mensen oog voor het belang van de hersenen bij het verschijnsel slaap.
    Er bestonden toen al strijdige opvattingen over.
    De één zei bijvoorbeeld dat slaap en vermoeidheid ontstaan omdat het bloed zich verzamelt en verdikt in de hersenen.
    Daartegenover stond de opvatting dat het bloed juist wordt weggezogen uit de hersenen en dat alleen slaap dat tekort zou kunnen opheffen.

    In het begin van de twintigste eeuw kregen onderzoekers aanwijzingen dat natuurlijke verbindingen, slaapstoffen genoemd, slaap zouden kunnen veroorzaken.
    Die stoffen zouden zich tijdens het waken ophopen in de hersenen.
    Korte tijd later waren wetenschappers ook in staat om de elektrische activiteit van de hersenen te meten.
    Die metingen toonden aan dat de activiteit van het slapende brein verschilt van dat van het wakende.
    De hersenen blijven tijdens de slaap echter een zekere activiteit vertonen en worden dus niet volledig uitgeschakeld.

    In 1928 lukte het fysiologen voor het eerst om de elektrische hersenactiviteit te meten.
    De hersenen bevatten miljarden zenuwcellen of neuronen.
    Die kunnen onderling boodschappen uitwisselen door chemische signalen.
    Een neuron kan geactiveerd worden door een chemische stof die afgescheiden wordt door zijn buurcel.
    Door de uitloper, het axon, van de geactiveerde cel loopt vervolgens een elektrisch signaal naar het uiteinde van de cel.
    Daar bevindt zich een contactplaats met een volgend neuron, waar opnieuw een chemische stof wordt vrijgemaakt die dan in het ontvangende neuron weer een elektrische piek opwekt, waarna het spel opnieuw begint.

    Door elektroden op het schedeldak van proefpersonen aan te brengen, slaagden onderzoekers erin om de hersengolven af te leiden.
    In de laatste dertig jaar is langzaam maar zeker duidelijk geworden welke veranderingen er tijdens de slaap optreden in het hersengolfpatroon.
    Het zal echter nog jaren duren vooraleer we de chemische veranderingen zullen doorgronden die aan de elektrische activiteit ten grondslag liggen.
    Het biochemische beeld van de slaap is nog verre van compleet.


    Hersengolven en het meten van slaap

    Onderzoekers hebben vastgesteld dat slaap in vijf stadia opgedeeld kan worden : vier stadia van achtereenvolgens dieper wordende slaap die bekend staat als de non-rapid-eye-movement-slaap of non-REM-slaap en een vijfde stadium dat we kennen als rapid-eye-movement-slaap of REM-slaap.
    Naarmate de non-REM-slaapperiode verstrijkt, worden de hersengolven trager en groter, terwijl de slaper vrijwel stilligt en langzaam en regelmatig ademhaalt.
    Wie snurkt doet dat tijdens deze slaapperiode.
    De non-REM-slaap bestaat uit vier stadia, die simpelweg als de stadia 1, 2, 3 en 4 worden aangeduid.
    Stadium 4, het stadium met de diepste slaap, kent de langzaamste en grootste golven.

    Een veel lichtere vorm van slaap is REM-slaap.
    Het meest kenmerkende verschijnsel van dit soort slaap is dat de ogen onder de gesloten oogleden heen en weer schieten.
    Aan het begin van de REM-slaap houdt een eventueel gesnurk op.
    De ademhaling wordt onregelmatiger en zowel de doorbloeding als de temperatuur van de hersenen nemen toe.
    Ook zijn er meer lichaamsbewegingen.
    Het hersengolfpatroon is ongeveer gelijk aan dat van stadium 1.

    De slaper doorloopt deze vijf stadia in perioden die elk ongeveer 90 minuten duren.
    Een gezonde volwassene die in slaap valt, glijdt stadium 1 binnen dat toegang geeft tot stadium 2 en dat via stadium 3 weer tot 4.
    In omgekeerde volgorde bereikt de slaper de tweede fase van stadium-1-slaap, waarna de eerste slaapperiode wordt gecompleteerd door een fase van REM-slaap, die vijf tot vijftien minuten duurt.
    Dan volgt weer een nieuwe slaapperiode. In totaal komen er zo'n vier tot vijf per nacht voor, waarbij het aandeel van REM-slaap in iedere periode toeneemt en de hoeveelheid non-REM-slaap, met name die van de stadia 3 en 4, afneemt.
    Iemand die 's nachts zo'n acht uur slaapt, brengt derhalve ongeveer twee uur in REM-slaap door en de rest in non-REM-slaap.

    Het patroon van non-REM- en REM-slaap en in het bijzonder de periode-duur van negentig minuten, zijn van mens tot mens opvallend gelijk.
    Afwijkingen in dit patroon kunnen onderzoekers nieuwe gegevens en inzichten in slaapstoornissen verschaffen.
    Ook kan zo het belang van slaap voor de ontwikkeling van de hersenen duidelijk worden.


    Nnarcolepsie

    Mensen die bijvoorbeeld lijden aan de ziekte narcolepsie, hebben last van oncontroleerbare aanvallen van slaap.
    Waar ze ook zijn en wat ze ook doen, plotseling kunnen ze overmand worden door slaap.
    Toen bij narcoleptici de hersenactiviteit werd afgeleid, bleek dat zij hun nachtelijke slaap niet gewoon met non-REM-slaap beginnen, maar met REM-slaap met zijn bijbehorende spierverslapping.

    Jonge mensen en dieren brengen een veel groter deel van hun slaap in REM-slaap door dan volwassen mensen en dieren.
    De REM-slaap van een pasgeboren baby neemt minstens de helft van de totale slaapduur in.
    Bij te vroeg geboren baby's is dit aandeel nog hoger: ongeveer vijfenzeventig procent.
    Een pasgeboren kat, hond of hamster vertoont zelfs alleen maar REM-slaap.
    Een piepjonge cavia, laat daar tegenover maar erg weinig REM-slaap zien.
    Deskundigen geloven dat REM-slaap noodzakelijk is voor de rijping van de hersenen.
    Dit zou vooral rond de geboorte plaatsvinden en zou verklaren dat baby's zoveel slapen.
    De kleine hoeveelheid REM-slaap bij de pasgeboren cavia ondersteunt deze hypothese eveneens; vergeleken bij het hulpeloze poesje de afhankelijke pup is een cavia bij zijn geboorte al tamelijk volwassen.


    Slaap van wieg tot graf

    Een groep Amerikaanse fysiologen die slaappatronen onderzocht, vond dat pasgeboren baby's gemiddeld zestien van de vierentwintig uur sliepen.
    De behoefte aan slaap bleek echter veel kleiner te kunnen zijn.
    De onderzoekers voerden een gedetailleerde studie uit naar de intellectuele ontwikkeling van een groot aantal baby's, met inbegrip van degenen die veel minder dan gemiddeld sliepen.
    Als de baby's net zo lang konden slapen als ze wilden en ook wanneer ze dat wilden, bleek dat de hoeveelheid slaap geen invloed op hun intellectuele ontwikkeling had.
    Hetzelfde team vond dat studenten van zestien jaar tussen de tien en elf uur wilden slapen, terwijl studenten van een paar jaar ouder nog maar gemiddeld acht uur per nacht sliepen.
    Sommige oudere studenten waren bovendien in staat hun slaapbehoefte af te stemmen op de activiteiten van de volgende dag.

    De behoefte aan slaap neemt voortdurend af naarmate we ouder worden.
    Bij vijfenveertig- tot zestigjarigen duurt de slaap nog ongeveer zeven uur per nacht en bij oudere mensen nog korter.
    Met name de slaap van stadium 4 neemt af en is bij mensen van vijftig jaar al vrijwel geheel verdwenen.


    Slapeloosheid

    Wetenschappers zijn nog nooit iemand tegengekomen die zonder slaap kon leven.
    Sommige mensen, gedreven door een niet te stuiten interesse, door inzamelingen voor liefdadige doeleinden of door een fanatiek streven om in het Guiness Book of Records te komen, hebben geprobeerd om zo lang mogelijk wakker te blijven.
    De huidige recordhouder is Robert McDonald uit Californië, die in 1988 tijdens een marathon in een schommelstoel gedurende achttien dagen, eenentwintig uur en veertig minuten geen oog dichtdeed.

    Nog afgezien van het feit dat het veel moeite kost om wakker te blijven, komen bij zulke recordjagers bijwerkingen als bizarre hallucinaties, achterdocht, irritaties, wazig zien, vertragingen van spraak en storingen in concentratie en geheugen voor.
    Na enkele inhaalnachten zijn deze verschijnselen evenwel geheel verdwenen.

    Slechts onder strikte medische controle is het mogelijk om vast te stellen of er tijdens deze waakmarathons gedurende de hele tijd sprake is van waken en er geen slaap voorkomt.
    We realiseren ons te weinig dat mensen ook hazeslaapjes kunnen doen met hun ogen open !
    Vaak hebben ze dat zelf niet eens in de gaten.

    In het laboratorium hebben onderzoekers regelmatig vrijwilligers van slaap onthouden, gewoonlijk gedurende ongeveer drie tot vier etmalen.
    Naast slaperigheid is het verlies aan aandacht en concentratie het belangrijkste probleem.
    De proefpersonen doorstaan elke test glansrijk, vooropgesteld dat deze kort duurt en interessant is.
    Maar bij lange, eentonige testen, die lijken op het werk aan een lopende band of op autorijden over vele kilometers rechte weg, maken de slaperige vrijwilligers tal van fouten.

    Mensen die lijden aan slapeloosheid, insomnie, hebben problemen met inslapen en doorslapen.
    Ofschoon dit probleem al groot genoeg is, komt daar nog bij dat de tijd die men 's nachts wakker ligt veel langer lijkt dan in werkelijkheid het geval is.
    Artsen verbonden aan de universiteit van Stanford onderzochten mensen die over ernstige slapeloosheid klaagden.
    Het bleek dat slechts de helft van hen 's nachts langer dan dertig minuten wakker had gelegen !


    Slaapstoffen

    Het is mogelijk dat slaapproblemen te maken hebben met de aanmaak van slaapstoffen in het lichaam of juister gezegd met storingen in de aanmaak hiervan.
    Uit recent onderzoek blijkt overigens dat zulke stoffen de slaap niet veroorzaken, maar dat ze die eerder beïnvloeden en reguleren.

    Wetenschappers van de Harvard Medical School slaagden er in 1980 in om een slaapstof uit urine te isoleren.
    Zij noemden de stof Factor S. Uit drieduizend liter urine extraheerden zij precies zeven miljoenste gram van deze stof.
    Dat was echter genoeg om er vijfhonderd doses van te maken.
    Toen ze een dosis Factor S inspoten bij een konijn, bracht dit zes uur lang in diepe non-REM-slaap door; veel langer dan normaal.

    Het is nu bekend dat Factor S een muramyl-peptide is.
    Dit is een peptide dat overblijft van bacteriën als deze vernietigd en verteerd zijn door het imuunsysteem van het lichaam.
    Het lijkt erop dat het brein deze substanties gebruikt bij zijn eigen biochemische reacties.
    In het laboratorium is momenteel een sterk verwante stof gesynthetiseerd, het muramyl-dipeptide.
    Deze stof doet bij ratten, katten en apen de non-REM-slaap eveneens toenemen.
    Tot nu toe heeft echter nog geen mens het goedje vrijwillig tot zich genomen.

    Een andere stof die in zoogdierhersenen ontdekt is, is het 'delta-slaapinducerend peptide', beter bekend als het DSIP.
    Het is in het bloed van slapende konijnen aangetroffen.
    Toegediend aan andere dieren veroorzaakt het non-REM-slaap en doet het de hoeveelheid REM-slaap toenemen.
    Onderzoekers hebben DSIP in het laboratorium nagemaakt en op vrijwilligers uitgetest.
    Het effect was minder uitgesproken dan dat van natuurlijk DSIP op dieren, wellicht omdat de nagemaakte versie niet precies gelijk is aan de natuurlijke stof.

    Het menselijk lichaam vormt nog andere stoffen tijdens de slaap.
    De concentratie aan groeihormoon stijgt snel tijdens de eerste drie uur van de slaap en het is nog niet bekend waarom.
    Het hoeft niet per se te betekenen dat mensen groeien terwijl ze slapen, want het menselijk groeihormoon heeft nog diverse andere functies.
    Het vergemakkelijkt bijvoorbeeld de aanmaak van eiwitten.
    Voor celgroei is echter naast eiwitsynthese ook voldoende insuline een voorwaarde, maar dat is niet beschikbaar tijdens de vroege uren van de slaap.
    Hersenspelletjes en dromen.
    Als mensen gedurende de REM-slaap gewekt worden, kunnen ze meestal vertellen dat ze aan het dromen waren en dat die droom hun nog helder voor de geest staat.
    Slaaponderzoek heeft aangetoond dat iedereen droomt, zelfs die mensen die zich nooit een droom kunnen herinneren.
    De vraag wat dromen eigenlijk is, dringt zich dan ook op.

    Het ligt voor de hand dat dromen, net als bewuste gedachten, elektrische activiteit van de hersenen met zich meebrengen.
    Maar is dromen slechts een gedachtenproces waarover we geen controle hebben ?
    Is het een automatisch proces dat samenhangt met onderhoud en herstel van zenuwcellen ?
    Of treedt het op wanneer de overvloed aan informatie van de vorige dag wordt uitgezocht, gesorteerd en opgeslagen, kortom, wordt klaargemaakt voor gebruik ?
    Niemand weet het.
    Wel is bekend dat de droom niet alleen te maken heeft met een opslagproces en ook dat het niet simpelweg een toevalsboodschap is die ontstaat door het op goed geluk vuren van neuronen.

    Dromen kunnen worden beïnvloed door gebeurtenissen rondom de slaper.
    Toen bijvoorbeeld onderzoekers een straaltje koud water spoten op de rug van iemand die in REM-slaap was en hem kort daarna wekten, vertelde deze persoon een droom waarin hij toneel aan het spelen was : "Ik liep achter een dame aan die plotseling in elkaar zakte. Er druppelde water op haar lichaam. Ik rende naar haar toe en ik merkte dat ook op mijn hoofd en rug water begon te druppelen. Het dak lekte."

    Gedachten, ideeën, en prikkels uit de buitenwereld kunnen in dromen worden opgenomen.
    In een klassiek geworden experiment legde een onderzoeker vijfhonderd studenten een probleem voor : "De letters E, T, D, V en V vormen het begin van een oneindige reeks. Bedenk een regel om de rest van de letters te bepalen. Wat zijn de volgende twee letters van de reeks ?"
    De volgende dag hadden slechts negen studenten de oplossing gevonden.
    Twee hadden die al voor ze naar bed gingen gevonden, terwijl de anderen het vraagstuk in een droom opgelost hadden (overigens is de oplossing, dat E, T, D, V en V de eerste letters zijn van één, twee, drie, vier en vijf; de volgende twee letters in de reeks zijn dan Z en Z, van zes en zeven).


    De noodzaak tot dromen

    Tot de vele kwesties die het slaaponderzoek nog niet opgelost heeft, hoort de vraag of de REM-slaap de eigenlijke reden van onze slaap is.
    De non-REM-slaap, die in feite van veel minder belang is, maakt de REM-slaap mogelijk.
    Experimenten suggereren dat de hersenen dagelijks een zeker minimum aan droomfantasieën nodig hebben.
    Zo bleek dat proefpersonen die tijdens de eerste helft van de nacht REM-slaap onthouden was, deze ingreep op een zeer verschillende manier ondergingen.

    Bij sommigen kwam tijdens de tweede helft van de nacht een toename van REM-slaap voor.
    Dit waren mensen die overdag vrijwel geen fantasieën en dagdromen hadden.
    Nadat zij verscheidene nachten de helft van hun REM-slaap moesten ontberen, begonnen ze echter wel te fantaseren en te dagdromen, blijkbaar om hun gemiste REM-slaap in te halen.
    Proefpersonen die normaal wel waakfantasieën hadden, bleven hun normale hoeveelheid REM-slaap vertonen en zeiden dat ze geen veranderingen in hun dagelijkse fantasieën hadden.

    Het lijkt er op zijn minst op dat REM-slaap een functie vervult bij ons welzijn, hoewel het niet direct duidelijk is hoe dromen dat doel dienen.
    REM-slaap komt bij volwassenen maar tijdens een kwart van de totale slaapduur voor.
    Waarom hebben we dan zoveel non-REM-slaap ?
    Sommige onderzoekers redeneren dat dit type slaap simpelweg ontstaan is om ons op een handige manier te vrijwaren van onheil en ellende op tijdstippen die gevaarlijk kunnen zijn.

    Dit inzicht wordt ondersteund door de waarneming dat prooidieren, zoals de zebra, veel minder slapen dan roofdieren.
    Een leeuw kan, nadat die zich heeft volgevreten, twee tot drie dagen aan één stuk slapen.
    Waarom zou het dier energie verknoeien door actief te zijn en te jagen, terwijl hij nog over voedsel voor dagen beschikt ?

    Dit zou wellicht ook het antwoord kunnen zijn op de vraag waarom sommige mensen veel minder slaap behoeven dan anderen, zonder daar nadelige effecten van te ondervinden.
    Zolang ze hun normale hoeveelheid REM-slaap en voldoende lichamelijke rust krijgen, is er werkelijk geen reden te bedenken waarom ze eenderde van hun leven in bed zouden doorbrengen.


    Cfr. :
    http://www.kennislink.nl/web/show?id=7380




    Herbeleven in fast-forward
    - Herinneringen versneld opgeslagen tijdens de slaap -

    Arianne Hinz
    Noorderlicht, 15-11-2007


    Tijdens het slapen hebben de hersenen het maar druk.
    Met het versneld herhalen van wat overdag is gebeurd, zo blijkt uit Amerikaans onderzoek bij ratten.
    Maar leren lukt beter overdag, want dan wordt er minder van het hormoon melatonine afgegeven.
    Bij zebravissen tenminste.

    Iedereen kent ze en velen vrezen ze : de dia-avondjes bij buren, vrienden of familie die net terug zijn van vakantie.
    Tegenwoordig zijn ze vaak vervangen door digitale foto- of filmavonden, maar het idee blijft hetzelfde.
    De drie weken durende trip komt in één avond gecomprimeerd - maar voor het gevoel van de toeschouwer toch nog tergend langzaam - nog een keer voorbij.

    Vakantiegangers zijn niet de enige die wat ze hebben beleefd achteraf graag nog een keer versneld de revue laten passeren.
    Ook in het brein van een slapend dier vindt een soortgelijk mechanisme plaats.
    Waarschijnlijk helpt dat om herinneringen op te slaan, denken biologen van de Universiteit van Arizona (VS) die het verschijnsel bij ratten bestudeerden.

    Ze lieten twee ratten door een soort doolhof lopen, terwijl ze de hersengolven van de dieren in de gaten hielden.
    De beestjes waren getraind om op een bepaalde manier van beloning naar beloning te rennen.
    Dat leverde een typisch activiteitenpatroon op van verschillende hersencellen in de mediale prefrontale cortex.
    Het gebied dat een rol speelt bij het ophalen van langetermijnherinneringen.
    Vooral als de ratten op een beloning af renden of er vandaan snelden, waren er duidelijke pieken en dalen te zien.

    Dit patroon vergeleken de onderzoekers met de activiteit van de hersencellen van dezelfde ratten terwijl ze sliepen, in het etmaal vóór en in de twee etmalen ná het experiment.
    In het tijdschrift Sience onthullen ze deze week dat het pieken- en dalenpatroon dat tijdens het experiment ontstonden versneld terug is te zien in de hersengolven van de slapende ratten.

    Het lijkt erop dat een rat tijdens zijn slaap herbeleeft wat hij toen hij wakker was meemaakte, maar dan wel als een film die vooruit wordt gespoeld.
    Zo'n zes keer sneller en met pieken en dalen die minder hoog en diep zijn dan toen de rat echt door de doolhof rende.

    De biologen vermoedden dat dit opnieuw voorbijkomen van belevenissen een belangrijke stap is in het omzetten van kortetermijnherinneringen in herinneringen die langer beklijven in het brein van de rat.
    Voor het opslaan van kortetermijnherinneringen was namelijk al bekend dat gebeurtenissen versneld voorbij komen in de hersencellen van de hypocampus.
    Het gebied dat een rol speelt bij het ophalen van herinneringen van heel kort geleden.

    Dat dit alles nu gebeurt tijdens het eerste uur dat de rat slaapt, een periode die al eerder een rol bleek te spelen in het vormen van herinneringen, en in een plek in de hersenen die belangrijk is bij het ophalen van robuuste herinneringen, sterkt ze in hun vermoeden.

    Maar het opslaan van herinneringen hangt daarnaast ook af van het moment van de dag waarop een dier iets meemaakt.
    Dit blijkt uit een onderzoek van biologen van de Universiteit van Houston in dezelfde editie van het tijdschrift Science.
    Voor hun experiment hielden ze zebravissen uit hun slaap om te kijken of ze 's nachts of overdag beter kennis opslaan.

    Ze leerden twee groepen vissen een simpele oefening, waarbij de dieren een bepaald deel van hun tank als veilig gingen zien en een ander stuk als onveilig.
    De ene groep leerde dit overdag en de andere aan het begin van de nacht.
    Daarna mocht de laatste groep alsnog naar bed.
    Vissen die overdag leerden scoorden beduidend beter als ze de oefening later nog eens moesten uitvoeren dan dieren uit de begin-van-de-nacht-groep, melden de onderzoekers.
    De biologen vermoedden dat dit komt omdat er 's nachts meer melatonine wordt afgegeven door de pijnappelklier dan overdag.
    Dit hormoon regelt het dag- en nachtritme van een vis, maar het zou ook wel eens een rem kunnen zetten op het vormen van herinneringen.

    De onderzoekers besloten de proef op de som te nemen.
    Ze lieten de vissen 's nachts in het licht rondzwemmen en zagen dat niet alleen de hoeveelheid melatonine afnam - alsof het dag was - maar dat ook de prestaties van de dieren vooruit gingen.
    Hetzelfde gebeurde als ze de dieren een stofje toedienden dat ervoor zorgt dat er 's nachts geen melatonine werd afgegeven.
    Het hormoon is inderdaad de boosdoener, concluderen de onderzoekers.

    De biologen hebben goede hoop dat deze resultaten ook iets zeggen over hoe het bij mensen werkt, maar zeker weten doen ze dat nog niet.
    Maar om nou te voorkomen dat u de vakantiedia's van uw buren 's nachts nog een keer versneld voorbij ziet komen, doet u er goed aan te zorgen dat het donker is als u ze te zien krijgt.
    Gewoon voor de zekerheid.

    Referenties :

    • Fast-forward playback of recent memory sequences in prefrontal cortex during sleep
      David R. Euston, Masami Tatsuno, Bruce L. McNaughton* - Arizona Research Laboratories Division of Neural Systems, Memory and Aging, University of Arizona, Tucson, AZ 85724–5115, USA - * To whom correspondence should be addressed :
      bruce@nsma.arizona.edu - Science 16 November 2007:Vol. 318. no. 5853, pp. 1147 – 1150
      As previously shown in the hippocampus and other brain areas, patterns of firing-rate correlations between neurons in the rat medial prefrontal cortex during a repetitive sequence task were preserved during subsequent sleep, suggesting that waking patterns are reactivated. We found that, during sleep, reactivation of spatiotemporal patterns was coherent across the network and compressed in time by a factor of 6 to 7. Thus, when behavioral constraints are removed, the brain's intrinsic processing speed may be much faster than it is in real time. Given recent evidence implicating the medial prefrontal cortex in retrieval of long-term memories, the observed replay may play a role in the process of memory consolidation.
      Cfr. :
      http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/318/5853/1147

    • Melatonin Suppresses Nighttime Memory Formation in Zebrafish
      Oliver Rawashdeh, NH de Borsetti, G Roman, GM Cahill, Department of Biology and Biochemistry, University of Houston, 369 Science and Research II, Houston, TX 77204–5001, USA - Science. 2007 Nov 16;318(5853):1144-1146 - PMID: 18006748
      Memory processes are modulated by the biological clock, although the mechanisms are unknown.
      Here, we report that in the diurnal zebrafish both learning and memory formation of an operant conditioning paradigm occur better during the day than during the night.
      Melatonin treatment during the day mimics the nighttime suppression of memory formation.
      Training in constant light improves nighttime memory formation while reducing endogenous melatonin concentrations.
      Treatment with melatonin receptor antagonists at night dramatically improves memory.
      Pinealectomy also significantly improves nighttime memory formation.
      We adduce that melatonin is both sufficient and necessary for poor memory formation during the night.
      Cfr. :
      http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=pubmed&cmd=retrieve&list_uids=18006748

    Cfr. : http://noorderlicht.vpro.nl/artikelen/37770101/



    Slaap erover
    - Nachtje slapen geeft écht nieuw inzicht -

    Maarten Keulemans
    Noorderlicht 21-01-2004


    Het aloude advies om er nog een nachtje over te slapen, blijkt écht te werken.
    Slaap scherpt de creativiteit en bezorgt u nieuwe inzichten, blijkt uit nieuw onderzoek.

    De frisse kijk na een nacht slapen, wie kent die niet ?
    's Avonds worstelt u met een probleem en als u de volgende dag wakker wordt, schiet de oplossing u opeens te binnen.
    Zomaar.

    Het komt door de slaap, beweren Duitse slaaponderzoekers.
    Slapen is immers heel wat meer dan een suffe, passieve bezigheid.
    Slapen vergroot de creativiteit en inspireert tot geheel nieuwe inzichten, stelt de bekende slaaponderzoeker Jan Born morgen vast in het blad Nature.

    Er moest een vernuftig experiment aan te pas om dat te bewijzen.
    Born nodigde 66 proefpersonen uit en liet ze een cijferspelletje spelen, waarbij het erom ging via een aantal tussenstappen een getal uit te rekenen.
    Wat Born de vrijwilligers echter niet vertelde, was dat de einduitkomst al na twee tussenstappen voor het oprapen lag.
    Het eindgetal van de puzzel was namelijk altijd hetzelfde cijfer als de uitkomst van de tweede tussenstap. Je moest het maar nét zien.

    Twee keer zette Born de vrijwilligers aan het rekenen : drie spelletjes 's avonds, de volgende ochtend nog eens tien spelletjes.
    De deelnemers werden in twee groepen verdeeld.
    Eén groep mocht 's avonds gaan slapen, de andere groep werd de hele nacht lang wakker gehouden.

    En, Born verwachtte het al, dat scheelde.
    Van de vrijwilligers die 's nachts wakker waren gebleven, ontdekte 22 procent de verborgen spelregel.
    De mensen die er een nachtje over hadden geslapen, ontdekten het slimmigheidje dat Born had verzwegen maar liefst drie keer zo vaak : bij 60 procent viel 's ochtends opeens het kwartje.

    Ter controle lieten de onderzoekers een derde groep proefpersonen het cijferspel dertien keer achter elkaar spelen, ongeveer vergelijkbaar met je volledig suf piekeren op een bepaald probleem.
    De proefpersonen brachten het er even belabberd af als de proefpersonen die de nacht hadden doorgehaald.
    Slechts één op de vijf ontdekte de snelle manier om de puzzeltjes op te lossen.

    Het experiment geeft te denken wat er zich 's nachts precies in een mensenhoofd afspeelt, schrijft Born.
    Bekend is dat slaap ervoor zorgt dat herinneringen worden gesorteerd en opgeslagen : slapen is vergelijkbaar met het opruimen van een bureau na een dag werken.
    Misschien hoort het vinden van nieuwe, creatieve oplossingen daar wel gewoon bij, opperen de Duitsers.
    Al slapend schoont u uw geheugen op, en daarbij komt er opeens een verband aan het licht dat eerder die dag nog aan uw aandacht was ontsnapt.
    Het muntje valt bij voorkeur 's nachts, bij het opruimen van uw hoofd.

    De Duitsers hebben daarvoor een goede aanwijzing.
    Proefpersonen die het trucje uiteindelijk doorkregen, deden gemiddeld iets langer over het cijferpuzzeltje.
    Dat duidt erop dat ze overdag al iets begon te dagen, ergens diep in hun achterhoofd, veronderstellen de onderzoekers.
    Zonder dat ze het wisten waren de proefpersonen bezig stukjes herinnering op te slaan, die 's nachts plotseling op hun plaats zouden vallen.

    Maar het laatste woord lijkt er nog niet over gezegd.
    Herinneringen opslaan gebeurt immers vooral tijdens de diepe, 'langzame-golfslaap', schrijven de Belgische slaaponderzoekers Pierre Maquet en Perrine Ruby in een commentaar.
    En er zijn tal van aanwijzingen dat creatieve ideeën vooral ontstaan tijdens de REM-slaap, de fase waarin we dromen.
    Zo ontdekte de chemicus Dmitri Mendeleev het periodiek systeem der elementen in een droom en sleutelde de schrijver Robert Louis Stevenson al dromend aan het plot van zijn roman 'Het vreemde geval van dokter Jekyll en mister Hyde'.

    De wetenschap moet er maar eens een nachtje over slapen.
    "Dit onderzoek verschaft ons in elk geval de mogelijkheden om de vragen die zich aandienen experimenteel te onderzoeken," constateren Ruby en Maquet.


    Referentie

    Sleep inspires insight
    Wagner U, Gais S, Haider H, Verleger R, Born J, Department of Neuroendocrinology, University of Lübeck, Ratzeburger Allee 160, 23538 Lübeck, Germany.
    wagner@kfg.uni-luebeck.de - Nature. 2004 Jan 22;427(6972):352-5 - PMID: 14737168
    Insight denotes a mental restructuring that leads to a sudden gain of explicit knowledge allowing qualitatively changed behaviour.
    Anecdotal reports on scientific discovery suggest that pivotal insights can be gained through sleep.
    Sleep consolidates recent memories and, concomitantly, could allow insight by changing their representational structure.
    Here we show a facilitating role of sleep in a process of insight.
    Subjects performed a cognitive task requiring the learning of stimulus-response sequences, in which they improved gradually by increasing response speed across task blocks.
    However, they could also improve abruptly after gaining insight into a hidden abstract rule underlying all sequences.
    Initial training establishing a task representation was followed by 8 h of nocturnal sleep, nocturnal wakefulness or daytime wakefulness.
    At subsequent retesting, more than twice as many subjects gained insight into the hidden rule after sleep as after wakefulness, regardless of time of day.
    Sleep did not enhance insight in the absence of initial training.
    A characteristic antecedent of sleep-related insight was revealed in a slowing of reaction times across sleep.
    We conclude that sleep, by restructuring new memory representations, facilitates extraction of explicit knowledge and insightful behaviour.
    Cfr. :
    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=14737168&dopt=AbstractPlus
    Cfr. also the comment on this article : 'Psychology - Insight and the sleep committee' by Maquet P, Ruby P - Nature. 2004 Jan 22;427(6972):304-5 - PMID: 14737153
    Cfr. :
    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=PubMed&Cmd=ShowDetailView&TermToSearch=14737153&ordinalpos=1&itool
    =EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_RVAbstractPlus
    -.

    Cfr. : http://noorderlicht.vpro.nl/artikelen/16158218/



    Lees verder : Deel II


     

    21-11-2007 om 22:43 geschreven door Jules

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 3/5 - (4 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Herinneringen versneld opgeslagen tijdens de slaap - Deel II
    Klik op de afbeelding om de link te volgen

     Herinneringen versneld opgeslagen tijdens de slaap

    Deel II



    Leren tijdens de slaap

    Kennislink.nl - Andrea Hijmans
    AMC Magazine, 01-06-2004 – Bron : AMC, Universiteit van Amsterdam


    In de kleine uurtjes van de nacht worden wij door ons brein getrakteerd op een extreme vorm van herhaal-tv.
    Tijdens de slaap trekken de gebeurtenissen van de dag keer op keer aan ons voorbij; een verschijnsel dat replay wordt genoemd.
    Het telkens opnieuw afspelen van eerder verworven informatie is cruciaal voor geheugenvorming en leerprocessen, denkt neurowetenschapper Cyriel Pennartz.
    Samen met AMC-onderzoekers richt hij zich de komende jaren op leren tijdens de slaap.

    Muizen die vertrouwd raken met een nieuwe omgeving waar ze voedsel kunnen vinden.
    Ratten die ontdekken dat een druk op de knop beloond wordt met suikerwater.
    En natuurlijk de bekende hond van Pavlov, die ging kwijlen zodra de etensbel luidde.
    Klassieke voorbeelden van conditionering, het aanleren van gedrag dat een (positieve of negatieve) beloning oplevert.
    Maar hoe gaat dat leren in zijn werk ?
    Wat gebeurt er in het brein ?

    Leren over leren.
    Dat is, kort samengevat, het doel dat Cyriel Pennartz zich voor de komende jaren heeft gesteld.
    Met financiële steun van de Universiteit van Amsterdam, NWO en de overheid, die via de zogenaamde BSIK-regeling onze kennisinfrastructuur wil verbeteren, buigt de UvA-hoogleraar Dierfysiologie en Cognitieve Neurowetenschappen zich over leerprocessen in de hersenen.

    Al in de jaren zeventig werd geopperd dat slaap onontbeerlijk is om te kunnen leren.
    "Een logische gedachte", aldus Pennartz. "Tijdens ons wakende bestaan gebeurt er immers van alles. Die dagelijkse gebeurtenissen snel even vastleggen in het brein, dat lukt nog wel. Maar schiften tussen belangrijke en onbelangrijke zaken en de definitieve opslag van relevante ervaringen in het geheugen vergen meer tijd. Daarbij is het handig als er even geen nieuwe zintuiglijke input is die zich zou kunnen vermengen met reeds aanwezige informatie."

    Tijdens de slaap lijken de ideale condities voorhanden om te leren of beter gezegd, om datgene wat eerder in wakkere toestand werd aangeleerd in het geheugen te consolideren.
    Maar dat bewijst nog niet dat we inderdaad al slapend leren.
    Een verstoorde slaap leidt tot slechtere prestaties.
    Maar wat zegt dat ?
    Als je iemand midden in de nacht wakker maakt, kan dat resulteren in geheugenproblemen maar ook in verminderde aandacht of concentratie.
    Allerlei processen verlopen moeizamer.
    De specifieke relatie tussen slapen en leren is op die manier niet goed na te gaan.


    Koorzang van neuronen

    Maar hoe dan wel ?
    De techniek levert de oplossing.
    Het toverwoord : tetroden, bundeltjes van elektroden die de elektrische activiteit meten van hersencellen in proefdieren, zowel in wakende als slapende toestand.
    Totale verstoring van de slaap is daarmee dus niet meer nodig.
    Bovendien is het instrumentarium zo gevoelig dat zelfs de elektrofysiologische gedragingen van enkele tientallen hersencellen afzonderlijk vallen af te lezen.
    "Elk elektrisch pulsje van elke cel wordt tot op een duizendste van een seconde nauwkeurig geregistreerd en kan vergeleken worden met de pulspatronen van andere cellen."

    Pennartz gebruikt de methode voor onderzoek naar zogenaamde ensembles, kleine groepjes samenwerkende neuronen die gelijktijdig elektrische prikkels afgeven : 'vuren' in jargon.
    De cellen in een ensemble verheffen als het ware groepsgewijs, in koor dus, hun stem.
    Ze scanderen allemaal tegelijk dezelfde boodschap, wat zich vertaalt in synchroon lopende elektrische ritmes.
    Pennartz is vooral geïnteresseerd in de specifieke cadans tijdens de slaap.

    Opvallend genoeg vertoont die overeenkomsten met het activiteitenpatroon dat hersencellen genereren als het proefdier wakker is.
    'Replay', wordt dit fenomeen genoemd : het gedurende de slaap opnieuw 'afspelen' van informatie die in wakende toestand is vergaard.
    Van cruciaal belang, vermoedt Pennartz, voor het vastleggen van gebeurtenissen in het geheugen en dus ook voor leerprocessen.
    "Stel, een dier legt een bepaalde route af. In het brein vertaalt zich dat in een elektrofysiologisch patroon : sommige cellen vuren eerst, daarna volgt een ander groepje en weer een ander enzovoorts. Dezelfde constellatie zien we ook tijdens de slaap. Informatie uit voorafgaande wakkere perioden lijkt te worden herhaald."

    Dit proces speelt zich met name af tijdens diepe slaap, ook wel de slow wave-fase genoemd, naar de langzame elektrische golven die de hersenschors dan produceert.
    Maar in dieper gelegen hersengebieden, vertelt Pennartz, is de hersenactiviteit tijdens deze fase veel onregelmatiger.
    "In de hippocampus bijvoorbeeld, een hersencentrum dat cruciaal is voor geheugenvorming, ontstaan pieken, series hoogfrequente elektrische pulsen die we rimpelingen of ripples noemen. De meeste replay zien we juist tijdens die rimpelingen. We denken dat de hippocampus zich dan "oplaadt" om informatiepatronen die eerder binnenkwamen opnieuw te genereren. Waarschijnlijk is dat noodzakelijk om ze door te kunnen geven aan andere centra in het brein, die zorgen voor definitieve opslag in het geheugen."

    Daarbij geldt : de ene herinnering is de andere niet.
    Het lijkt erop dat nieuwe informatie leidt tot meer replay dan oude kennis en tot krachtiger en massaler vuren door cellen in bepaalde hersengebieden.
    Betrokken ensembles zijn daardoor beter in staat verbindingen tussen hersencellen (synapsen) te beïnvloeden.
    Pennartz : "Hoe krachtiger het vuren, des te sterker de verandering, vermoeden we. Door middel van replay kan het geheugen dan ook min of meer worden gemodelleerd; er ontstaan als het ware synaptische geheugensporen, waar het proefdier op terug kan vallen als het in een vergelijkbare situatie belandt. Replay effent het pad naar het juiste gedrag."


    Dutje in de scanner

    Nog voor de herfst, start Pennartz met nieuwe experimenten met ratten, waarin geheugen en replay centraal staan.
    "Het plan is om replay te blokkeren met behulp van farmacologische stoffen die prikkeloverdracht beïnvloeden en te kijken of consolidatie in het geheugen daardoor anders verloopt. De ratten in kwestie lijden er niet onder, die slapen gewoon door. Maar we verwachten wel dat hun leerprestaties afnemen of in elk geval veranderen. Uiteindelijk willen we begrijpen hoe hun brein leert een beloning te voorspellen op basis van prikkels uit de omgeving."

    Maar ook menselijke hersenen hebben Pennartz' warme belangstelling.
    Hij hoopt zijn dierstudies dan ook te combineren met klinisch onderzoek samen met radiologen en nucleair geneeskundigen uit het AMC.
    Hoewel de plannen nog niet zijn uitgekristalliseerd, is wel al duidelijk dat de focus zal liggen op moderne beeldvormende technieken als functional magnetic resonance imaging (fMRI) en positron emission tomography (PET).
    Ard den Heeten, hoogleraar Radiologie : "Functionele MRI leent zich bij uitstek om na te gaan welke hersengebieden betrokken zijn bij een bepaalde activiteit. Dat kan door het aanbieden van zintuiglijke prikkels, zoals geuren of geluiden, maar ook door bepaalde emoties op te roepen, de proefpersoon rekensommetjes te geven of een geheugentaak. In real time zien we vervolgens de effecten daarvan op de verschillende centra in het brein."

    Voor slaaponderzoek is de techniek minder geschikt.
    "Zo makkelijk is het immers niet om op commando een dutje te doen in de scanner. Zeker niet als je bedenkt hoeveel lawaai zo'n apparaat produceert. Diverse leveranciers van MRI-scanners experimenteren gelukkig met antigeluid, dat de herrie tijdens het scannen moet beperken. Dus wie weet wordt ook slaaponderzoek met fMRI in de toekomst mogelijk."

    Nu al liggen er mogelijkheden voor brain imaging tijdens de slaap met behulp van relatief stille PET-scanners, denkt Pennartz.
    En als alternatieve methode noemt Den Heeten het voor Nederland vrij nieuwe arterial spin labeling : een techniek die ook de analyse van langzamere processen in de hersenen mogelijk maakt.
    "Met behulp van elektromagnetische spoelen voorzien we de bloedvaten die naar de hersenen lopen van magnetische gelabelde protonen, die we volgen op hun tocht door het brein. Zo zien we precies waar ze terechtkomen en wat er verandert in de bloedvoorziening."
    Ook arterial spin labeling kent echter nadelen : eigenlijk mogen proefpersonen tijdens hun slaap niet of nauwelijks bewegen.
    "Daar moeten we nog iets op vinden", erkent Den Heeten. "Maar we hoeven natuurlijk ook niet per se alleen maar naar slaap te kijken. Ook slaapgerelateerde processen geven veel informatie."
    Pennartz : "Geheugenconsolidatie vindt niet alleen tijdens de slaap plaats. Ook als de proefpersoon wakker is maar ontspannen, worden leerervaringen verder verwerkt."


    Doorgeschoten leerproces

    Interessant, maar heeft de kliniek daar ook wat aan ?
    Pennartz ziet; zij het pas op de lange termijn - vele mogelijke toepassingen.
    "Het ontstaan van angst- en dwangstoornissen of chronische stress heeft alles te maken met conditionering en geheugen. Dus hoe meer we daarvan weten, hoe beter we patiënten met dergelijke stoornissen kunnen behandelen en begeleiden. Hetzelfde geldt voor mensen met een Post Traumatische Stress Stoornis. Neurowetenschappers denken dat de herinnering aan een traumatische ervaring nog enige tijd na die ervaring zelf te veranderen is. Wellicht kan dat door replay te manipuleren."

    Ook de verslavingszorg zou van zijn onderzoek kunnen profiteren.
    "In het ventrale stratium, de hersenkern die belangrijk is voor verslavingsgedrag, treedt eveneens replay op. Afhankelijkheid van alcohol of drugs kunnen we misschien beschouwen als een te ver doorgeschoten leerproces."
    Dat sluit mooi aan bij recent onderzoek naar verschijnselen als craving (het verlangen naar verslavende stoffen), dat een belangrijke rol speelt bij het instandhouden van verslavingsgedrag en de terugval na een periode van onthouding.
    Craving blijkt sterk beïnvloed door drugsgerelateerde prikkels (cues), zoals plaatjes van naalden of flessen.
    De verwerking van dergelijke cues door het geheugen verloopt afwijkend bij verslaafden.
    Alcoholisten hebben bijvoorbeeld een veel sterker geheugen voor alcoholgerelateerde cues dan voor neutrale prikkels.

    Als laatste voorbeeld van mogelijke klinische spin off noemt Pennartz de behandeling van epilepsie.
    "De rimpelingen die zo belangrijk zijn voor replay lijken enigszins op een epileptische aanval, hoewel het natuurlijk om een milde, gezonde vorm gaat. Meer inzicht in de microvariant, de normale ripples bij gezonde proefpersonen, biedt op termijn misschien een ingang om ook de full blown versie beter te behandelen. Epilepsie is een vloedgolf van ongecontroleerde elektrische activiteit die door de hersenen raast. Het wachten is nu op een effectieve stormvloedkering."

    Cfr. : http://www.kennislink.nl/web/show?id=123868


    Slaap (liever) lekker
    - Emotiebrein van slag door slaapgebrek -

    Jacqueline de Vree
    Noorderlicht, 23-10-2007

    Een nachtje zonder slaap kan uw brein fors ontregelen.
    U bent daardoor een stuk minder bestand tegen onplezierige emoties.

    Een nachtje overslaan om door te leren voor dat belangrijke tentamen, een artikel af te schrijven of eindelijk dat jaarverslag eens af te maken ?
    Dikke kans dat u de volgende dag emotioneel niet zo stevig in uw schoenen staat.
    Uw amygdala, het zenuwcentrum van uw emoties, maakt overuren en tot overmaat van ramp is uw prefrontale cortex, die normaal gesproken de boel nog enigszins weet te temperen, er ook niet helemaal bij.

    Dat is allemaal te zien op de hersenscans die Matthew Walker en collega's maakten van 26 gezonde vrijwilligers.
    De helft van hen sloeg, in naam van de wetenschap, een nachtje over, de andere helft had een normale nachtrust.
    Aan het eind van de daarop volgende dag werden alle vrijwilligers aan een onderzoek in een fMRI-scan onderworpen.
    Ze kregen een serie plaatjes te zien die varieerden van 'neutraal' tot 'zeer akelig'.
    Denkt u bij dat laatste aan afgehakte ledematen, ernstig zieke kinderen en vergelijkbare narigheid.

    Hoe akeliger de plaatjes werden, hoe meer daarvan te zien was in de activiteit van de amygdala.
    Bij de door slaapgebrek geplaagde proefpersonen was dat effect echter veel groter dan bij de vrijwilligers die de nacht ervoor gewoon tussen de lakens hadden doorgebracht.
    Het signaal uit de amygdala was bij de slapelozen ruim anderhalf keer sterker en ook was er een veel groter deel van de amygdala actief.

    Daarnaast bekeken de onderzoekers de verbindingen tussen de amygdala en andere hersengebieden.
    De amygdala staat normaal gesproken onder strenge controle van de prefrontale cortex, waar besloten wordt welke signalen uit het angstcentrum wel en niet serieus genomen moeten worden.
    Uw reactie bij het zien van een tijger op het filmdoek is daardoor een andere dan wanneer u diezelfde tijger op wildsafari tegenkomt.

    Ook hier was het effect van een nachtje overslaan goed te zien.
    De verbindingen tussen de prefrontale cortex en de amygdala waren veel minder sterk bij de groep nachtbrakers en dat wijst erop dat de relativerende invloed van de frontale cortex ("Ach, het is maar een film") een stuk afgenomen was.
    In andere gebieden waren de verbindingen met de amygdala juist toegenomen, bijvoorbeeld in de locus coeruleus.
    Dat is een evolutionair stokoud hersengebiedje diep in de hersenstam.
    Bij dreigend gevaar reageren de neuronen in dit gebiedje met het afgeven van grote hoeveelheden noradrenaline.
    Het lichaam wordt daardoor in gereedheid gebracht om te vechten of te vluchten.

    Samengevat komt het erop neer dat een nachtje overslaan maakt dat u de volgende dag een stuk gevoeliger bent voor negatieve emoties.
    Ze komen harder binnen in de amygdala, uw prefrontale cortex heeft er minder grip op en uw lichaam reageert heviger, zelfs als het maar een tijger in de bioscoopzaal is.

    Het zal iedereen die wel eens een nachtje over heeft geslagen, noodgedwongen of bewust, bekend voorkomen, maar volgens de onderzoekers is het voor het eerst dat het neurologische effect van slaaptekort is onderzocht.
    Andere negatieve gevolgen van slaaptekort zijn veel uitvoeriger onderzocht, zoals de invloed op het immuunsysteem, de stofwisseling en op cognitieve taken als leren en geheugen.
    Maar over het effect van nachtrust op uw emotioneel welbevinden was, los van anekdotisch bewijs, tot nog toe eigenlijk niets bekend.

    Het onderzoek van Walker en collega's kan mogelijk leiden tot nieuwe inzichten bij de behandeling van psychiatrische patiënten met stemmingsstoornissen.
    Vaak kampen dergelijke patiënten ook met slaapstoornissen, maar die worden meestal afzonderlijk behandeld.
    Walker en collega's vermoeden dat stemmingsklachten en slaapproblemen causaal met elkaar verbonden zijn.

    Referentie

    The human emotional brain without sleep - a prefrontal amygdala disconnect
    Yoo SS, Gujar N, Hu P, Jolesz FA, Walker MP, Department of Radiology, Brigham and Women's Hospital, Harvard Medical School, Boston, Massachusetts 02115, USA - Curr Biol 2007;17(20):R877-8
    Sleep deprivation is known to impair a range of functions, including immune regulation and metabolic control, as well as neurocognitive processes, such as learning and memory [1].
    But evidence for the role of sleep in regulating our emotional brain-state is surprisingly scarce and while the dysregulation of affective stability following sleep loss has received subjective documentation [2,3], any neural examination remains absent.
    Clinical evidence suggests that sleep and emotion interact; nearly all psychiatric and neurological disorders expressing sleep disruption display corresponding symptoms of affective imbalance [4].
    Independent of sleep, knowledge of the basic neural and cognitive mechanisms regulating emotion is remarkably advanced.
    The amygdala has a well-documented role in the processing of emotionally salient information, particularly aversive stimuli [5,6].
    The extent of amygdala engagement can also be influenced by a variety of connected systems, particularly the medial-prefrontal cortex (MPFC); the MPFC is proposed to exert an inhibitory, top-down control of amygdala function, resulting in contextually appropriate emotional responses [5,6].
    We have focused on this network and using functional magnetic resonance image (fMRI) have obtained evidence, reported here, that a lack of sleep inappropriately modulates the human emotional brain response to negative aversive stimuli (cfr. supplemental data available on-line with this issue).
    Cfr. :
    http://www.websciences.org/cftemplate/NAPS/archives/indiv.cfm?ID=20067675

    Cfr. : http://noorderlicht.vpro.nl/artikelen/37181395/



    Slaapstroom verbetert geheugen
    - Extra snel leren met elektroden op je hoofd -

    Elmar Veerman
    Noorderlicht 07-11-2006


    Elektrische breinstimulatie tijdens het slapen kan zorgen dat studenten zich beter herinneren wat ze de vorige avond geleerd hebben, rapporteren onderzoekers in Nature.
    Langzame hersengolven zijn volgens hen een sturende kracht achter het vastleggen van herinneringen.

    Heb je morgen een belangrijk examen, dan moet je vooral niet de hele nacht blijven doorblokken, zeggen alle deskundigen.
    Je hebt namelijk slaap nodig om de nieuwe kennis goed te verankeren.
    De Duitse neuro-endocrinoloog Jan Born en zijn collega's bewijzen dat maar weer eens en voegen er nog een opmerkelijke observatie aan toe.
    In Nature schrijven ze dat het geheugen extra kan worden opgepept door de hersengolven tijdens de slaap te stimuleren via elektroden op het hoofd.

    Dertien geneeskundestudenten van de universiteit van Lübeck kregen een lijst van willekeurige woordparen, die ze 's avonds uit hun hoofd moesten leren.
    Konden ze bij 60 procent het juiste koppelwoord opnoemen, dan mochten ze naar bed, met twee elektroden op hun voorhoofd geplakt en één achter ieder oor.
    Elke student deed dit twee keer.
    De ene nacht werd geen stroom op de elektroden gezet.
    De andere nacht wel, in de eerste periode van diepe slaap die de student doormaakte.

    De onderzoekers lieten de stroomsterkte variëren met een frequentie van 0.75 Hertz, dus drie golven in vier seconden en dat steeds vijf minuten achter elkaar, gevolgd door een minuut pauze.
    Dit lijkt op de langzame golven die van nature voorkomen in deze slaapfase.
    Ze ontstaan in de hersenschors aan de voorkant, de prefrontale cortex.
    Dat was bij deze kunstmatige golven ook het geval, dankzij de plaats van de elektroden op het voorhoofd.

    Herinneringen worden vooral opgeslagen tijdens de diepe slaap, daarover zijn de meeste slaapwetenschappers het wel eens.
    Maar die langzame golven zijn eigenlijk heel slecht begrepen.
    Hebben ze een functie of zijn het bijeffecten van een onderliggend mechanisme ?
    Born en zijn collega's geloven het eerste, en dat wilden ze met deze proef bewijzen.

    Dat slapen inderdaad het geheugen versterkt, bleek ook uit de proeven zonder stroom op de elektroden.
    Want 's morgens konden de studenten zich net iets meer woordparen herinneren dan de avond ervoor, direct na het leren.
    De score ging van 37.42 correct herinnerde woorden naar 39.50, een verschil van ongeveer twee woorden.
    Na een nacht met elektrische breinstimulatie was het verschil echter bijna vijf woorden.

    De truc werkte, concluderen de onderzoekers.
    Ze zien dit als een aanwijzing dat het inderdaad de hersengolven zelf zijn die invloed hebben op het vermogen om herinneringen vast te leggen en dat een versterking van die hersengolven van buitenaf ook een versterking van het geheugen oplevert.

    Vanzelfsprekend is niet iedereen hierdoor overtuigd.
    Andere wetenschappers hadden namelijk al aangetoond dat elektrische breinstimulatie herinneringen versterkt, zelfs als die uit heel andere golven bestaat.
    De specifieke langzame golven lijken daarom niet de sleutel tot sneller leren.
    Maar breinstimulatie komt bij al die onderzoeken wel uit de bus als geschikt middel om het leervermogen op te peppen.

    Slapen studenten straks allemaal met elektroden op hun hoofd ?
    In New Scientist zegt Jan Born dat het zo'n vaart niet zal lopen.
    "We weten immers nog niet of er negatieve bijeffecten zijn die we op dit moment niet herkennen."
    Gewoon op tijd naar bed dus, voorlopig, zonder draden aan je hoofd.
    Dat slaapt trouwens ook lekkerder.

    Referentie :

    Boosting slow oscillations during sleep potentiates memory
    Lisa Marshall1, Halla Helgadóttir1, Matthias Mölle1 and Jan Born1 - University of Lübeck, Department of Neuroendocrinology, Haus 23a, Ratzeburger Allee 160, 23538 Lübeck, Germany - Correspondence to : Lisa Marshall1Jan Born - 1 Correspondence and requests for materials should be addressed to L.M. (Email : 
    marshall@kfg.uni-luebeck.de -) or J.B. (Email : born@kfg.uni-luebeck.de -) - Nature 444, 610-613 (30 November 2006); Received 19 July 2006; Accepted 25 September 2006; Published online 5 November 2006
    There is compelling evidence that sleep contributes to the long-term consolidation of new memories1.
    This function of sleep has been linked to slow (<1 Hz) potential oscillations, which predominantly arise from the prefrontal neocortex and characterize slow wave sleep2, 3, 4.
    However, oscillations in brain potentials are commonly considered to be mere epiphenomena that reflect synchronized activity arising from neuronal networks, which links the membrane and synaptic processes of these neurons in time5.
    Whether brain potentials and their extracellular equivalent have any physiological meaning per se is unclear, but can easily be investigated by inducing the extracellular oscillating potential fields of interest6, 7, 8.
    Here we show that inducing slow oscillation-like potential fields by transcranial application of oscillating potentials (0.75 Hz) during early nocturnal non-rapid-eye-movement sleep, that is, a period of emerging slow wave sleep, enhances the retention of hippocampus-dependent declarative memories in healthy humans.
    The slowly oscillating potential stimulation induced an immediate increase in slow wave sleep, endogenous cortical slow oscillations and slow spindle activity in the frontal cortex.
    Brain stimulation with oscillations at 5 Hz—another frequency band that normally predominates during rapid-eye-movement sleep—decreased slow oscillations and left declarative memory unchanged.
    Our findings indicate that endogenous slow potential oscillations have a causal role in the sleep-associated consolidation of memory and that this role is enhanced by field effects in cortical extracellular space.
    Cfr. :
    http://www.nature.com/nature/journal/v444/n7119/abs/nature05278.html

    Cfr. : http://noorderlicht.vpro.nl/artikelen/31127744/



    Vliegensvlug uitgeslapen
    - Wakkere fruitvliegen en de pil tegen slaap -

    Elmar Veerman
    Noorderlicht, 27-04-2005


    Sommige fruitvliegjes hebben veel minder slaap nodig dan hun soortgenoten.
    Amerikaanse onderzoekers kwamen erachter waar dat aan ligt.
    Hun ontdekking zou ooit kunnen leiden tot een middel dat ook onze slaapbehoefte kan terugdringen, denken ze.

    Het lijkt een extreem slaapverwekkende klus om van duizenden verschillende typen fruitvliegen vast te stellen hoeveel uur ze per nacht slapen.
    Gelukkig bestaat er apparatuur die automatisch meet hoeveel de vliegjes bewegen.
    Meer dan vijf minuten bewegingloosheid is een garantie dat het beestje slaapt, heeft eerder onderzoek uitgewezen.
    Het team van Giulio Tononi, aan de medische faculteit van de Universiteit van Wisconsin, controleerde de slaappatronen van niet minder dan negenduizend gemuteerde fruitvliegenstammen en vond er één, 'Shaker', die maar eenderde van de normale hoeveelheid slaap nodig heeft.
    In Nature van 26 april leggen de onderzoekers uit waar dat aan ligt.

    Dát vliegen slapen, is pas vijf jaar bekend.
    Ze doen hun ogen daarbij niet dicht, om de simpele reden dat ze geen oogleden hebben.
    Maar verder lijkt hun slaaptoestand verdacht veel op die van andere dieren, inclusief de mens.
    Zowel bij ons als bij de vliegjes gedragen zenuwcellen zich tijdens slapen anders dan tijdens waken en zijn er op die momenten andere genen actief.
    En hou je een fruitvlieg een nacht wakker, dan compenseert hij dat de volgende nacht met extra lange, extra diepe slaap.
    Het is zelfs zo dat jonge vliegen meer slaap nodig hebben dan oude, net als voor mensen geldt.

    De bijzondere fruitvliegjes van Tononi hadden per nacht genoeg aan vier à vijf uur slaap, terwijl normale soortgenoten tussen de negen en vijftien uur onder zeil zijn.
    Verder leek er weinig mis met de beestjes.
    Ze bewogen zich normaal, hadden een gewoon dag-nachtritme en deden qua reactievermogen niet onder voor hun langslapende soortgenoten.
    Na een nachtje gedwongen doorhalen presteerden de 'Shaker'-vliegjes zelfs stukken beter dan de anderen.

    Waarom konden deze vliegjes met zo weinig slaap toe ?
    Genetische analyse wees uit dat de vliegjes een minieme verandering hadden in het DNA op een plaats die het recept bevat voor een kaliumkanaaltje in zenuwcellen.
    Dit kanaaltje heeft invloed op de snelheid waarmee de zenuwcellen zich klaarmaken voor een volgende activiteit.
    Blijkbaar zorgde de veranderde vorm van het kanaaltje dat de vliegjes minder slaap nodig hadden.
    Maar er waren nog meer effecten.
    Na narcose met ether gingen de pootjes van de kortslapende 'Shaker' -vliegjes een tijdje trillen - het verschijnsel waar deze mutatie naar is genoemd.
    En belangrijker : deze vliegjes leefden gemiddeld wat korter dan gewone fruitvliegjes.

    Bij verder testen ontdekten de onderzoekers dat veel vliegjes met de 'Shaker'-mutatie toch normaal slaapgedrag vertoonden.
    Aanpassingen in andere genen maakten de veranderingen blijkbaar ongedaan.
    "We maakten daaruit op dat er een grote genetische druk is tegen dit fenomeen," aldus Tononi tegen Nature's nieuwsdienst : "Het is waarschijnlijk niet gezond om een korte slaper te zijn. We weten dat de kortslapende vliegen minder lang leven, maar waarom is nog een raadsel."

    Het nachtleven van de kleine vliegjes is natuurlijk niet alleen voor fruittelers van belang, anders zou het onderzoek niet gedaan zijn aan een medische faculteit.
    Bij mensen zit het slaapsysteem niet veel anders in elkaar, betogen Tononi en de zijnen.
    Hun onderzoeksresultaat noemen ze "om ten minste drie redenen relevant. Het laat zien dat slaap, een complex gedragssysteem, sterk beïnvloed kan worden door een enkel gen. Het opent de weg naar het vinden van specifieke mechanismen die bepalen hoe slaap zijn functies op celniveau uitoefent. En het wijst erop dat het misschien mogelijk is middelen te ontwikkelen die de waakzaamheid versterken en periodes van sterk herstellende slaap stimuleren."

    Komt er straks een pil waardoor we 's nachts genoeg hebben aan een kort dutje ?
    Het lijkt niet onmogelijk.
    Misschien heeft een stof die zich op de juiste manier met de kaliumkanaaltjes bemoeit wel dat effect.
    Dat die kanaaltjes ook bij ons invloed op slaap hebben, staat al wel vast.
    En er zijn mensen die van nature genoeg hebben aan vier of vijf uur slaap per nacht, maar of dat aan hun kaliumkanaaltjes ligt, is nog niet uitgezocht.
    De Amerikaanse onderzoekers wijzen wel op een recente bevinding bij patiënten met het syndroom van Morvan, een zeldzame auto-immuunziekte.
    Bij hen is een verband gevonden tussen slapeloosheid en antistoffen tegen de kaliumkanaaltjes in de hersenen.

    Mocht er ooit een slaapverkortingspil uitgevonden worden, dan zou het wel fijn zijn als ook is opgehelderd waarom de vliegjes van Tononi eerder overlijden dan hun slaperige soortgenoten.
    Want wat heb je aan minder slapen als de totale tijd die je wakker bent niet stijgt ?

    Referentie

    Reduced sleep in Drosophila Shaker mutants
    Chiara Cirelli1, Daniel Bushey1, Sean Hill1, Reto Huber1, Robert Kreber2, Barry Ganetzky2 and Giulio Tononi1 -Department of Psychiatry, 6001 Research Park Blvd, University of Wisconsin Madison, Madison, Wisconsin 53719, USA, Laboratory of Genetics, 445 Henry Mall, University of Wisconsin Madison, Madison, Wisconsin 53706, USA - Correspondence to : Giulio Tononi1 :
    gtononi@wisc.edu - Received 30 January 2005; Accepted 23 February 2005
    Most of us sleep 7−8 h per night and if we are deprived of sleep our performance suffers greatly; however, a few do well with just 3−4 h of sleep—a trait that seems to run in families.
    Determining which genes underlie this phenotype could shed light on the mechanisms and functions of sleep.
    To do so, we performed mutagenesis in Drosophila melanogaster, because flies also sleep for many hours and, when sleep deprived, show sleep rebound and performance impairments.
    By screening 9,000 mutant lines, we found minisleep (mns), a line that sleeps for one-third of the wild-type amount.
    We show that mns flies perform normally in a number of tasks, have preserved sleep homeostasis but are not impaired by sleep deprivation.
    We then show that mns flies carry a point mutation in a conserved domain of the Shaker gene.
    Moreover, after crossing out genetic modifiers accumulated over many generations, other Shaker alleles also become short sleepers and fail to complement the mns phenotype.
    Finally, we show that short-sleeping Shaker flies have a reduced lifespan.
    Shaker, which encodes a voltage-dependent potassium channel controlling membrane repolarization and transmitter release, may thus regulate sleep need or efficiency.
    Cfr. :
    http://www.nature.com/nature/journal/v434/n7037/abs/nature03486.html

    Cfr. : http://noorderlicht.vpro.nl/artikelen/22153474/


    Lees verder : Deel III


    21-11-2007 om 22:31 geschreven door Jules

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 4/5 - (2 Stemmen)
    >> Reageer (0)
    Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Herinneringen versneld opgeslagen tijdens de slaap - Deel III
    Klik op de afbeelding om de link te volgen


    Herinneringen versneld opgeslagen tijdens de slaap

    Deel III


    De dynamiek van dutjes
    - Lerende fruitvlieg slaapt meer -

    Elmar Veerman
    Noorderlicht, 22-09-2006


    Een fruitvlieg heeft meer slaap nodig als hij net iets nieuws heeft geleerd, toont een intrigerende reeks proeven aan.
    De hersenstof dopamine speelt daar een sleutelrol bij.

    Waarom slapen we ?
    Het lijkt tijdverspilling en nog gevaarlijk bovendien.
    Wie slaapt, is een gemakkelijke prooi.
    Toch kan bijna niemand zonder slaap.
    Wij mensen niet, maar dieren evenmin.
    Zelfs vliegjes kunnen niet leven zonder regelmatig een dutje te doen.
    Slaaponderzoekers maken daar dankbaar gebruik van.
    Indrani Ganguly-Fitzgerald bijvoorbeeld, een medewerker van het Neurosciences Institute in San Diego (VS).
    Zij ging na of de belevenissen van een wakker fruitvliegje zijn slaapbehoefte beïnvloeden.
    Het resultaat van haar uitgebreide serie experimenten, opgeschreven met hulp van twee collega's, verschijnt vandaag in het tijdschrift Science.

    Direct na het ontpoppen zette de onderzoekster fruitvliegjes in een reageerbuisje.
    In hun eentje of juist met een hele horde soortgenoten als gezelschap.
    Vijf dagen later werd hun slaapbehoefte getest in een opstelling die de beweging van een vliegje registreerde.
    's Nachts gedroegen de beestjes uit de twee groepen zich identiek, maar overdag was er een opmerkelijk verschil.
    Vliegjes die een druk sociaal leven achter de rug hadden, deden middagdutjes van ongeveer een uur, terwijl de diertjes die hun dagen in eenzaamheid hadden moeten slijten, niet meer dan een kwartiertje achter elkaar sliepen.

    Dat verschil bleef ook na enkele dagen nog zichtbaar.
    Het lag niet aan de grootte van het buisje waarin de vliegjes hadden gezeten, noch aan het geslacht van hun metgezellen, constateerden de onderzoekers na verdere experimenten.
    Ook maakte het niet uit hoeveel beweging de diertjes kregen.
    Het zou dus wel iets met zintuiglijke informatie te maken hebben.
    Was het effect ook zichtbaar bij blinde vliegjes, en bij dove, en bij fruitvliegjes die niet konden ruiken ?
    Ganguly-Fitzgerald ging het allemaal na.

    Het gehoor had geen invloed, bleek uit haar volgende serie proeven.
    Maar vliegjes die niets konden ruiken of niets konden zien, gedroegen zich na een verblijf tussen soortgenoten net als de eenzame vliegjes: ze deden dutjes van een kwartier.
    En nu ze toch bezig was, testte Gunguly-Fitzgerald ook nog even of de groepsgrootte van belang was bij gezonde fruitvliegjes.
    Dat bleek zo te zijn : hoe meer soortgenoten ze om zich heen hadden gehad, hoe langer de middagdutjes duurden.

    Door de beestjes afwisselend in isolatie en grote drukte te huisvesten, kwam ze er bovendien achter dat de laatste ervaring bepalend was voor de slaapbehoefte van de vliegjes.
    Sociale interactie leek dus de sleutel.
    Hoe zat dat in hun zenuwstelsel ?
    Het nodige gepeuter en geprak bracht aan het licht dat de kortslapers veel minder van de stof dopamine in hun zenuwcellen hadden dan de langslapers.
    Dopamine is een stof die invloed heeft op de verbindingen tussen zenuwcellen.

    Kunstmatig verhogen of verlagen van de dopaminespiegel in de vliegenbreintjes bleek ook hun slaapbehoefte te veranderen.
    Interessant, vond Gunguly-Fitzgerald, want dopamine heeft alles te maken met het geheugen.
    In overleg met haar collega's besloot ze het verband tussen slaapbehoefte en het aanmaken van herinneringen verder te onderzoeken.

    Allereerst deed ze dat door genen een voor een te blokkeren.
    Er zijn veel genen bekend die, wanneer ze niet goed werken, leiden tot geheugenverlies bij vliegjes.
    Ongeveer veertig procent daarvan bleek essentieel voor het dutjesverlengende effect van sociale interactie.
    Waarschijnlijk zijn dit de genen die een vliegje nodig heeft voor het verwerken van de herinneringen tijdens het slapen, concluderen de auteurs van het Science-artikel.

    Betekent dat ook dat een vliegje meer slaap nodig heeft als het net iets nieuws heeft geleerd ?
    Het klinkt misschien als een absurde vraag, maar een fruitvliegje kan wel degelijk leren van ervaringen.
    Mannetjes die een hele serie mislukte versierpogingen achter de rug hebben, reageren bijvoorbeeld minder gretig op een volgend vrouwtje dan seksegenoten die niet zo'n teleurstellende ervaring te verwerken hebben gekregen.

    Zo testten deze onderzoekers het ook: ze lieten mannetjesvliegen eerst tevergeefs paarpogingen ondernemen bij vrouwtjes die al net hadden gepaard of bij mannetjes die bespoten waren met vrouwelijke lokstoffen.
    Ze hadden na die vruchteloze paarpogingen inderdaad meer slaap nodig overdag.
    Maar als ze direct na de teleurstelling vier uur wakker waren gehouden, trad dit effect niet op.
    Ze hadden dan geen gelegenheid gehad om hun frustraties in een blijvende herinnering om te zetten, en deden alsof het nooit gebeurd was.

    Slaap en het opslaan van herinneringen hebben dus alles met elkaar te maken en fruitvliegen zijn wat dat betreft net mensen.
    Dat maakt het zorgvuldig uitpluizen van dit fenomeen tot op moleculair niveau mogelijk.

    Referentie

    Waking experience affects sleep need in Drosophila
    Ganguly-Fitzgerald I, Donlea J, Shaw PJ, Neurosciences Institute, 10640 John Jay Hopkins Drive, San Diego, CA 92101, USA :
    transposase@gmail.com - Science. 2006 Sep 22;313(5794):1775-81 - PMID: 16990546
    Sleep is a vital, evolutionarily conserved phenomenon, whose function is unclear.
    Although mounting evidence supports a role for sleep in the consolidation of memories, until now, a molecular connection between sleep, plasticity and memory formation has been difficult to demonstrate.
    We establish Drosophila as a model to investigate this relation and demonstrate that the intensity and/or complexity of prior social experience stably modifies sleep need and architecture.
    Furthermore, this experience-dependent plasticity in sleep need is subserved by the dopaminergic and adenosine 3',5'-monophosphate signaling pathways and a particular subset of 17 long-term memory genes.
    Cfr. :
    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=16990546&dopt=AbstractPlus

    Cfr. : http://noorderlicht.vpro.nl/artikelen/30310460/

    Cfr. ook :

    1. Alles over slapen
      Allesoverslapen.nl
      Cfr. :
      http://www.slaapproblemen.nl/index.php

    2. Belang van de diepe slaap en de REM-slaap
      Cfr. :
      http://www.greensleep.com/Europe/Nederland/NL/seg-belang-diepe-slaap.asp

    3. De helende krachten van licht
      Roger Coghill - 2000 Ankh-Hermes bv, Deventer – ISBN10: 9020243586 | ISBN13: 9789020243581
      Zonder licht zou er geen leven mogelijkzijn.
      Het is voedsel en energie. Licht zet onze biologische klok in werking en verhoogt ons welzijn.
      Licht zendt ook informatie uit die kan worden gebruikt om het lichaam te helen.
      Lichttherapie, in al haar krachtige vormen, staat op het punt de behandelingsmethode van de 21ste eeuw te worden.
      Cfr. :
      http://www.nl.bol.com/is-bin/INTERSHOP.enfinity/eCS/Store/nl/-/EUR/BOL_DisplayProductInformation-Scnd?BOL_OWNER_ID=666882977&Section=BOOK&scnd=list
      Cfr. ook op 'Het nut van (zon)licht en duisternis' :
      http://www.orbisconcern.nl/publicaties/bbo_krant/artikelen/bbo_25_zonlicht.php

    4. De slaap begrijpen
      Neurofeedback Instituut Nederland BV :
      info@neurofeedback.nl
      -
      Slaap : een dynamische activiteit
      - Hoeveel slaap hebben we nodig ?
      -
      Wat doet de slaap ?
      -
      Dromen en de REM-slaap
      -
      Slapen en de biologische klok
      -
      Slaap en ziekte
      -
      Slaapstoornissen
      -
      De toekomst
      -
      Tips voor een goede nachtrust  
      Cfr. :
      http://www.neurofeedback.nl/toepassing/slaap/neurofeedback/

    5. Een siësta of lunchwandeling is heel gezond
      Onno van Buuren - Loopbaan.nl, mei 2006

      Een bed naast je bureau zou mooi zijn, maar een lunchwandeling doet ook wonderen.
      Aldus neuroloog dr. Hans de Groen, sinds de oprichting in 1997 verbonden aan kliniek Kempenhaeghe voor slaap- en waakstoornissen in Heeze.
      Hij ziet het aantal slaapklachten toenemen en wijt die toename onder meer aan de jachtige 24-uurs economie.
      Cfr. :
      http://www.loopbaan.nl/site/Werk%20en%20Leef/Anti-stress%20fabriek/Hans%20de%20Groen%20van%20slaapkliniek%20Kempenhaeghe.aspx

    6. Geheugen groeit mee
      Kennislink.nl - Rinze Benedictus – Bionieuws - NIBI, Expertise Centrum Biologie, 12-05-2001
      Twee Amerikaanse publicaties wijzen op dynamiek in het brein.
      'Een druk op de knop' zet het geheugen van transgene muizen aan of uit. En zonder nieuwe neuronen kunnen ratten niets onthouden.
      Cfr. :
      http://www.kennislink.nl/web/show?id=75299

    7. Get smarter in a week
      Laura Menenti - 03-05-07 - Bron :
      www.ru.nl/wetenschapsagenda , 25-04-2007
      Cfr. :
      http://www.ru.nl/aspx/get.aspx?xdl=/views/run/xdl/page&SitIdt=747&VarIdt=678&ItmIdt=702882
      Cfr. ook 'Veel blokken en weinig slapen is niet handig' - Laura Menenti op :
      http://www.ru.nl/aspx/get.aspx?xdl=/views/run/xdl/page&SitIdt=747&VarIdt=678&ItmIdt=703859

    8. Het nut van (zon)licht en duisternis
      Samengevat door : A. Hekkens, stagiaire maatschappelijk werk - B.B.O. Krant Online, 25-08-04 - Uit: ‘De helende krachten van licht’ van Roger Coghill – cfr. :
      http://www.nl.bol.com/is-bin/INTERSHOP.enfinity/eCS/Store/nl/-/EUR/BOL_DisplayProductInformation-Scnd?BOL_OWNER_ID=666882977&Section=BOOK&scnd=list -.
      Cfr. :
      http://www.orbisconcern.nl/publicaties/bbo_krant/artikelen/bbo_25_zonlicht.php

    9. Het nut van de siesta
      Aquariusage, 25-09-2006 – Bron : Ode (cfr. :
      http://www.ode.nl/news.php?nID=911 -)
      De Spaanse siesta is zo gek nog niet, weten Britse geleerden aan de universiteit van Manchester inmiddels ook.
      Zij ontdekten dat de neuronen die ons alert houden worden uitgezet nadat we hebben gegeten.
      Het wetenschappelijk tijdschrift Neuron 1 juni 2006 bericht over dit onderzoek, dat voor het eerst aantoont hoe glucose hersencellen kan verhinderen stoffen te produceren die ons wakker houden.
      Het verklaart ook waarom een siesta na het eten zo heerlijk is en waarom het moeilijk is te slapen met een knorrende maag.
      Cfr. :
      http://www.aquariusage.com/index.cfm?newsid=1979&read=1

    10. Het nut van rust
      Astrid Smit – Intermediair.nl, 20-03- 2007
      Af en toe wat stressen is goed, langdurige stress is slecht.
      De wetenschap heeft zich erover gebogen en een veelbelovende therapie zit al in menig ziekenfondspakket.
      Cfr. :
      -
      http://www.intermediair.nl/artikel.jsp?id=726274
      -
      http://www.ggz.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=845&Itemid=35
      -
      http://www.proxima-coaching.nl/Het%20nut%20van%20rust.pdf

    11. Het nut van slapen en dromen
      Kennislink.nl - Mary Gribbin - Natuur & Techniek, 01-05-1991 – Bron : Natuur & Techniek
      Tijdens onze slaap doorlopen we diverse stadia.
      Men weet echter nog steeds niet precies waarvoor slaap dient, hoe het ontstaan is in de evolutie en hoeveel verschillen er zijn in individuele slaappatronen.
      Cfr. :
      http://www.kennislink.nl/web/show?id=7380&vensterid=811&cat=60360

    12. Moeilijk examen ? Slaap vooral lekker uit
      Jan Kooistra – Elsevier, 12-07-2006
      Slaperige studenten opgelet.
      Een dutje doen boven de studieboeken doet wonderen.
      Met wetenschappelijk onderzoek achter de hand als excuus, kun je lekker luieren.
      Cfr. :
      http://www.elsevier.nl/nieuws/wetenschap/artikel/asp/artnr/106086/index.html

    13. Nut van het slapen
      Cfr. :
      http://www.auping.nl/is-bin/INTERSHOP.enfinity/WFS/Auping-BV-Auping_NL-Site/nl_NL/-/EUR/ViewStandardCatalog-Browse;pgid=immqQ19X._Y000DbEw8tW6bX0000E0RznfpD?CategoryName=NutVanHetSlapen&RootCategoryUUID=QU3AqAzc7EwAAAEOZ_
      _OsGCW

    14. Nut van slapen
      Cfr. :
      -
      http://www.maassenvandenbrink.nl/nutvanslapen.htm
      -
      http://www.slaapkennernieuwland.nl/index.php?id=14

    15. Slaap
      Cfr. :
      -
      http://discoveryourmind.mysites.nl/mypages/discoveryourmind/180665.html
      -
      http://www.natuurinformatie.nl/nnm.dossiers/natuurdatabase.nl/i003478.html

    16. Slaap is goed voor het geheugen
      Het Striekhok
      Cfr. :
      http://sassage.web-log.nl/hetstriekhok/gezondheid/index.html

    17. Slaap (rust)
      Cfr. :
      -
      http://nl.wikipedia.org/wiki/Categorie:Slaap
      -
      http://nl.wikipedia.org/wiki/Slaap_(rust)

    18. Slaapstoornis
      Cfr. :
      http://nl.wikipedia.org/wiki/Slaapstoornis

    19. Slapen
      Cfr. :
      -
      http://www.docukit.nl/inhoud/docukit.asp?tree=NEW46&nummer=NEW46
      -
      http://www.teleac.nl/beterslapen/index.jsp?nr=574728

    20. Slapen - Slaapstoornissen - Als de nacht geen rust geeft
      Gezond-vitaal.nl
      Cfr. :
      http://www.gezond-vitaal.nl/Slapen.html

    21. Slapen bevordert geheugen
      Dirk Draulans – Knack.be, 14-06-2007
      De hersenen van een slapend of verdoofd lichaam blijven heel actief.
      Als we slapen, bewerken de hersenen de informatie die ze voordien binnekregen.
      Cfr. :
      http://www.knack.be/nieuws/wetenschap/slapen-bevordert-geheugen/site72-
      section45-article4919.html

    22. Slapen kun je leren
      Kennislink.nl - Thijs Westerbeek van Eerten – Bron : Radio Nederland Wereldomroep (RNW), 09-12-2004
      Zelfs mensen die al meer dan tien jaar slecht slapen, verslaafd zijn aan slaappillen en als zombies door het leven gaan, kunnen door een therapie van zes weken weer genieten van een goede nachtrust.
      Dat is althans de conclusie van psycholoog en slaaptherapeut dr. Ingrid Verbeek, die kort geleden promoveerde aan de Rijks Universiteit Groningen.
      Cfr. :
      http://www.kennislink.nl/web/show?id=124828

    23. Slapen met één druk op de knop
      Derk Runhaar (-
      http://www.derkrunhaar.nl/ -) - Sync, 21-05-2007
      Slaap is essentieel voor een goede werking van het brein.
      Niemand weet echter precies waarom.
      Slaaponderzoekers aan de University of Wisconsin hebben nu een manier ontdekt om hersenen in een staat van diepe slaap te brengen – cfr. 'Brain pulses stimulate deep sleep' op :
      http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/6614433.stm ).
      De universiteit denkt dat deze ontdekking op termijn kan leiden tot de ontwikkeling van een efficiënte slaapmachine.
      Hersenen slapen nooit

      Elke avond verliezen we allemaal het bewustzijn.
      Terwijl wij bewusteloos in bed liggen, is ons brein druk bezig.
      Wat er precies gebeurt tijdens die acht uur slaap weten we na 100 jaar slaaponderzoek nog steeds niet.
      Wel weten we dat ons brein vijf cycli doorloopt van ongeveer 90 minuten.
      De eerste cyclus is vooral gevuld met diepe slaap.
      Maar hoe langer de slaap duurt, hoe groter het aandeel van de remslaap wordt per cyclus.
      Remslaap niet onmisbaar
      Deze remslaap is een merkwaardige slaapfase.
      We liggen bewegingsloos in bed, maar de snelle oogbewegingen (
      rapid eye movements) verraden dat onze hersenen niet stil staan.
      In deze fase zijn we makkelijk wakker te maken.
      Sterker nog, op metingen van de elektrische hersenactiviteit lijkt het alsof we al wakker zijn, zo actief is het brein.
      Tot enkele jaren geleden dachten slaapexperts daarom dat de remslaap een belangrijke functie had.
      Recent onderzoek laat echter zien dat
      remslaap helemaal niet zo onmisbaar is.
      Zo blijken mensen zonder remslaap (bijvoorbeeld door hersenletsel of gebruik van antidepressiva) daar nauwelijks hinder van te ondervinden.
      Het orkest van de diepe slaap

      De wetenschappelijke aandacht verschuift daarom steeds meer naar de diepe slaap.
      In deze fase zijn we zeer moeilijk te wekken.
      Veel hersencellen zijn inactief terwijl enkele hersencellen regelmatig en gelijktijdig pulseren als een soort orkest.
      Dit elektrische ritme is zeer afwijkend van hoe ons brein overdag functioneert.
      Wat er tijdens deze fase gebeurt is onderwerp van vele wetenschappelijke onderzoeken.
      Professor Tononi, slaaponderzoeker aan de University of Wisconsin, denkt dat tijdens de diepe slaap de verbindingen tussen hersencellen efficiënter gemaakt worden.
      Zonder dit mechanisme raakt het brein verstopt en “
      kunnen we niks nieuws meer leren”, volgens Tononi.
      Cfr. :
      -
      http://sync.nl/slapen-met-een-druk-op-de-knop/
      -
      http://www.bright.nl/slapen-met-de-druk-van-de-knop

    24. Slapen met stroomstootjes verbetert het leren
      De Volkskrant
      Amsterdam - Slapende proefpersonen bij wie de hersenen lichtjes elektrisch worden gestimuleerd, onthouden meetbaar beter wat ze voor het slapen gaan hebben geleerd.
      Een experiment in Duitsland wijst dat uit, zo meldt Nature zondag.
      In de proeven van neuro-endocrynologe Lisa Marshall en haar team van de universiteit van Lübeck kregen medische studenten als vrijwilligers voor het slapengaan een lijstje van 46 woordparen dat ze uit het hoofd moesten leren.
      Een deel van de deelnemers werden tijdens delen van de slaap dat ze niet in de REM-fase verkeerden, met elektrodes op het hoofd gestimuleerd.
      Bij een controlegroep werden wel elektrodes aangelegd, maar werd vervolgens niet geprikkeld.
      Tijdens REM-slaap (rapid eye movement) bewegen de ogen van de slaper snel heen en weer achter de gesloten oogleden.
      In de hersenen zijn dan ook relatief snelle elektronische patronen waar te nemen.
      Buiten de REM-fase zijn die patronen veel langzamer, zeker tijdens de diepste slaapfase.
      Uit de proeven blijkt dat het stimuleren van de hersenen met eenzelfde frequentie als bij snelle REM-slaap (5 milde stroomstootjes per seconde), het leervermogen stimuleert.
      Gestimuleerde proefpersonen onthielden tot 8 procent meer woorden, dan de controlegroep.
      Dat waren gemiddeld 4.77 woorden.
      Voor het slapengaan herinnerden de proefpersonen gemiddeld 36,5 van de 46 woorden.
      Na het slapen wisten gestimuleerde proefpersonen zich 41,3 woorden te herinneren.
      Ongestimuleerde personen kwamen niet verder dan 37,4 woorden.
      Dat slaap een belangrijke rol speelt bij het verankeren van herinneringen, is al langer bekend.
      Daarbij is vooral de natuurlijke REM-slaap van belang.
      Dat met extern opgelegde hersengolven die lijken op REM aan dat proces ook te sleutelen valt, is volgens de onderzoekers een grote verrassing.
      Cfr. :
      http://www.volkskrant.nl/wetenschap/article365732.ece/Slapen_met_stroomstootjes_verbet
      ert_het_leren

      Cfr. ook '
      Slaap in een slapende krant ?' - Tomaso Agricola – Volkskrantblog, 07-11-2006 10:06 – op :
      http://www.volkskrantblog.nl/bericht/85572

    25. Slapen om te leren
      Willemien Groot – 20-05-2005 - © Radio Nederland Wereldomroep 2007
      Mensen brengen eenderde van hun leven slapend door.
      Maar welke processen zich tijdens de nachtrust in de hersenen afspelen, is onbekend.
      Wetenschappers gaan ervanuit dat slapen belangrijk is voor informatieverwerking.
      Kinderen leren, meer dan volwassenen, de hele dag door.
      Voor de eerste keer is nu bij hen het verband onderzocht tussen slapen en leren.
      Dat gebeurde tijdens het Grote Slaapexperiment in het Amsterdamse wetenschapsmuseum Nemo, waar 32 kinderen uit groep 7 en 8 de nacht doorbrachten.
      Cfr. :
      http://www.wereldomroep.nl/actua/nl/wetenschap/slaapexperiment050520

    26. Slapen, wat is dat ?
      Antroposana, 01-02-2005
      Lezing door Simon Schagen, antroposofisch huisarts, dinsdag 1 februari 2005 om 20.15 uur, in het Therapeuticum Artaban, Astronautenweg 260d te Hoorn-Grote Waal, georganiseerd door "Artaban", patiëntenvereniging ter bevordering van de antroposofische geneeskunde in West-Friesland, opgeluisterd en opgetekend door Annemarie Schipper.
      Cfr. :
      http://artaban.antroposana.nl/slapen%20wat%20is%20dat.html

    27. Slechte slapers moeten oppassen voor depressie
      Jan Kooistra - Elsevier, 06-02-07

      Te weinig slapen veroorzaakt veranderingen in de hersenen die een rol spelen bij depressiviteit.
      En een week weinig slaap is niet in een weekend ingehaald.
      Opletten dus.
      Cfr. :
      http://www.elsevier.nl/nieuws/wetenschap/artikel/asp/artnr/137843/zoeken/ja/index.html

    28. Speciaal pak kan slaapproblemen verhelpen
      Elanie Rodermond – Elsevier, 20-11-2006
      Slaapproblemen zorgen voor een hoop ellende.
      Er is nu een methode ontdekt om een deel van de problemen uit de wereld te helpen .../...
      Cfr. :
      http://www.elsevier.nl/nieuws/wetenschap/artikel/asp/artnr/126756/index.html

    29. Tweestrijd in het geheugen
      Kennislink.nl - Dr Jaap Murre - Natuur & Techniek

      Ons brein bevat miljarden herinneringen.
      ‘s Nachts, tijdens onze dromen, halen we ze opnieuw tevoorschijn.
      Doen we dat om ze niet meer te vergeten ?
      Amsterdamse wetenschappers ontwikkelen een model waarin ‘
      vergeten’ een wedloop is tussen het aanleggen van nieuwe zenuwverbindingen voor nieuwe ervaringen en het beveiligen van de oude voor hergebruik.
      Cfr. :
      http://www.kennislink.nl/web/show?id=84194

    30. Veel blokken en weinig slapen is niet handig
      Laura Menenti, onderzoekster taal en hersenen -
      Laura.menenti@fcdonders.ru.nl - Radboud Universiteit Nijmegen - info@communicatie.ru.nl - 22-05-2007
      Half mei gaan de eindexamens weer van start. BNN zendt vanaf maandag 7 mei één week lang dagelijks het tv-programma 'Get smarter in a week' - cfr. :
      http://www.ru.nl/aspx/get.aspx?xdl=/views/run/xdl/page&SitIdt=747&VarIdt=678&ItmIdt=702882 - uit en vroeg Laura Menenti, onderzoekster naar taalverwerkingsprocessen in de hersenen bij het F.C. Donders Centre for Cognitive Neuroimaging, om haar bijdrage aan het snelle ‘verslimmingsproces’.
      Haar advies : “Denk na over de informatie die je leert en ga het niet klakkeloos in je hoofd stampen.
      Cfr. :
      http://www.ru.nl/aspx/get.aspx?xdl=/views/run/xdl/page&SitIdt=747&VarIdt=678&ItmIdt=703859

    31. Vermoeidheid en het nut van slaap
      Brein, (bijgewerkt t/m) 30-04-2004
      Cfr. :
      http://proto.thinkquest.nl/~llb106/vermoeidheid.php

    32. Wat de hersenen leren als je slaapt
      Kennislink.nl - Rinze Benedictus – Bionieuws, 12-03-2004 – Bron : NIBI, Expertsie Centrum Biologie
      Neurobioloog Pennartz verricht vernieuwend onderzoek naar slaap en geheugen.
      De hersenen repeteren geleerde stof tijdens de slaap.
      Cfr. :
      http://www.kennislink.nl/web/show?id=121160

    33. Wat slaap inhoudt
      Mens en gezondheid :
      http://mens-en-gezondheid.infonu.nl -, 07-12-06 Bron : http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/leven/757-wat-slaap-inhoudt.html - Voor meer informatieve artikelen ga je naar : www.infonu.nl - © 2006 - 2007 Wicked_lady - © 2006 - 2007 Infonu.nl
      Cfr. :
      http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/leven/757-wat-slaap-inhoudt.html

    21-11-2007 om 22:28 geschreven door Jules

    0 1 2 3 4 5 - Gemiddelde waardering: 3/5 - (4 Stemmen)
    >> Reageer (0)


    Blog als favoriet !

    Gastenboek

    Druk op onderstaande knop om een berichtje achter te laten in mijn gastenboek


    Foto

    Raadpleeg steeds je arts !
    Inhoud blog
  • Tijd om afscheid te nemen...
  • Fibromyalgie in het kort
  • Leden ME/CVS Vereniging unaniem tegen CBO-voorstel
  • Blood donation, XMRV & chronic fatigue syndrome
  • Illness duration and coping style in chronic fatigue syndrome
  • Review confirms PTSD in Gulf vets - Panel finds many reports of multisymptom illnesses
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel I
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel II
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel III
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel IV
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel V
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel VI
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel VII
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel VIII
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel IX
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel X
  • M.E. (cvs) - Richtlijnen voor psychiaters - Deel XI
  • When do symptoms become a disease ?
  • Burnout
  • Gepest ? - Zet de juiste stappen
  • Voldoet jouw werkplek aan de ARBO-normen ?
  • Chiropractie - Vrijspraak voor Simon Singh in smaadzaak
  • ME/CVS ? - Werk mee aan onderzoek naar tegemoetkoming chronisch zieken !
  • Magical Medicine - How to make a disease disappear
  • A new hypothesis of chronic fatigue syndrome - Co-conditioning theory
  • A light in the darkness - Good news ahead for XMRV ?
  • Zomertijd - Help je biologische klok
  • Beter van de bedrijfsarts
  • De invloed van economisering op het werk van artsen
  • Chronisch Vermoeidheidssyndroom (IOCOB)
  • Gezond brein, gezonde darmen
  • A retrospective review of the sleep characteristics in patients with chronic fatigue syndrome and fibromyalgia
  • Opdracht voor het volgende kabinet : afschaffing van het UWV
  • Test maakt validering pijn bij ME/CVS patienten mogelijk
  • Surprise discovery that HIV retrovirus hides in bone marrow offers new hope for eradication
  • A doctor's roadmap for dealing with the problems of ME/CFS
  • De Terug Plezant Club
  • Het retrovirus XMRV - Waar of niet waar ?
  • Being homebound with chronic fatigue syndrome - A multidimensional comparison with outpatients
  • Oplaaiende symptomen ME patient verraden ontstekingsreactie
  • UWV : 'ME/CVS is ziekte in zin van arbeidsongeschiktheid'
  • Een succesverhaal met Vistide in de strijd tegen ME/CVS - Een verhaal over herstel
  • Depressie
  • Hoe stressvol is je leven ?
  • Making the diagnosis of CFS/ME in primary care - A qualitative study
  • A new system of evaluating fibromyalgia and chronic fatigue
  • Nijmeegs onderzoek haalt CVS-doorbraak onderuit
  • Psychotherapie bij depressie overschat
  • Secrets of novel retrovirus unfolding
  • XMRV : 'missing link' bij ME/CVS ?
  • Reeves, hoofd van CDC CVS onderzoeksprogramma, gaat weg
  • Constant agony of an ME sufferer
  • Canon van de geneeskunde in Nederland
  • Dr. Frank dieet
  • Defeatism is undermining evidence that chronic fatigue syndrome can be treated
  • Cellular and molecular mechanisms of interaction between the neuroendocrine and immune systems under chronic fatigue syndrome in experiment
  • Zo zorg je voor weerstand - Houd je lichaam in optimale conditie
  • Fibromyalgie Vlaanderen Nederland - Dr. Bauer
  • Bussemaker komt terug op erkenning CVS
  • Postexertional malaise in women with chronic fatigue syndrome - Laboratioriumonderzoek bevestigt inspanningsintolerantie bij ME/CVS
  • Ze vertelden stervende dochter dat ze een leugenaar was - Interview met ME moeder Criona Wilson
  • Bijwerkingen antidepressiva erger dan gedacht
  • Bereken je BMI
  • Host range and cellular tropism of the human exogenous gammaretrovirus XMRV
  • The Brain Boosting B-12 - Hydroxocobalamin
  • Vertaling Canadese criteria ME/CVS
  • Slapeloosheid & osteopathie
  • Het Advies- en meldpunt ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid
  • Association between serum ferritin [stored iron] level and fibromyalgia syndrome
  • Dr. Mikovits XMRV Seminar (videos)
  • Zorgen voor een ander (2010) - Antwoorden op veelgestelde vragen
  • Herwin je veerkracht - Omgaan met chronische vermoeidheid en pijn
  • Je eten bepaalt je slaap
  • Dierenleed
  • ME/CVS erkend als chronische ziekte
  • Understanding fibromyalgia pain
  • Hyperalgesia in chronic fatigue syndrome
  • Wegwijzer psychische problemen
  • Positieve psychologie
  • Fietsen in de sneeuw...
  • Tips tegen de koude
  • Failure to detect the novel retrovirus XMRV in chronic fatigue syndrome
  • Nieuwe behandeling VermoeidheidCentrum zeer effectief
  • Een Zalig Kerstfeest en een gezond en voorspoedig 2010 !
  • Taming stressful thoughts
  • Burn-out - Werken tot je erbij neervalt - Deel I
  • Burn-out - Werken tot je erbij neervalt - Deel II
  • Canadese kriteria voor kinderen ook geschikt om onderscheid te maken tussen "milde" en "ernstige" gevallen
  • Stop met piekeren
  • Gedumpt, wat nu ? - Deel I
  • Gedumpt, wat nu ? - Deel II
  • Making a Difference in ME/CFS (Chronic Fatigue Syndrome) and FM
  • Psychotherapie - Van theorie tot praktijk
  • Fibromyalgie, waardevolle dagbesteding en werk - Deel I
  • Fibromyalgie, waardevolle dagbesteding en werk - Deel II
  • Fibromyalgie
  • Europees instrument spoort fibromyalgie op
  • Gezinsgeluk heeft positieve invloed op werk
  • Cognitieve gedragstherapie bij depressie
  • Nooit meer hetzelfde...
  • Rugklachten en RSI beroepsziekten nummer 1
  • SOS ! Hulp voor ouders
  • Dr. Nancy Klimas opens new Chronic Fatigue Center
  • The dramatic story of microbiologist Elaine DeFreitas' discovery
  • Fibromyalgie - Genezing is mogelijk - Gratis boek !
  • Verdedig je tegen wintervirussen
  • 7 geheimen die vrouwen verzwijgen
  • Eén op de twee Belgen krijgt ooit last van reuma
  • Wie langdurig ziek wordt heeft nood aan informatie
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel I
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel II
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel III
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel IV
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel V
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel VI
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel VII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel VIII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel IX
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel X
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XI
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XIII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XIV
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XV
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XVI
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XVII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XVIII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XIX
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XX
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXI
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXIII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXIV
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXV
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXVI
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXVII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXVIII
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXIX
  • Doe een wens... - Make a wish...
  • 7 geheimen die mannen verzwijgen
  • Snel weer aan het werk - Bedrijfsartsen op bres voor arbeidsongeschikten - Deel XXX
  • Fibromyalgie - Genezing is mogelijk - GRATIS !
  • Af en toe een geheim is juist gezond
  • FM/CVS en verzekeringen - Info voor thesis
  • Mogelijke doorbraak MS-behandeling
  • Wees een winterdepressie voor
  • Vitamine B12-tekort - Een mogelijke oorzaak van Chronische vermoeidheid ? - Deel I
  • Vitamine B12-tekort - Een mogelijke oorzaak van Chronische vermoeidheid ? - Deel II
  • The Guaifenesin Story
  • A virus linked to chronic fatigue syndrome - Dr. Nancy Klimas interviews
  • Don't wait for a cure to appear
  • Gezonde chocoladeletters van Sinterklaas
  • Oorzaken van puisten
  • Sporten beter dan pauzeren bij RSI
  • Alles voor het goeie doel !!
  • Gewoon gelukkig zijn...
  • Chronic Fatigue Syndrome - La bête noire of the Belgian Health Care System
  • Persoonlijkheidstests
  • Vaccinatie risicogroepen H1N1
  • Geopereerd Prof. Johann Bauer - Een update (Greta)
  • Weersfactoren oorzaak van hoofdpijn
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part I
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part II
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part III
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part IV
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part V
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part VI
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part VII
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part VIII
  • Infection as one possible cause of fibromyalgia - Part IX
  • Challenges to conventional thinking about mind and body
  • What is CFS and what is ME ?
  • CVS-Referentiecentra - Opheffing en sluiting
  • Heb ik voldoende ontspanning ?
  • 7 tips tegen een overactieve blaas
  • Wallen en kringen onder de ogen
  • Recovered CFS/ME Patient Goes to Washington, D.C.
  • Chronische vermoeidheid zit niet tussen de oren
  • Dr. Bauer heeft mijn leven gered
  • Has your marriage been damaged by fibromyalgia or chronic fatigue syndrome ?
  • Vijf grootste bedreigingen gezondheid
  • Onbegrepen lage rugpijn beter te behandelen
  • Je beste antistresstip
  • Sufferers of chronic fatigue see life as a balancing act
  • Te hard gewerkt...
  • Prof. Dr. Johann Brauer op mijn blog
  • Geopereerd Prof. Johann Bauer
  • Is de griepprik gevaarlijk ?
  • Griep en verkoudheid - Deel I
  • Griep en verkoudheid - Deel II
  • Support the 500 Professionals of the IACFS/ME
  • Slanker met je hartritme
  • Enzym veroorzaakt gevolgen slaaptekort
  • Now we can get down to business
  • XMRV and chronic fatigue syndrome
  • Verslaving is een behandelbare hersenziekte
  • Kopstukken filosofie - Oktober 2009
  • Gek op je werk
  • Fikse schadevergoeding om antidepressivum
  • ME/CFS patients have retrovirus (XMRV) on YouTube

    Foto

    Archief per week
  • 12/04-18/04 2010
  • 05/04-11/04 2010
  • 29/03-04/04 2010
  • 22/03-28/03 2010
  • 15/03-21/03 2010
  • 08/03-14/03 2010
  • 01/03-07/03 2010
  • 22/02-28/02 2010
  • 15/02-21/02 2010
  • 08/02-14/02 2010
  • 01/02-07/02 2010
  • 25/01-31/01 2010
  • 18/01-24/01 2010
  • 04/01-10/01 2010
  • 28/12-03/01 2010
  • 21/12-27/12 2009
  • 14/12-20/12 2009
  • 07/12-13/12 2009
  • 30/11-06/12 2009
  • 23/11-29/11 2009
  • 16/11-22/11 2009
  • 09/11-15/11 2009
  • 02/11-08/11 2009
  • 19/10-25/10 2009
  • 12/10-18/10 2009
  • 05/10-11/10 2009
  • 28/09-04/10 2009
  • 21/09-27/09 2009
  • 14/09-20/09 2009
  • 07/09-13/09 2009
  • 31/08-06/09 2009
  • 10/08-16/08 2009
  • 27/07-02/08 2009
  • 20/07-26/07 2009
  • 06/07-12/07 2009
  • 22/06-28/06 2009
  • 15/06-21/06 2009
  • 08/06-14/06 2009
  • 01/06-07/06 2009
  • 25/05-31/05 2009
  • 18/05-24/05 2009
  • 11/05-17/05 2009
  • 04/05-10/05 2009
  • 27/04-03/05 2009
  • 20/04-26/04 2009
  • 13/04-19/04 2009
  • 30/03-05/04 2009
  • 23/03-29/03 2009
  • 16/03-22/03 2009
  • 09/03-15/03 2009
  • 02/03-08/03 2009
  • 23/02-01/03 2009
  • 16/02-22/02 2009
  • 09/02-15/02 2009
  • 02/02-08/02 2009
  • 26/01-01/02 2009
  • 19/01-25/01 2009
  • 12/01-18/01 2009
  • 05/01-11/01 2009
  • 22/12-28/12 2008
  • 15/12-21/12 2008
  • 08/12-14/12 2008
  • 01/12-07/12 2008
  • 24/11-30/11 2008
  • 17/11-23/11 2008
  • 10/11-16/11 2008
  • 03/11-09/11 2008
  • 27/10-02/11 2008
  • 20/10-26/10 2008
  • 13/10-19/10 2008
  • 06/10-12/10 2008
  • 29/09-05/10 2008
  • 22/09-28/09 2008
  • 15/09-21/09 2008
  • 08/09-14/09 2008
  • 01/09-07/09 2008
  • 25/08-31/08 2008
  • 18/08-24/08 2008
  • 11/08-17/08 2008
  • 04/08-10/08 2008
  • 28/07-03/08 2008
  • 21/07-27/07 2008
  • 14/07-20/07 2008
  • 30/06-06/07 2008
  • 23/06-29/06 2008
  • 16/06-22/06 2008
  • 09/06-15/06 2008
  • 02/06-08/06 2008
  • 26/05-01/06 2008
  • 19/05-25/05 2008
  • 12/05-18/05 2008
  • 05/05-11/05 2008
  • 28/04-04/05 2008
  • 21/04-27/04 2008
  • 14/04-20/04 2008
  • 07/04-13/04 2008
  • 31/03-06/04 2008
  • 24/03-30/03 2008
  • 17/03-23/03 2008
  • 10/03-16/03 2008
  • 03/03-09/03 2008
  • 25/02-02/03 2008
  • 18/02-24/02 2008
  • 11/02-17/02 2008
  • 04/02-10/02 2008
  • 28/01-03/02 2008
  • 21/01-27/01 2008
  • 14/01-20/01 2008
  • 07/01-13/01 2008
  • 31/12-06/01 2008
  • 24/12-30/12 2007
  • 17/12-23/12 2007
  • 10/12-16/12 2007
  • 03/12-09/12 2007
  • 26/11-02/12 2007
  • 19/11-25/11 2007
  • 12/11-18/11 2007
  • 05/11-11/11 2007
  • 29/10-04/11 2007
  • 22/10-28/10 2007
  • 15/10-21/10 2007
  • 08/10-14/10 2007
  • 01/10-07/10 2007
  • 24/09-30/09 2007
  • 17/09-23/09 2007
  • 10/09-16/09 2007
  • 03/09-09/09 2007
  • 27/08-02/09 2007
  • 20/08-26/08 2007
  • 13/08-19/08 2007
  • 06/08-12/08 2007
  • 30/07-05/08 2007
  • 23/07-29/07 2007
  • 16/07-22/07 2007
  • 09/07-15/07 2007
  • 18/06-24/06 2007
  • 11/06-17/06 2007
  • 04/06-10/06 2007
  • 28/05-03/06 2007
  • 21/05-27/05 2007
  • 14/05-20/05 2007
  • 07/05-13/05 2007
  • 30/04-06/05 2007
  • 23/04-29/04 2007
  • 16/04-22/04 2007
  • 09/04-15/04 2007
  • 02/04-08/04 2007
  • 26/03-01/04 2007
  • 19/03-25/03 2007
  • 12/03-18/03 2007
  • 05/03-11/03 2007
  • 26/02-04/03 2007
  • 19/02-25/02 2007
  • 12/02-18/02 2007
  • 05/02-11/02 2007
  • 29/01-04/02 2007
  • 22/01-28/01 2007
  • 15/01-21/01 2007
  • 08/01-14/01 2007
  • 18/12-24/12 2006
  • 11/12-17/12 2006
  • 04/12-10/12 2006
  • 27/11-03/12 2006
  • 20/11-26/11 2006
  • 13/11-19/11 2006
  • 06/11-12/11 2006
  • 30/10-05/11 2006
  • 23/10-29/10 2006
  • 16/10-22/10 2006
  • 09/10-15/10 2006
  • 02/10-08/10 2006
  • 25/09-01/10 2006
  • 18/09-24/09 2006
  • 11/09-17/09 2006
  • 04/09-10/09 2006
  • 28/08-03/09 2006
  • 07/08-13/08 2006
  • 31/07-06/08 2006
  • 24/07-30/07 2006
  • 03/07-09/07 2006
  • 26/06-02/07 2006
  • 19/06-25/06 2006
  • 12/06-18/06 2006
  • 29/05-04/06 2006
  • 22/05-28/05 2006
  • 15/05-21/05 2006
  • 08/05-14/05 2006
  • 01/05-07/05 2006
  • 24/04-30/04 2006
  • 17/04-23/04 2006
  • 10/04-16/04 2006
  • 27/03-02/04 2006
  • 20/03-26/03 2006
  • 13/03-19/03 2006
  • 06/03-12/03 2006
  • 27/02-05/03 2006
  • 20/02-26/02 2006
  • 13/02-19/02 2006
  • 06/02-12/02 2006
  • 30/01-05/02 2006
  • 23/01-29/01 2006
  • 16/01-22/01 2006
  • 09/01-15/01 2006
  • 26/12-01/01 2006
  • 19/12-25/12 2005
  • 12/12-18/12 2005
  • 05/12-11/12 2005
  • 28/11-04/12 2005
  • 21/11-27/11 2005
  • 14/11-20/11 2005
  • 07/11-13/11 2005
  • 24/10-30/10 2005
  • 17/10-23/10 2005
  • 10/10-16/10 2005
  • 03/10-09/10 2005
  • 26/09-02/10 2005
  • 19/09-25/09 2005
  • 12/09-18/09 2005
  • 05/09-11/09 2005
  • 29/08-04/09 2005
  • 22/08-28/08 2005
  • 15/08-21/08 2005
  • 08/08-14/08 2005
  • 01/08-07/08 2005
  • 25/07-31/07 2005
  • 04/07-10/07 2005
  • 27/06-03/07 2005
  • 20/06-26/06 2005
  • 13/06-19/06 2005
  • 06/06-12/06 2005
  • 30/05-05/06 2005
  • 23/05-29/05 2005
  • 16/05-22/05 2005
  • 09/05-15/05 2005
  • 02/05-08/05 2005
  • 25/04-01/05 2005
  • 18/04-24/04 2005
  • 11/04-17/04 2005
  • 29/11-05/12 1999
  • 29/12-04/01 1970

    Foto

  • 12/04-18/04 2010
  • 05/04-11/04 2010
  • 29/03-04/04 2010
  • 22/03-28/03 2010
  • 15/03-21/03 2010
  • 08/03-14/03 2010
  • 01/03-07/03 2010
  • 22/02-28/02 2010
  • 15/02-21/02 2010
  • 08/02-14/02 2010
  • 01/02-07/02 2010
  • 25/01-31/01 2010
  • 18/01-24/01 2010
  • 04/01-10/01 2010
  • 28/12-03/01 2010
  • 21/12-27/12 2009
  • 14/12-20/12 2009
  • 07/12-13/12 2009
  • 30/11-06/12 2009
  • 23/11-29/11 2009
  • 16/11-22/11 2009
  • 09/11-15/11 2009
  • 02/11-08/11 2009
  • 19/10-25/10 2009
  • 12/10-18/10 2009
  • 05/10-11/10 2009
  • 28/09-04/10 2009
  • 21/09-27/09 2009
  • 14/09-20/09 2009
  • 07/09-13/09 2009
  • 31/08-06/09 2009
  • 10/08-16/08 2009
  • 27/07-02/08 2009
  • 20/07-26/07 2009
  • 06/07-12/07 2009
  • 22/06-28/06 2009
  • 15/06-21/06 2009
  • 08/06-14/06 2009
  • 01/06-07/06 2009
  • 25/05-31/05 2009
  • 18/05-24/05 2009
  • 11/05-17/05 2009
  • 04/05-10/05 2009
  • 27/04-03/05 2009
  • 20/04-26/04 2009
  • 13/04-19/04 2009
  • 30/03-05/04 2009
  • 23/03-29/03 2009
  • 16/03-22/03 2009
  • 09/03-15/03 2009
  • 02/03-08/03 2009
  • 23/02-01/03 2009
  • 16/02-22/02 2009
  • 09/02-15/02 2009
  • 02/02-08/02 2009
  • 26/01-01/02 2009
  • 19/01-25/01 2009
  • 12/01-18/01 2009
  • 05/01-11/01 2009
  • 22/12-28/12 2008
  • 15/12-21/12 2008
  • 08/12-14/12 2008
  • 01/12-07/12 2008
  • 24/11-30/11 2008
  • 17/11-23/11 2008
  • 10/11-16/11 2008
  • 03/11-09/11 2008
  • 27/10-02/11 2008
  • 20/10-26/10 2008
  • 13/10-19/10 2008
  • 06/10-12/10 2008
  • 29/09-05/10 2008
  • 22/09-28/09 2008
  • 15/09-21/09 2008
  • 08/09-14/09 2008
  • 01/09-07/09 2008
  • 25/08-31/08 2008
  • 18/08-24/08 2008
  • 11/08-17/08 2008
  • 04/08-10/08 2008
  • 28/07-03/08 2008
  • 21/07-27/07 2008
  • 14/07-20/07 2008
  • 30/06-06/07 2008
  • 23/06-29/06 2008
  • 16/06-22/06 2008
  • 09/06-15/06 2008
  • 02/06-08/06 2008
  • 26/05-01/06 2008
  • 19/05-25/05 2008
  • 12/05-18/05 2008
  • 05/05-11/05 2008
  • 28/04-04/05 2008
  • 21/04-27/04 2008
  • 14/04-20/04 2008
  • 07/04-13/04 2008
  • 31/03-06/04 2008
  • 24/03-30/03 2008
  • 17/03-23/03 2008
  • 10/03-16/03 2008
  • 03/03-09/03 2008
  • 25/02-02/03 2008
  • 18/02-24/02 2008
  • 11/02-17/02 2008
  • 04/02-10/02 2008
  • 28/01-03/02 2008
  • 21/01-27/01 2008
  • 14/01-20/01 2008
  • 07/01-13/01 2008
  • 31/12-06/01 2008
  • 24/12-30/12 2007
  • 17/12-23/12 2007
  • 10/12-16/12 2007
  • 03/12-09/12 2007
  • 26/11-02/12 2007
  • 19/11-25/11 2007
  • 12/11-18/11 2007
  • 05/11-11/11 2007
  • 29/10-04/11 2007
  • 22/10-28/10 2007
  • 15/10-21/10 2007
  • 08/10-14/10 2007
  • 01/10-07/10 2007
  • 24/09-30/09 2007
  • 17/09-23/09 2007
  • 10/09-16/09 2007
  • 03/09-09/09 2007
  • 27/08-02/09 2007
  • 20/08-26/08 2007
  • 13/08-19/08 2007
  • 06/08-12/08 2007
  • 30/07-05/08 2007
  • 23/07-29/07 2007
  • 16/07-22/07 2007
  • 09/07-15/07 2007
  • 18/06-24/06 2007
  • 11/06-17/06 2007
  • 04/06-10/06 2007
  • 28/05-03/06 2007
  • 21/05-27/05 2007
  • 14/05-20/05 2007
  • 07/05-13/05 2007
  • 30/04-06/05 2007
  • 23/04-29/04 2007
  • 16/04-22/04 2007
  • 09/04-15/04 2007
  • 02/04-08/04 2007
  • 26/03-01/04 2007
  • 19/03-25/03 2007
  • 12/03-18/03 2007
  • 05/03-11/03 2007
  • 26/02-04/03 2007
  • 19/02-25/02 2007
  • 12/02-18/02 2007
  • 05/02-11/02 2007
  • 29/01-04/02 2007
  • 22/01-28/01 2007
  • 15/01-21/01 2007
  • 08/01-14/01 2007
  • 18/12-24/12 2006
  • 11/12-17/12 2006
  • 04/12-10/12 2006
  • 27/11-03/12 2006
  • 20/11-26/11 2006
  • 13/11-19/11 2006
  • 06/11-12/11 2006
  • 30/10-05/11 2006
  • 23/10-29/10 2006
  • 16/10-22/10 2006
  • 09/10-15/10 2006
  • 02/10-08/10 2006
  • 25/09-01/10 2006
  • 18/09-24/09 2006
  • 11/09-17/09 2006
  • 04/09-10/09 2006
  • 28/08-03/09 2006
  • 07/08-13/08 2006
  • 31/07-06/08 2006
  • 24/07-30/07 2006
  • 03/07-09/07 2006
  • 26/06-02/07 2006
  • 19/06-25/06 2006
  • 12/06-18/06 2006
  • 29/05-04/06 2006
  • 22/05-28/05 2006
  • 15/05-21/05 2006
  • 08/05-14/05 2006
  • 01/05-07/05 2006
  • 24/04-30/04 2006
  • 17/04-23/04 2006
  • 10/04-16/04 2006
  • 27/03-02/04 2006
  • 20/03-26/03 2006
  • 13/03-19/03 2006
  • 06/03-12/03 2006
  • 27/02-05/03 2006
  • 20/02-26/02 2006
  • 13/02-19/02 2006
  • 06/02-12/02 2006
  • 30/01-05/02 2006
  • 23/01-29/01 2006
  • 16/01-22/01 2006
  • 09/01-15/01 2006
  • 26/12-01/01 2006
  • 19/12-25/12 2005
  • 12/12-18/12 2005
  • 05/12-11/12 2005
  • 28/11-04/12 2005
  • 21/11-27/11 2005
  • 14/11-20/11 2005
  • 07/11-13/11 2005
  • 24/10-30/10 2005
  • 17/10-23/10 2005
  • 10/10-16/10 2005
  • 03/10-09/10 2005
  • 26/09-02/10 2005
  • 19/09-25/09 2005
  • 12/09-18/09 2005
  • 05/09-11/09 2005
  • 29/08-04/09 2005
  • 22/08-28/08 2005
  • 15/08-21/08 2005
  • 08/08-14/08 2005
  • 01/08-07/08 2005
  • 25/07-31/07 2005
  • 04/07-10/07 2005
  • 27/06-03/07 2005
  • 20/06-26/06 2005
  • 13/06-19/06 2005
  • 06/06-12/06 2005
  • 30/05-05/06 2005
  • 23/05-29/05 2005
  • 16/05-22/05 2005
  • 09/05-15/05 2005
  • 02/05-08/05 2005
  • 25/04-01/05 2005
  • 18/04-24/04 2005
  • 11/04-17/04 2005
  • 29/11-05/12 1999
  • 29/12-04/01 1970

    Foto

    Willekeurig SeniorenNet Blogs
    tiraenlouis126
    blog.seniorennet.be/tiraenl
    Foto


    Blog tegen de regels? Meld het ons!
    Gratis blog op http://blog.seniorennet.be - SeniorenNet Blogs, eenvoudig, gratis en snel jouw eigen blog!